Jeśli Centralna Komisja Egzaminacyjna będzie niewiarygodna, stanie się zbędna

Dwadzieścia lat temu ówcześni absolwenci liceów po raz pierwszy przystąpili powszechnie do egzaminu maturalnego („nowej matury”), który zastąpił egzamin dojrzałości („starą maturę”). Zmiana ta była na tyle rewolucyjna, że odkładano ją kilkukrotnie. Była jednak niezbędna, gdyż stara matura miała nieprzystającą do współczesnych potrzeb formę oraz skupiała się głównie na weryfikacji stopnia przyswojenia treści pamięciowych. Poważny problem stanowiła też skala nieprawidłowości, do jakich dochodziło zarówno podczas przeprowadzania samych egzaminów, jak i oceniania prac. Jeśli wziąć pod uwagę, że cała organizacja matury spoczywała wtedy na szkole, którą ukończył abiturient, oraz na pracujących w niej nauczycielach, łatwo można zrozumieć patogenność tamtego systemu. Ostatecznie skutek mógł być tylko jeden – znaczna inflacja wartości egzaminu dojrzałości. Jeśli do tego dołożyć fakt, że zestawy zadań maturalnych z danego przedmiotu różniły się między województwami, a wyniki wyrażano w zwyczajnej, szkolnej sześciostopniowej skali, jasne staje się, dlaczego uczelnie wolały prowadzić rekrutacje na podstawie własnych egzaminów wstępnych.

Dziurawa tama

Egzamin maturalny, jakkolwiek niepozbawiony wad, wprowadził nową, nieznaną dotąd jakość. Jednakowe arkusze w całym kraju, zaostrzone zasady ich przechowywania, restrykcyjne warunki przeprowadzania egzaminów, obligatoryjna obecność w komisjach nauczycieli „z zewnątrz”, sprawdzanie zanonimizowanych prac przez specjalnie powoływanych i przeszkolonych egzaminatorów – nierzadko pochodzących nawet z innego województwa – wszystko to natychmiast zwiększyło wiarygodność egzaminacyjnych wyników. I sprawiło, że egzaminy wstępne na studia stanowią dziś prawdziwą rzadkość i ograniczają się właściwie do architektury i kierunków artystycznych.