Za poród w domu zapłaci Narodowy Fundusz Zdrowia

Określenie przez Ministerstwo Zdrowia po raz pierwszy w formie rozporządzenia standardów postępowania w zakresie tzw. opieki okołoporodowej ma spowodować zwiększenie bezpieczeństwa kobiet w ciąży, w czasie porodu i połogu (do 6 tygodni od daty porodu), a także wzmocnić ich prawa jako pacjentów.

W rozporządzeniu, które wejdzie w życie za pół roku, czyli 7 kwietnia 2011 r. (6 miesięcy po dacie ogłoszenia w Dzienniku Ustaw), określono przede wszystkim jaka opieka (częstotliwość, zakres badań) musi być zapewniona kobiecie w poszczególnych fazach ciąży, porodu i połogu.

Kobieta w ciąży ma zapewniony dostęp, niezależnie od posiadania lub braku ubezpieczenia zdrowotnego, do wszystkich niezbędnych świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ. W tym czasie jest ona objęta szczególną opieką medyczną - lekarza lub położnej. O wyborze tej osoby decyduje kobieta oraz wpływ ma przebieg ciąży. Jeżeli w tym czasie nie ma żadnych powikłań, kobieta nie wymaga hospitalizacji, nie choruje na choroby przewlekłe, to opiekę nad nią może z powodzeniem sprawować położna. W tym czasie co 3 - 4 tygodnie przeprowadza się badania profilaktyczne, diagnostyczne oraz konsultacje medyczne. Na przykład do 10 tygodnia ciąży kobieta musi mieć wykonane badani krwi z ustaleniem jej grupy, badania moczu, cytologiczne, stomatologiczne uwzględniające ocenę stanu jamy ustnej, badania w kierunku toksoplazmozy oraz HIV i HCV. Jednocześnie zaleca się przeprowadzenie świadczeń profilaktycznych - np. badania ciśnienia czy ocenę ryzyka ciążowego. W tym czasie przyszła matka musi zostać również poinformowana o możliwości wykonania badań w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie. Łącznie w okresie całej ciąży kobieta ma wyznaczonych minimum 8 terminów badań. Pomiędzy 21 a 26 tygodniem ciąży osoba sprawująca opiekę nad przyszłą matką kieruje ją do położnej podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Ta będzie sprawowała nad nią opiekę już po porodzie (włącznie z wizytami domowymi).

Położna lub lekarz, który opiekuje się ciężarną, muszą przygotować plan opieki prenatalnej oraz plan porodu. Ten pierwszy obejmuje wszystkie procedury medyczne związane z taką opieką wraz z określeniem czasu ich wykonywania. Natomiast plan porodu obejmuje niezbędne elementy postępowania medycznego w jego czasie. Ma to na celu opracowanie ewentualnych działań w sytuacjach kryzysowych - np. w czasie wystąpienia konkretnych powikłań w czasie porodu.

Do zadań osoby sprawującej opiekę nad rodzącą należą w szczególności:

● ocena stanu rodzącej, płodu oraz noworodka, wykrywanie i eliminowanie czynników ryzyka,

● prowadzenie porodu wraz z koniecznymi zabiegami (według wskazań medycznych),

● opieka nad noworodkiem po urodzeniu,

● zapewnienie opieki realizowanej przez specjalistów,

● wsparcie rodzącej oraz jej bliskiej osoby w trakcie porodu oraz połogu.

Położna oraz lekarz ponoszą odpowiedzialność prawną i zawodową za wszelkiego rodzaju decyzje podejmowane w czasie opieki nad kobietą i dzieckiem (regulują to odrębne przepisy).

W przypadku ewentualnych powikłań wynikających z ich błędu, kobieta ma prawo skierować sprawę na drogę sądową (karną, cywilną) oraz złożyć skargę do odpowiedniego rzecznika odpowiedzialności zawodowej. W przypadku postępowania na drodze cywilnej kobieta domaga się odszkodowania pieniężnego. Jeżeli sprawą zajmie się sąd lekarski lub sąd pielęgniarek lub położnych, może na te osoby, w zależności od udowodnionej winy, nałożyć m.in. karę upomnienia, nagany, czasowego pozbawienia prawa wykonywania zawodu lub pewnych czynności medycznych. Ma również prawo ukarać je finansowo.

