Prawnik nie może omijać szkoły

Wszystkie badania wskazują na niski poziom świadomości prawnej młodych Polaków. Jednak nie tylko z uwagi na wyniki badań sędziowie postanowili zająć się tym zagadnieniem. Głównym powodem jest to, że na co dzień spotykamy się niestety z tragicznymi zdarzeniami. Wszystko dlatego, że dana osoba podjęła niewłaściwą decyzję, bo nie znała normy prawnej zakazującej lub nakazującej zachować się w określony sposób. Ludzie, szczególnie młodzi, nie zdają sobie sprawy ze skutków składanych oświadczeń woli, nie są im znane podstawowe zasady odpowiedzialności karnej, w tym i granice wieku odpowiedzialności.

W listopadzie odbył się w Poznaniu już Drugi Kongres Prawników Wielkopolski "Jak podnieść świadomość prawną młodych Polaków". Idea zrodziła się na początku tego roku i wzbudziła zainteresowanie oraz zyskała poparcie Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w Poznaniu. Byliśmy bowiem wszyscy zgodni, że temat kongresu związany ze świadomością prawną młodych Polaków to poważna i odpowiedzialna, ale konieczna inicjatywa. Wydaje się bowiem, że na początku transformacji nie dostrzeżono wagi tego problemu. Pewnie dlatego, że przecież nikt wtedy nie mógł przewidzieć dynamiki rozwoju procesów społecznych związanych z demokratyzacją i rozwojem wolnego rynku. Za obecną sytuację nie odpowiada tylko polska szkoła czy polski nauczyciel, winy nie można też przypisać wyłącznie Ministerstwu Edukacji Narodowej. Prawda jest taka, że edukacja prawnicza musi się stać sprawą wagi racji stanu z zaangażowaniem najważniejszych urzędów i instytucji w państwie oraz również instytucji niepublicznych. O wadze zagadnienia świadczy to, że zaproszenie na kongres przyjęli m.in. Krystyna Szumilas, minister edukacji narodowej, Jarosław Gowin, minister sprawiedliwości, a także parlamentarzyści i przedstawiciele świata nauki.

Prace merytoryczne kongresu rozpoczęły się już w maju 2012 roku, gdy utworzone zostały zespoły merytoryczne: prawa konstytucyjnego, prawa karnego, prawa cywilnego, prawa gospodarczego i rynku pracy, prawa rodzinnego oraz prawa administracyjnego. W skład tych zespołów weszli przedstawiciele wszystkich prawniczych grup zawodowych, tj. pracownicy naukowi, nauczyciele, pedagodzy i studenci wydziału prawa. W sumie prawie 100 osób. Efektem ich pracy jest uchwała kongresu, która poza apelem do najwyższych władz państwowych o podjęcie działań w celu podniesienia świadomości młodych Polaków zawiera wiele praktycznych propozycji.

Na pewno trzeba rozszerzać dotychczasowe formy działań w zakresie edukacji prawnej. Chodzi tutaj nie tylko o udział prawników w lekcjach szkolnych na temat prawa, ale także o prowadzenie zajęć z młodzieżą w sądach. Te działania trzeba jednak zintensyfikować, zinstytucjonalizować i dobrze zaplanować. Rozwinięta zostanie też idea portalu internetowego, czyli nowoczesnego informatora dla młodzieży. Przygotowany został już zestaw kazusów z zakresu prawa cywilnego wraz z omówieniem odpowiedzi i podstaw prawnych, co umożliwi nauczycielom zapoznanie ucznia z praktycznymi regulacjami prawnymi - takimi jak np. zakupy przez internet - w przystępny i atrakcyjny sposób, przygotowano również wzorzec informatora z prawa karnego, gospodarczego i prawa pracy.

Z kolei efektem poprzedniego kongresu było opracowanie wielu propozycji zmian w przepisach prawa w różnych dziedzinach, np. w procedurze karnej, które okazały się zbieżne z tymi, które później przyjęła Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego. Chodzi tu mianowicie o odejście od inkwizycyjnego modelu postępowania sądowego w kierunku kontradyktoryjności, usprawnienie i przyspieszenie postępowania karnego poprzez szersze wykorzystanie konsensualnych sposobów zakończenia postępowania, rezygnacja z wielu czynności ciążących obecnie na organach procesowych (tylko pozornie mają charakter gwarancyjny), przemodelowanie reguł związanych ze stosowaniem tymczasowego aresztowania, usprawnienie postępowania odwoławczego poprzez rozszerzenie orzekania reformatoryjnego i ograniczenie kasatoryjności tegoż postępowania. Zaproponowano wówczas również unowocześnienie instytucji zadatku w kodeksie cywilnym oraz sukcesywne poszerzenie w kodeksie cywilnym katalogu umów nazwanych. Postulowaliśmy też uproszczenie odpisu księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym, utworzenie rejestru osób ubezwłasnowolnionych, unowocześnienie postępowania naprawczego. Postulatem kongresu było zniesienie odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych, co też stało się faktem. Te zmiany ułatwią życie wszystkim Polakom, jednak by mogli z nich korzystać, muszą znać zarówno swoje prawa, jak i obowiązki. MPS

@RY1@i02/2012/231/i02.2012.231.07000070b.802.jpg@RY2@

Krzysztof Józefowicz prezes Sądu Okręgowego w Poznaniu

Krzysztof Józefowicz

prezes Sądu Okręgowego w Poznaniu