Samorząd 2018: wszystkie ręce na pokład

Choć do lokalnych wyborów jeszcze dwa lata, największe ugrupowania sejmowe już zwierają szeregi i obmyślają plan działania. Paradoksalnie przed największym wyzwaniem stoi dominujące na scenie politycznej Prawo i Sprawiedliwość. Partia nie może się pochwalić zbyt rozbudowanymi strukturami w regionach - choć wygrała ostatnie wybory w większości sejmików wojewódzkich, nie była w stanie stworzyć z nikim koalicji. W efekcie PiS-owi przypadło tylko Podkarpacie. Z kolei w większości dużych miast rządzą samorządowcy związani z Platformą Obywatelską lub deklarujący bezpartyjność.

- Samorządy to często spetryfikowane układy - lokalne imperia, baronowie, wieczni prezydenci czy marszałkowie - przez które PiS będzie musiał się przebić, także w kontekście prowadzonych reform, które "na dole" budzą opory - zwraca uwagę prof. Rafał Chwedoruk, politolog z Uniwersytetu Warszawskiego.

W przypadku PiS mowa raczej o budowaniu lokalnych struktur niemalże od zera. Tym - jak wynika z naszych rozmów w szeregach partii - zająć się mają tzw. pierwszoroczni posłowie. - Jest decyzja kierownictwa partii o powołaniu zespołu złożonego z osób, które pierwszy raz znalazły się w Sejmie. Natomiast wszelkie szczegóły dotyczące personaliów dopiero przed nami - mówi poseł PiS Łukasz Schreiber, który był dawniej m.in. radnym w Bydgoszczy, a teraz sam zalicza się do grona sejmowych nowicjuszy. Takich świeżo upieczonych posłów PiS ma niemal setkę. Jak wyliczył serwis MamPrawoWiedzieć.pl, 71 z nich w dniu wyborów pełniło jakąś funkcję w samorządzie - 25 było radnymi miast, 23 - radnymi wojewódzkimi, a 18 - radnymi powiatowymi.

Danie im pola do popisu w sytuacji PiS to zrozumiały ruch. Stali się bardziej rozpoznawalni, a jednocześnie nie zapomniano o nich w społecznościach lokalnych. Wizerunek posłów będzie wzmocniony osobiście przez Jarosława Kaczyńskiego, który już zapowiedział, że do końca 2017 r. odwiedzi 70 miast i miasteczek.

W opinii prof. Chwedoruka strategia PiS to efekt braku alternatywy w sytuacji, gdy w samorządach dominują PSL i PO. Zwiększona aktywność młodszych działaczy, takich jak Jarosław Krajewski (który przez niektórych jest namaszczany na kandydata do walki o prezydenturę w stolicy), ma przyciągnąć młodszy elektorat, niezdecydowany lub nieznający się na polityce. - Podobnie za kandydaturą Andrzeja Dudy kryło się założenie, że tradycyjni wyborcy PiS zagłosują na każdego, kogo partia wystawi, a jednocześnie uda się pozyskać głosy tych, którzy chcieli głębokiej zmiany - zwraca uwagę prof. Chwedoruk.

Inną strategię zamierza przyjąć PO, dla której wybory samorządowe to walka o przetrwanie i obrona ostatnich przyczółków władzy. - Dla nas samorząd jest najważniejszym elementem strategii, także w kontekście wyborów parlamentarnych - przyznaje poseł Jan Grabiec, rzecznik Platformy. Działacze partii postawili sobie zadanie odwiedzenia w ciągu najbliższych miesięcy wszystkich powiatów. Już trwa polityczne tourneé w ramach akcji "Polska Obywatelska 2.0". - Przed kilkoma tygodniami zjechaliśmy jedną trzecią Mazowsza, niedawno byliśmy w woj. lubuskim, a w listopadzie będziemy jeszcze na Podlasiu - wskazuje jeden z posłów PO.

Władze partii zobowiązały wszystkich polityków, a zwłaszcza byłych ministrów czy szefów komisji sejmowych, by zwiększyli swoją aktywność w okręgach. - Na organizowanych spotkaniach jest co najmniej trzech posłów PO lub znanych osób sympatyzujących z naszym ugrupowaniem - stwierdza nasz rozmówca z Platformy.

