Wypadki karuzel to najczęściej efekt ich niewłaściwej eksploatacji

Maciej Zagrobelny rzecznik Urzędu Dozoru Technicznego

Karuzele, zgodnie z przepisami o dozorze technicznym, są badane raz w roku przez inspektorów Urzędu Dozoru Technicznego. Takie badanie polega na kontroli księgi rewizyjnej i dziennika konserwacji, sprawdzeniu protokołów pomiarów elektrycznych oraz uprawnień osób konserwujących urządzenie. Najważniejsze są jednak badania i próby techniczne, np. jak sprzęt zachowuje się po odpowiednim jego obciążeniu (patrz: infografika).

Te wszystkie działania musi wykonać inspektor. Skąd wie o istnieniu karuzeli na danym terenie?

Właściciel karuzeli ma obowiązek zgłoszenia takiego urządzenia do oddziału lub biura terenowego UDT. Do wniosku o przeprowadzenie badania dołącza komplet dokumentacji urządzenia. Termin badania jest ustalany bezpośrednio z inspektorem UDT, po weryfikacji dokumentacji urządzenia. Dzieje się to zazwyczaj w ciągu kilkunastu dni od zgłoszenia. Do tego czasu nie może być ono używane. Można z niego korzystać dopiero po otrzymaniu od inspektora UDT pozytywnej decyzji dopuszczającej urządzenie do eksploatacji.

Czyli właściciel ma w dokumencie potwierdzenie, że urządzenie jest sprawne?

Dostaje protokół, który w przypadku pozytywnych wyników badania jest podstawą do wydania decyzji administracyjnej zezwalającej na eksploatację. W decyzji jest zapisany również termin jej wygaśnięcia. W przypadku karuzel jest to 12 miesięcy.

Ale one nie stoją w jednym miejscu, są składane i rozkładane…

Przepisy mówią, że po zmianie lokalizacji konserwator urządzenia zaświadcza w dzienniku konserwacji, że sprzęt został zainstalowany właściwie. Konserwator przeprowadza również badania i próby urządzenia po jego instalacji.

To pracownik lunaparku?

Może to być zarówno pracownik lunaparku lub inna osoba fizyczna posiadająca zaświadczenie kwalifikacyjne potwierdzające umiejętność praktycznego wykonywania czynności oraz znajomość warunków technicznych dozoru technicznego i związanych z nimi norm czy przepisów prawnych.

W jaki sposób kontroluje się konserwatorów?

Inspektor UDT sprawdza, czy osoba pełniąca funkcję konserwatora urządzenia posiada odpowiednie zaświadczenie kwalifikacyjne wydane przez UDT.

Jak często zdarzają się wypadki?

W poprzednich latach rocznie zdarzały się dwa, trzy. W wyniku tych wypadków osoby poszkodowane odniosły niegroźne urazy ciała. W zeszłym tygodniu po raz pierwszy zdarzył się wypadek śmiertelny, w którym zginął 9-letni chłopiec.

Jaka jest najczęstsza przyczyna wypadków?

W przypadku karuzel dotychczas właściwie 100 proc. wypadków spowodowane było niewłaściwą eksploatacją urządzenia, czyli zawinił człowiek. Człowiek jest obecny w zasadzie od samego początku – czyli produkcji urządzenia oraz w okresie jego eksploatacji i obsługi. Ważne są też zachowania osób korzystających z tego rodzaju rozrywki.

Najczęściej wypadki spowodowane są błędami związanymi z eksploatacją – zły montaż, złe przymocowanie do podłoża, niewłaściwe zamknięcie blokady gondoli. Zdarza się też, że urządzenia konserwują osoby bez uprawnień.

To już chyba wina właściciela i brak nadzoru…

Jeżeli ktoś działa w tym biznesie, to dokładnie wie, jakie warunki musi spełnić. Mamy też problem z lunaparkami, które przyjeżdżają do nas z innych krajów na miesiąc, dwa i wyjeżdżają. Trudno je zlokalizować i skontrolować, a je również obowiązuje prawo polskie.

Jak było w przypadku karuzeli w Szczytnie? Czy formalności zostały dopełnione?

Ze wstępnych ustaleń wynika, że wszystkie dokumenty były w porządku. Była ważna decyzja UDT pozwalająca na użytkowanie tej karuzeli. Badanie zostało przeprowadzone w kwietniu tego roku. Aktualne również były dokumenty poświadczające wykonanie przez konserwatora urządzenia badania i prób po montażu, czyli sprzęt był dopuszczony do pracy na tym konkretnym terenie i w tym konkretnym czasie. Wiemy, że urwał się element urządzenia, ale w chwili obecnej trudno powiedzieć, jaka była tego przyczyna. Powołaliśmy komisję, która będzie ustalać, jak doszło do wypadku. Zacznie ona pracę po zakończeniu działań prokuratorskich. Wtedy będziemy wiedzieć więcej, dlaczego ta gondola się urwała. Zaczynamy też doraźną kontrolę wszystkich karuzel tego typu zainstalowanych w lunaparkach na terenie Polski.

Czy w tej konkretnej sprawie odpowiada tylko właściciel lunaparku, czy też może organizator imprezy masowej? Przecież to było doroczne, duże wydarzenie organizowane przez Miejski Dom Kultury w Szczytnie?

Generalnie za urządzenie odpowiada jego właściciel. Trudno mi określić, czy i jaka ewentualnie jest w tym przypadku odpowiedzialność organizatora imprezy.

Mógł zrobić coś więcej? Wysłać na miejsce, przed uruchomieniem karuzeli, kogoś z urzędu na sprawdzenie?

Teoretycznie tak, lecz zgodnie z przepisami nie ma takiego obowiązku.©℗