Nadzieja na pieniądze z drugiego filaru

Cztery lata temu ponad połowę środków zgromadzonych w OFE przekazano do ZUS i zapisano na indywidualnych subkontach (51,5 proc. jednostek rozrachunkowych znajdujących się na rachunku każdego członka OFE). Stan na dziś jest taki, że jeśli ktoś nie zadecydował o tym, że 2,9 proc. jego składki emerytalnej ma być przekazywana do wybranego funduszu emerytalnego, całość jego składek pozostaje w ZUS. Decyzję tę można zmienić raz na cztery lata - najbliższe okienko transferowe wyznaczono na rok 2020.

Transfer składek

Dodatkowo wprowadzono tzw. suwak bezpieczeństwa. Osoby urodzone w latach 1949-1968, które w 1999 r. zadeklarowały przynależność do OFE, odkładały (a jeśli w 2014 r. zadeklarowały przynależność do OFE odkładają nadal) na emeryturę także w drugim filarze. Jednak na 10 lat przed momentem osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego (60 i 65 lat) środki zgromadzone na indywidualnym koncie członka OFE są stopniowo - sukcesywnie i proporcjonalnie co miesiąc - transferowane na jego subkonto ZUS, tak że całość tych środków znajdzie się w zakładzie w dniu osiągnięcia wieku emerytalnego.

Również na 10 lat przed emeryturą ZUS przestaje odprowadzać składkę do OFE, nawet jeśli ktoś złożył oświadczenie, że ma być tam przekazywana.

Dlatego do końca września 2017 r. ZUS poinformuje otwarte fundusze emerytalne, że mają stopniowo przekazywać do ZUS środki z rachunków tych osób, które przed 1 października 2017 r. skończą odpowiednio 50 lat (kobiety) i 55 lat (mężczyźni), ale nie będą jeszcze w nowym, obniżonym wieku emerytalnym.

Natomiast 6 października 2017 r. otwarte fundusze emerytalne umorzą wszystkie jednostki rozrachunkowe zgromadzone na rachunkach osób, które skończą 60 lub 65 lat do końca września 2017 r. W ciągu kolejnych dwóch dni roboczych OFE przekażą do ZUS środki z rachunków tych osób. Te kwoty zostaną zapisane na subkontach w ZUS i będą brane pod uwagę przy wyliczaniu emerytury.

Emerytury kapitałowe

Co jednak z obiecywanymi emeryturami z OFE? W wyniku kolejnych ulepszeń systemu wprowadzono tzw. okresowe emerytury kapitałowe. Każdy członek OFE nabywa prawo do takiego świadczenia, jeżeli osiągnie wiek emerytalny oraz jeżeli kwota składek zewidencjonowanych na jego subkoncie (już w ZUS) w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego ten, od którego przyznano emeryturę, jest co najmniej równa dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego. Obecnie to (od 1 marca 2017 r. do 28 lutego 2018 r.) 209,59 zł x 20, czyli 4191,80 zł. Jeżeli ktoś zgromadził na subkoncie mniejszą kwotę, wszystkie jego środki w ZUS są komasowane i obliczana jest tylko jedna emerytura. Okresowa (stąd nazwa) emerytura kapitałowa (czyli ta ze środków gromadzonych w OFE) wypłacana miała być tylko do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego właściwego dla mężczyzn z danego rocznika. Potem wszystkie środki miały być przeliczone i zamienione w jednolitą emeryturę.

Jaka wypłata

Wysokość okresowej emerytury kapitałowej stanowi iloraz kwoty środków zewidencjonowanych na subkoncie i średniego dalszego trwania życia. Jeżeli po dniu, od którego przyznano okresową emeryturę kapitałową, senior kontynuował pracę, wysokość tego świadczenia ulega ponownemu ustaleniu na jego wniosek, nie wcześniej jednak niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczenia emerytalnego (zakończeniu aktywności zawodowej). Jeżeli w wyniku ponownego określenia wysokości okresowej emerytury kapitałowej kwota świadczenia okazałaby się niższa niż dotychczas pobierana, okresową emeryturę kapitałową ZUS wypłaca w dotychczasowej wysokości.

