Absolwenci różnych uczelni będą musieli osiągać porównywalne efekty

Ministerstwo nauki i szkolnictwa wyższego (MNiSW) ustaliło wykaz obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych. Od 1 października 2011 r. określenie ich nie będzie już wynikało z uchwały Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów (CKSiT), ale z rozporządzenia ministra. Jest on jedynie zobowiązany do zasięgnięcia opinii Centralnej Komisji. Tak wynika z art. 2 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455 z późn. zm.).

Obszary te, podzielone na dziedziny i dyscypliny, muszą uwzględniać istniejące stopnie (np. doktora) i tytuły (profesura), a także obszary kształcenia określone w przepisach o szkolnictwie wyższym.

W rozporządzeniu ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych został utworzony nowy podział dziedzin i dyscyplin. W ramach ośmiu obszarów wiedzy wyodrębniono następujące: nauk humanistycznych, nauk społecznych, nauk ścisłych, nauk przyrodniczych, nauk technicznych, nauk rolniczych leśnych i weterynaryjnych, nauk medycznych i o zdrowiu oraz o kulturze fizycznej, a także obszar sztuki. Każdy z nich podzielony został na dziedziny - od dwóch do czterech. Spośród tych wyodrębniono dyscypliny naukowe lub artystyczne. I tak np. w dziedzinie nauk humanistycznych wyróżnione są m.in. archeologia, etnologia, filozofia, historia, kulturoznawstwo czy literaturoznawstwo.

Zgodnie z rozporządzeniem została stworzona nowa dziedzina, która nie była ujęta w obowiązującym stanie prawnym (nie jest ona wyodrębniona w uchwale CKSiT) - nauki społeczne. Podzielono ją na następujące dyscypliny (nauki): o bezpieczeństwie, obronności, polityce, polityce publicznej, poznaniu i komunikacji społecznej, mediach, pedagogikę, psychologię i socjologię. Obecnie wchodzą one w skład nauk humanistycznych.

W ramach nauk technicznych wyszczególniona została dyscyplina inżynieria rolnicza, której również nie było w uchwale Centralnej Komisji.

W efekcie to, w jakim obszarze ktoś będzie prowadził prace badawcze, przełoży się na to, w jakiej dziedzinie zostanie doktorem. Zgodnie z nowym rozporządzeniem, jeśli ktoś np. obroni pracę doktorską z pedagogiki, nie będzie, jak jest obecnie, doktorem nauk humanistycznych, ale społecznych.

W ramach tych spójnych obszarów mają być też tworzone kierunki studiów. Na ich podstawnie zostaną również ustalone efekty kształcenia, czyli to, co absolwent studiów powinien umieć i wiedzieć oraz jakie kompetencje posiadać. I tak np. student kierunku humanistycznego po zakończeniu kształcenia powinien zdobyć wymienione w nim kompetencje -będzie musiał potrafić wyszukiwać, analizować, oceniać i selekcjonować i użytkować informacje z wykorzystaniem różnych źródeł i sposobów.

Zmiany te są wynikiem wprowadzania do polskiego sytemu szkolnictwa krajowych ram kwalifikacji (KRK). Mają one zacząć obowiązywać na uczelniach wyższych w roku akademickim 2012/2013. Ujednolicenie obszarów wiedzy oraz kształcenia, a także określenie tych samych efektów dla poszczególnych dziedzin pozwoli na porównywanie dyplomów w różnych krajach Unii Europejskiej.

Niektóre dyscypliny naukowe zostały przesunięte do innych dziedzin. Tak stanie się np. z psychologią, pedagogiką czy nauką o mediach, które znajdą się w naukach społecznych. Obecnie są w humanistycznych

Od 1 października uczelnie mogą tworzyć własne autorskie kierunki studiów oraz układać programy kształcenia. W praktyce uruchomią je od roku akademickiego 2012/2013. Będą musiały być one zgodne z krajowymi ramami kwalifikacji (KRK), w których zostanie określone to, co absolwent danego obszaru kształcenia, np. nauk humanistycznych, powinien wiedzieć i umieć oraz jakie kompetencje posiadać. Wyznaczony będzie jedynie efekt, jaki powinien osiągnąć absolwent danego kierunku studiów. Dzięki temu uczelnie będą mogły same ustalać, jaki program studiów (zajęć, warsztatów, czy laboratoriów) i czas na nie przeznaczony pozwolą mu osiągnąć efekty wyznaczone przez KRK.

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych. Czeka na publikację w Dzienniku Ustaw.

Art. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. nr 65, poz. 595 z późn. zm.).