Święta, czas światła

W najbliższy poniedziałek 5,5 mln Amerykanów zasiądzie przed telewizorami, aby po raz kolejny obejrzeć rywalizację czterech rodzin, które będą walczyły o 50 tys. dol. każda. Sposób współzawodnictwa jest nietypowy, bowiem uczestnicy będą prześcigać się w sztuce świątecznego przyozdobienia domu. Nie będzie to proste, bo nowoczesne technologie ustawiają poprzeczkę wysoko: nie wystarczy już po prostu zawiesić na domu kilka tysięcy światełek. Bożonarodzeniowe dekoracje dzisiaj bowiem to także stroboskopy, lasery i urządzenia sterujące zapalaniem się i gaśnięciem tych wszystkich źródeł światła w odpowiedni sposób. Tak mniej więcej przedstawia się pomysł na The Great Christmas Light Fight, programu nadawanego w okresie przedświątecznym przez stację ABC już drugi rok.

Podniesienie sztuki świątecznej dekoracji do rangi reality show podobnego do "Extreme Makeover: Home Edition" (zresztą prowadzą go ci sami prezenterzy) to kolejny, logiczny etap manii świątecznych świateł w USA. Konkursy na najpiękniejsze świąteczne iluminacje organizowane są tam zarówno na szczeblu lokalnym, jak i krajowym. Moda na współzawodnictwo w tym zakresie dotarła także i do nas.

Więcej, jaśniej

W świąteczne iluminacje od kilkunastu lat inwestują także polskie miasta, a sumy przeznaczane na ten cel są z roku na rok większe. Prym wiedzie oczywiście Warszawa. Stolica na zapewnienie bożonarodzeniowego oświetlenia zawarła niedawno 3-letni kontrakt o wartości 10 mln zł, co daje średni roczny koszt miejskiej iluminacji na poziomie 3,3 mln zł. W tym roku po raz pierwszy lampki rozświetlą blisko 20-kilometrową trasę wzdłuż Traktu Królewskiego: od Nowego Miasta, przez starówkę, Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat i dalej aż do Wilanowa. Stołeczni włodarze traktują środki przeznaczone na iluminację jako wydatek promocyjny, który ich zdaniem się opłaca. W końcu nieczęsto zdarza się, żeby zdjęcia z polskich miast trafiały na zagraniczne portale w zestawieniach najpiękniejszych rzeczy. A tak właśnie było w ub.r., kiedy portal Le Figaro opublikował galerię najpiękniejszych iluminacji.

Inne miasta, chociaż nie dysponują takim budżetem jak Warszawa, starają się jednak nie zostać w tyle. Trzyletnia umowa na świąteczne rozświetlenie Wrocławia będzie kosztować 6,5 mln zł, co daje ponad 2 mln zł rocznie. W Krakowie tegoroczne wydatki na iluminację są skromniejsze i wyniosą 800 tys. zł, a w Gdańsku - 420 tys. zł. Sumy idące w setki tysięcy złotych wydają również mniejsze miasta. Zabrze na świąteczne oświetlenie zamierza w ciągu dwóch lat wydać 960 tys. zł. Po ponad 300 tys. zł planują także wydać Tychy i Chorzów. W większości miast tegoroczne wydatki na świąteczne oświetlenie wzrosły w stosunku do lat poprzednich.

Warto jednak zauważyć, że nie wszędzie tak jest. Niektórzy wolą oszczędzać. Dobrym przykładem są miasta w Wielkiej Brytanii, które na skutek rządowego programu oszczędnościowego wprowadzonego pod wpływem kryzysu finansowego obcięły wydatki. Dobrym przykładem jest Leeds, które jeszcze w 2009 r. wydawało na bożonarodzeniową iluminację 660 tys. funtów. W tym roku będzie to o 200 tys. funtów mniej. Także w leżącym nieopodal Sheffield władze miasta zdecydowały się przyciąć środki przeznaczane na świąteczne oświetlenie. O ile w 2009 r. to robotnicze miasto wydało na ten cel 172 tys. funtów, o tyle w tym roku będzie to tylko 90 tys.