Szczególne uprawnienie

W praktyce uprawnienie do takiego świadczenia przysługuje jedynie kobietom, które kończą indywidualny wiek emerytalny. Od 1 października 2017 r. i w tej sprawie zajdą zmiany, ale nadal prawo do okresowej emerytury kapitałowej będzie dotyczyło wyłącznie kobiet (nie ma jeszcze mężczyzn należących do OFE w wieku emerytalnym) należących do OFE, które ukończą 60 lat, będą mieć ustalone prawo do emerytury i zgromadziły na subkoncie w ZUS wspomnianą wyżej kwotę.

Jednak okresowa emerytura będzie wypłacana jedynie do dnia poprzedzającego 65. urodziny. Potem zostanie skomasowana z tą z pierwszego filaru.

Przeliczenie wypłaty

Osoby, które już otrzymują okresową emeryturę kapitałową albo zostanie im ona przyznana do końca września 2017 r., będą pobierać to świadczenie zgodnie z obowiązującymi dziś zasadami. Ale już po skończeniu 65 lat mogą złożyć do ZUS wniosek o przeliczenie emerytury z I filaru z uwzględnieniem środków zgromadzonych na subkoncie. Będą pobierać wtedy tylko jedną emeryturę, za to prawdopodobnie wyższą. Do jej obliczenia ZUS weźmie pod uwagę:

wskładki na ubezpieczenie emerytalne, zapisane na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje emerytura w nowej wysokości, przy uwzględnieniu ich waloryzacji,

wzwaloryzowany kapitał początkowy,

wśrodki zapisane na subkoncie po waloryzacji.

Suma tych kwot będzie podstawą do obliczenia jednolitej emerytury. Zostanie podzielona przez średnie dalsze trwanie życia dla aktualnego wieku. Wyliczona w ten sposób kwota emerytury z I filaru nie może być niższa niż suma pobieranych dotychczas emerytur: z I i II filaru.

PRZYKŁAD

Pani Anna (ur. 26 stycznia 1953 r.) ma ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz do okresowej emerytury kapitałowej od 1 sierpnia 2014 r. Prawo do okresowej emerytury kapitałowej przysługuje pani Annie do 25 października 2019 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień, w którym osiągnie podwyższony wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzny urodzonego w tym samym roku i kwartale co pani Anna (chyba że prawo do tej emerytury wygaśnie wcześniej).

W związku z obniżeniem od 1 października 2017 r. wieku emerytalnego dla mężczyzny do 65 lat ZUS wyśle do pani Anny informację, że pani zachowuje ona prawo do okresowej emerytury kapitałowej do 25 października 2019 r. oraz że po ukończeniu 65 lat może zgłosić wniosek o ponowne obliczenie emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Pani Anna ma do wyboru dwie możliwości:

Pani Anna może zgłosić wniosek o ponowne obliczenie emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych najwcześniej 26 stycznia 2018 r. i nie później niż 25 października 2019 r. Emerytura w nowej wysokości będzie jej przysługiwała od miesiąca zgłoszenia wniosku i nie wcześniej niż od 26 stycznia 2018 r. Z dniem, od którego ZUS ponownie obliczy pani Annie emeryturę z FUS, utraci ona prawo do okresowej emerytury kapitałowej.

Wtedy zachowa prawo do okresowej emerytury kapitałowej do 25 października 2019 r. Z dniem osiągnięcia przez nią podwyższonego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzny, tj. od 26 października 2019 r., ZUS z urzędu przeliczy jej emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Uwaga, panie! Mniejszy staż do najniższej emerytury

W tej chwili, aby uzyskać minimalną emeryturę w wysokości 1 tys. zł brutto, panowie muszą udowodnić 25-letni staż pracy, panie powinny wykazać 22 lata pracy. Liczą się tu okresy składkowe i nieskładkowe. Od 1 października w odniesieniu do mężczyzn nic się nie zmieni. Paniom natomiast obniżono minimalny staż do 20 lat (nowelizacja art. 87 ustawy emerytalnej).

Kobiety, którym do 1 października 2017 r. ZUS wyliczył lub wyliczy emeryturę niższą niż minimalna i nie podniósł jej do gwarantowanej kwoty ze względu na niewystarczający staż, a które mogą udokumentować staż 20-letni, otrzymają minimalne emerytury. ZUS podniesie im świadczenia z urzędu, nie ma konieczności składania wniosków w tej sprawie.

ⒸⓅ