Pojedynek na odkrycia

Jest coś, co umyka nam podczas lektury XIX-wiecznych arcydzieł literackich: kruchość ówczesnej egzysten cji. Bliskość śmierci. Z punktu widzenia społeczeństw, których naczelnym problemem jest sensowne zaprojektowanie systemów emerytalnych, informacja, że w siódmej dekadzie XIX stulecia ludzie na bogatym zachodzie Europy umierali przeciętnie w 35. roku życia (w Polsce było gorzej), wydaje się absurdalna. Podobnie jak to, że można było zejść z tego świata z powodu byle skaleczenia albo kataru. Zaś autorytety lekarskie zalecały głównie kurację pijawkami i chłodne kąpiele.