Trudno sobie wyobrazić coś piękniejszego

Pierwsza choinka w przestrzeni publicznej, jaką oświetlono za pomocą elektrycznych świateł, stanęła przed Białym Domem już w 1894 r., kiedy lokatorem budynku przy Pennsylvania Avenue był Grover Cleveland. Mało kto jednak pamięta, że lampki choinkowe wymyślono dwa lata wcześniej, a w trzy lata po wynalezieniu żarówki elektrycznej. Jako pierwszy na pomysł udekorowania choinki elektrycznymi światłami wpadł Edward H. Johnson, zaufany współpracownik wynalazcy żarówki Thomasa Edisona i wiceprezes firmy Edison Electric Light Company. Kilkadziesiąt wykonanych na specjalne zamówienie świateł Johnson powiesił tuż przed Świętami w 1882 r. na drzewku w swoim domu przy nowojorskiej Piątej Alei tak, żeby przez okno mogli je widzieć przechodnie. "Nie muszę chyba dodawać, że błyszcząca choinka stanowiła wspaniały widok - trudno sobie wyobrazić coś piękniejszego" - napisał, zapraszając do zobaczeniu drzewka na żywo William Augustus Croffut, dziennikarz "Detroit Post and Tribune".

Do końca XIX w. świąteczne światełka stały się standardowym elementem wystroju witryn sklepowych. Na upowszechnienie zwyczaju dekorowania choinek w domach elektrycznym oświetleniem trzeba było jednak poczekać jeszcze co najmniej 30 lat, kiedy ceny dekoracji spadły do poziomu, na który mogli sobie pozwolić przeciętni konsumenci. Pierwsze takie zestawy domowego użytku zaoferował w 1903 r. General Electric. Dla pobudzenia sprzedaży elektrycznych dekoracji ówcześni producenci światełek - w tym GE - zaczęli w 1927 r. organizować lokalne konkursy na świąteczne iluminacje. Metoda okazała się być skuteczna, a pomysł bożonarodzeniowego oświetlenia tak popularny, że do końca dekady podobne konkursy były organizowane w całych Stanach. Na rynku pojawiła się nawet usługa wypożyczania lampek na okres świąteczny - jeśli kogoś nie było stać na ich kupno lub nie miał ich gdzie składować poza sezonem świątecznym.

Te konkursy w krajach anglosaskich przerodziły się w prawdziwą manię świątecznego oświetlenia. W niektórych miastach w USA są całe dzielnice, których mieszkańcy za punkt honoru stawiają sobie udekorowanie jak największej liczby domów. Tak na przykład jest w Dyker Heights, części nowojorskiego Brooklynu, gdzie na ozdoby świąteczne mieszkańcy przeznaczają przeciętnie od 1 do 20 tys. dolarów. Konkursy bożonarodzeniowej iluminacji organizowane są w USA zarówno na etapie lokalnym, jak i krajowym, a w modzie tej uczestniczą nawet największe wydawnictwa, jak "USA Today". Gazeta zresztą uznała rezydencję Edisona na Florydzie, gdzie corocznie między końcem listopada a początkiem stycznia organizowana jest specjalna iluminacja, za jeden z dziesięciu najlepszych historycznych obiektów związanych ze Świętami.

Uchwyć świąteczny moment i "Świeć się z Energą"

W tradycję rywalizowania o najpiękniejszą iluminację w przestrzeni publicznej wpisuje się konkurs "Świeć się z Energą". Ta zimowa zabawa firmy to właściwie trzy konkursy: na najpiękniej oświetlone świątecznie miasto, najlepszą iluminację galerii handlowej i najładniejsze zdjęcie świątecznej, świetlnej oprawy. W każdym z tych konkursów jurorami są użytkownicy internetu, wśród których cieszą się one dużą popularnością (strona konkursu na Facebooku ma prawie 150 tys. lajków). Iluminacje prezentowane są na stronie konkursu www.swiecsie.pl, a głosowanie odbywa się poprzez specjalną, facebookową aplikację, SMS-y lub formularze zamieszczane w mediach regionalnych należących do Polskapresse (m.in. "Gazeta Krakowska", "Dziennik Bałtycki", "Dziennik Zachodni").

