Szkolenie w zamian za etat, pożyczka zamiast dotacji

Aktywizując osoby bezrobotne, powiatowe urzędy pracy wykorzystują obecnie staże, szkolenia, dotacje na biznes, roboty publiczne czy prace interwencyjne. Jednak w tym roku tylko nieliczni skorzystają z tych rozwiązań. Powodem są cięcia finansowe. Do urzędów trafiło 3,4 mld zł na aktywizację zawodową bezrobotnych. To niewiele więcej niż w 2011 r., a w 2010 r. w budżecie było na ten cel aż 6,4 mld zł. Bez odpowiednich nakładów trudno spodziewać się, że publiczna polityka przeciwdziałania bezrobociu będzie skuteczna.

Właśnie ze względu na sytuację finansową warto więc wprowadzić zmiany w systemie wspierania osób poszukujących zatrudnienia. Jednym z takich rozwiązań byłaby poprawa efektywności pracy doradców zawodowych i pośredników z powiatowych urzędów pracy. W tym celu należy też uelastycznić instrumenty rynku pracy, dostosowując je do potrzeb współczesnego rynku, czyli oczekiwań pracodawców. Doradcy i pośrednicy powinni np. stosować tylko sprawdzone rozwiązania, na które jest popyt ze strony bezrobotnych i firm - staże, szkolenia i dotacje na biznes. Urząd pracy mógłby opłacać szkolenia, tylko gdy firma poinformuje go sama lub za pośrednictwem bezrobotnego, że zamierza go zatrudnić, jeśli uzyska on odpowiednie kwalifikacje po ukończeniu kursu. Obecnie urzędy często marnują pieniądze, płacąc instytucjom szkoleniowym za nikomu niepotrzebne kursy.

- Powinny one wynikać z potrzeb lokalnego rynku pracy - mówi dr Grzegorz Sołtysiak, ekspert rynku pracy.

Z kolei dotacje odpowiadające maksymalnie sześciu średnim płacom (obecnie 21,5 tys. zł) warto zastąpić wysokimi pożyczkami (40 tys. zł). W przeciwieństwie do dotacji bezrobotny musiałby oddać pożyczkę, ale np. po dwóch latach prowadzenia biznesu mógłby mieć ją w połowie umorzoną. To zachęciłoby nie tylko do otwierania przedsiębiorstw, ale także kontynuowania działalności. Większa byłaby też pewność, że publiczne kwoty przekazywane na aktywizację zawodową nie będą zmarnowane.

Wyższa kwota wsparcia przełożyłaby się też na poważniejsze przedsięwzięcia i lepsze biznesplany przygotowywane przez przyszłych przedsiębiorców.

Aktywną politykę szkoleniową firm oraz mobilność pracowników wspiera także UE. Polska do 2013 roku wykorzysta ponad 11 mld euro, które otrzymała na rozwój kapitału ludzkiego. Z tych pieniędzy oferowane są szkolenia osobom bezrobotnym i pozostającym bez pracy, a także zwalnianym z firm przechodzących procesy restrukturyzacyjne. Dostępne są szkolenia przekwalifikowujące, ale ich słabością jest duża schematyczność. Firmy szkoleniowe, startując do regionalnych konkursów o dotacje szkoleniowe, oferują ten sam typ kursów we wszystkich województwach. Nie dostosowują oferty do potrzeb lokalnego rynku pracy, bo bardzo często w ogóle go nie znają, działając ponadregionalnie.

Szkolenia nie są więc powiązane z potrzebami konkretnych pracodawców prowadzących nabory w związku z rozwojem firmy czy branż, które w danym województwie cierpią na niedobór kadr. Dopiero od niedawna w projektach PO KL wymaga się od beneficjentów tzw. efektywności zatrudnieniowej. Osoba przeszkolona powinna w trzy miesiące po zakończeniu kursu znaleźć pracę. Realizator projektu jest z osiągnięcia tego wskaźnika rozliczany. Powoduje to, że firmy szkoleniowe jeszcze przed zaplanowaniem szkoleń muszą dokonać rozeznania potrzeb lokalnego rynku pracy oraz nawiązać kontakt z potencjalnymi pracodawcami.

Dostępne instrumenty rynku pracy:

● finansowanie bezrobotnemu kosztów przejazdu do pracodawcy, firmy, w której odbywa staż, przygotowanie zawodowe dorosłych lub miejsca odbywania zajęć w zakresie poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy

● finansowanie maksymalnie przez 12 miesięcy bezrobotnemu kosztów zakwaterowania w miejscu pracy

● dofinansowanie wyposażenia miejsca pracy, podjęcia działalności gospodarczej, kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa

● refundowanie kosztów poniesionych z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego

● finansowanie bezrobotnemu dodatków aktywizacyjnych, jeśli zarabia mniej niż płaca minimalna

Paweł Jakubczak

Beata Lisowska

dgp@infor.pl