Mają oni wzmacniać pozycję pełnomocników okręgów samorządowych - zostali niedawno wyznaczeni. - Są nimi najczęściej lokalni działacze i samorządowcy, znani w swoim powiecie - tłumaczy nam jeden z członków PO. I to w zasadzie tyle. - Bo w przeciwieństwie do PiS my nie musimy struktur lokalnych budować od nowa, już je mamy. Dlatego zmieniamy raczej struktury wewnątrz partii - tłumaczy polityk Platformy. Najważniejsze jest to, że partia powoła niebawem gabinet cieni, który oprócz patrzenia na ręce ministrom rządu Beaty Szydło i formułowania alternatywnych propozycji dla ich działań zajmie się koordynacją polityki lokalnej i współpracy z organizacjami pozarządowymi. Traktując to jako rozgrzewkę i trening przed następnymi wyborami parlamentarnymi w 2019 r.

Tradycyjnie silni w regionach ludowcy liczą na swój aparat partyjny lokalnego szczebla. - Ze wszystkich partii mamy najwięcej radnych, wójtów, burmistrzów i starostów. Na nich oprzemy swoje działania lub wystawimy nowych kandydatów, jeśli zajdzie taka potrzeba. Na pewno idziemy na wybory pod własnym szyldem - zapowiada poseł Piotr Zgorzelski. Tym razem PSL zamierza większą wagę przywiązywać do wyborów sejmikowych. W poprzednich wyborach samorządowych w 2014 r. ludowcy uzyskali zaskakująco dobry wynik w województwach, bo aż 23,68 proc. Najwięcej zdobyły PiS (26,85 proc.) i PO (26,36 proc.). Do dziś rezultat PSL w sejmikach jest kwestionowany i uznaje się, że źródłem sukcesu ludowców była nowa forma kart do głosowania: kandydaci PSL byli na okładce, co mogło dezorientować wyborców. Dlatego przed PSL stoi trudne wyzwanie udowodnienia, że ostatni sukces w sejmikach nie był przypadkowy.

Co planują mniejsze ugrupowania? W Kukiz’15 za koordynację działań przedwyborczych odpowiadać będzie Andrzej Maciejewski, szefujący sejmowej komisji samorządowej. Na razie jednak nie chce zdradzać strategii swojego ugrupowania. - Myślę, że na przełomie lat 2016 i 2017 przedstawimy konkretne propozycje - ucina. Bardziej rozmowny jest jego partyjny kolega Piotr Apel. - Przygotowujemy pakiet demokratyzujący dla samorządów, chcemy, by pewne decyzje podejmowane na szczeblu lokalnym mogły być w większym stopniu konsultowane z mieszkańcami przez internet - zdradza. I dodaje, że chcą pokazać ludziom, iż w ramach już istniejącego prawa pewne rzeczy na poziomie lokalnym można robić inaczej, bez konieczności daleko idących zmian w prawie krajowym.

W związku z wyborami samorządowymi powrót z politycznych zaświatów planuje SLD. Na jednym z ostatnich spotkań z powiatowymi strukturami partii przewodniczący Włodzimierz Czarzasty zapowiedział start partii pod własnym szyldem. Podobną strategię Sojusz przyjmie na wybory parlamentarne w 2019 r. I nic dziwnego, bo decyzja o starcie do Sejmu w 2015 r. w szerokim sojuszu doprowadziła do klęski - w pojedynkę SLD mógł przekroczyć 5-proc. próg wyborczy, ale 8 proc. wymagane w przypadku koalicji okazało się poprzeczką ustawioną zbyt wysoko.

- W układaniu list do powiatów i gmin będzie możliwe zakładanie lokalnych komitetów, ale o tym decydować będą władze wojewódzkie - relacjonował po spotkaniu z przewodniczącym na swoim facebookowym profilu Czesław Cyrul, działacz SLD z Wrocławia. Sojusz liczy też na korzystny wynik w sejmikach. W ostatnich wyborach uzyskał tam 8,78 proc. głosów. Pytanie tylko, czy dla wyborców pozaparlamentarna siła będzie alternatywą budzącą zaufanie.

Wybory do samorządu są dla PO rozgrzewką przed sejmowymi

@RY1@i02/2016/221/i02.2016.221.00000020a.802.jpg@RY2@

fot. Dawid Chalimoniuk/Agencja Gazeta

Na ostatnich wyborach zyskała PO: okopała się w samorządach, zwłaszcza w miastach

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl

@tzolciak