Zgodnie ze standardami opracowanymi przez resort zdrowia kobieta ma prawo wyboru miejsca porodu (szpital lub dom). W związku tym musi ona otrzymać wyczerpującą informację dotyczącego wybranego miejsca. Chodzi o to, żeby kobieta miała pełną świadomość ewentualnych zagrożeń związanych np. z porodem w domu.

Jeżeli zdecyduje się na poród w domu, to zapłaci za to NFZ (dotychczas fundusz nie refundował porodu w warunkach domowych). Jednocześnie miejscem zalecanym do porodu są warunki szpitale. Tam jest bowiem większa możliwość podjęcia natychmiastowego działania medycznego w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia dziecka lub matki.

Rodząca powinna być traktowana przez personel medyczny z szacunkiem. Ma również prawo brać udział w podejmowaniu decyzji związanych z porodem. Personel musi umieć nawiązać dobry kontakt z rodzącą. Ma pytać o jej potrzeby i oczekiwania. Personel medyczny np. powinien witać ją osobiście, przedstawić się i wyjaśnić swoją rolę w czasie porodu.

Poza tym jest z nią omawiany plan porodu, a także rodząca ma być informowana o sposobach radzenia sobie z bólem (zarówno sposoby naturalne, jak i farmakologiczne). Każdorazowo kobieta wyraża zgodę na wykonanie wszelkich badań i zabiegów.

Respektowanie praw pacjenta kobiety w okresie ciąży polega w szczególności na prawie wyboru miejsca porodu, w których czuje się bezpiecznie.

Kobieta w okresie połogu (czyli do 6. tygodnia po urodzeniu) oraz dziecko muszą mieć zapewnioną opiekę w miejscu zamieszkania lub pobytu.

Jest ona sprawowana przez wybraną jeszcze w okresie ciąży położną POZ (rodzinną). Jest ona odpowiedzialna m.in. za zbadanie stanu kobiety (np. badanie wysokości dna macicy czy badanie piersi). Kobieta musi mieć również zapewnione poradnictwo laktacyjne.

W przypadku noworodka oceniana jest m.in. pod kątem masy ciała, czynności serca, oddechowej, a także stanu skóry czy odżywiania. Wszystkie wyniki oceny dziecka i kobiety położna ma obowiązek odnotować w dokumentacji medycznej. Położna musi odbyć nie mniej niż 4 wizyty w czasie, których ocenia stan matki i dziecka.

Pierwsza odbywa się nie później niż w ciągu 48 godzin od otrzymania przez położną zgłoszenia o urodzeniu dziecka. To jest jej przekazywane przez zakład opieki zdrowotnej, w którym kobieta rodziła. Robi to w dniu jej wypisania z placówki.

W przypadku wystąpienia problemów zdrowotnych u kobiety lub dziecka, które wykracza poza kompetencje położnej, informuje ona o tym jednocześnie kobietę i jej lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (rodzinnego).

Po ukończeniu przez dziecko 2 miesięcy położna przekazuje opiekę nad nim pielęgniarce podstawowej opieki zdrowotnej.

Kobieta w ciąży ma zapewniony dostęp do wszystkich niezbędnych świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ, niezależnie od posiadania lub braku ubezpieczania zdrowotnego

Przyjęcie ciężarnej do porodu następuje na podstawie skierowania lub w konsekwencji osobistego zgłoszenia się do zakładu opieki zdrowotnej

Kobieta jest w 14. tygodniu ciąży. Ciąża przebiega prawidłowo. Chciałaby rodzić w domu. O tym, czy będzie to możliwe, decyduje kilka czynników. Przede wszystkie prawidłowy przebieg całej ciąży, brak chorób przewlekłych u kobiety, a także predyspozycje psychiczne. Położna lub lekarz opiekujący się ciężarną wyrażą na to zgodę tylko pod warunkiem, jeżeli wszystkie wyżej wymienione wymogi będą spełnione. Jeżeli decyzja o porodzie w warunkach domowych zapadnie, to położna (lub lekarz) musi przygotować plan porodu. Musi również zapewnić wsparcie zespołu ratunkowego, na wypadek gdyby akcja porodowa nie przebiegała prawidłowo. W związku z tym musi poinformować najbliższy szpital z oddziałem położniczym i noworodkowym o porodzie.

Dominika Sikora

dominika.sikora@infor.pl

Rozporządzenie ministra zdrowia z 23 września 2010 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz.U. nr 187, poz. 1259).