Zwycięzca w kategorii miast i galerii handlowych wybierany jest w dwóch etapach. Pierwszy to etap regionalny, gdzie głosy oddaje się na najlepiej oświetlone miasto lub obiekt handlowy w danym województwie. Głosowanie trwa między 5 a 30 grudnia. Laureat zostanie wyłoniony z grona 16 zwycięzców pierwszego etapu w kolejnym głosowaniu, które odbędzie się między 2 a 23 stycznia 2015 r. Miejscowość, która zwycięży, otrzyma tytuł Najpiękniej Rozświetlonego Świątecznie Miasta w Polsce, a także nagrodę od Grupy Energa - sprzęt AGD o wartości 10 tys. zł, który przekaże na wybrany cel charytatywny.

W ub.r. tytuł ten przypadł Bielsku-Białej, a w poprzednich edycjach konkursu za wyjątkowe iluminacje oraz klimat radości i magii Świąt doceniono Szczecin i Rzeszów. Jeśli zaś chodzi o oświetlenie obiektów handlowych, to głosujący w ubiegłorocznym konkursie tytuł "Najpiękniejszej Galerii w Świątecznej Odsłonie" przyznali Galerii Krakowskiej. Na drugim miejscu uplasowało się Gemini Park z Bielska-Białej, a specjalne wyróżnienie zdobyła Galeria Katowicka oraz Plac Unii City Shopping z Warszawy.

Konkurs fotograficzny z kolei skierowany jest do szerokiej publiczności. Zdjęcie może przedstawiać dowolny obiekt, o ile oczywiście został on przyozdobiony świątecznymi światłami. Fotografie mogą być wykonane zarówno lustrzanką, jak i zwykłym kompaktem czy nawet aparatem w telefonie komórkowym. Liczy się pomysł na niebanalny kadr i moment uchwycony na fotografii. Każdy uczestnik na stronie konkursu może stworzyć album składający się z ośmiu zdjęć. Jury pod przewodnictwem Lidii Popiel będzie oceniało 160 zdjęć z całego kraju, po dziesięć z każdego województwa, spośród których wybierze pięciu laureatów i zdobywcę Grand Prix konkursu. Na najlepszych czekają atrakcyjne nagrody rzeczowe oraz udział w trzydniowych warsztatach fotograficznych z Lidią Popiel. Głosowanie i możliwość wsparcia swoich ulubionych prac i autorów w etapie regionalnym wystartował 12 grudnia. Ogólnopolski finał potrwa od 13 do 23 stycznia 2015 r.

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.808.jpg@RY2@

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.809.jpg@RY2@

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.810.jpg@RY2@

W tym jedynym, wyjątkowym okresie w roku, galerie tworzą bajkowo rozświetlony świat pełen pozytywnej energii podczas świątecznych zakupów. Galeria Krakowska - zwycięzca poprzedniej edycji "Świeć się z Energą"

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.811.jpg@RY2@

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.812.jpg@RY2@

Świąteczne instalacje i niepowtarzalne ozdoby tworzą magiczny klimat i umilają rzeczywistość przechodniom. Bielsko-Biała - zwycięzca V edycji akcji "Świeć się z Energą"

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.813.jpg@RY2@

W sercu Nowego Jorku można poczuć niezwykły klimat Świąt. Iluminacje ulic, przyozdobione sklepy i domy oraz wiele choinek tak jak ta przy Rockefeller Center

Jakub Kapiszewski

jakub.kapiszewski@infor.pl

@RY1@i02/2014/248/i02.2014.248.000000400.814.jpg@RY2@