Myszy i nieludzie

Polecanie tego komiksu jest - i być powinno - oczywistością. "Maus" Arta Spiegelmana, nagrodzony w 1992 roku Pulitzerem, to najważniejszy album w historii gatunku. Arcydzieło. Próba recenzowania "Mausa" przypomina dziś próby zrecenzowania "Czarodziejskiej góry" lub "Obywatela Kane’a". Komiks Spiegelmana wciąż jest przedmiotem akademickich debat i analiz, ale jego literacka i graficzna wartość dyskusji nie podlega.

Pierwsze epizody (publikowane na łamach niezależnego magazynu "Raw") pojawiły się w 1980 roku, dowodząc, że komiksowe medium - a w Stanach Zjednoczonych dominowały wówczas opowieści superbohaterskie - idealnie nadaje się do mówienia o poważnych i trudnych tematach. Opowieść o losach Władka Szpigelmana, ojca autora, to przecież znacznie więcej niż historia ocalałego z Holocaustu. To przypowieść o sile woli, o winie, o powojennej traumie, o pamięci i zapominaniu. To również historia syna, który - choć urodził się już po wojnie - dorasta i żyje w cieniu Zagłady i dramatycznych doświadczeń swoich rodziców.

Gdy "Maus" ukazywał się w Polsce po raz pierwszy w 2001 roku, wywołał sporo kontrowersji - wszyscy bohaterowie komiksu przedstawieni zostali pod zwierzęcymi postaciami, Polaków Spiegelman sportretował jako świnie (Żydzi byli myszami, Niemcy - kotami, etc.). Pod krakowską siedzibą "Gazety Wyborczej", której dziennikarzem był wówczas tłumacz Piotr Bikont, demonstranci paradowali z transparentami "Precz z antypolonizmem". Wznowienie albumu podobnych reakcji już nie wywołało, a "Maus" trafił na listy komiksowych bestsellerów. Czytajcie go koniecznie. W coraz bardziej brunatniejącej rzeczywistości politycznej dzieło Spiegelmana stało się nie tylko opowieścią o przeszłości, lecz również ostrzeżeniem na przyszłość.

Jakub Demiańczuk

@RY1@i02/2016/243/i02.2016.243.19600080a.801.jpg@RY2@