Kariera studenta z klauzulą tajności

Poprawkę o nieudostępnianiu wyników pierwszego monitoringu karier zawodowych absolwentów uczelni przyjęli posłowie w tracie prac Sejmu nad nowelizacją ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Będzie on również przeprowadzony później niż pierwotnie zakładał rząd. Czyli ruszy dopiero w marcu 2015 r., a nie w październiku 2014 r.

Przekłamane wyniki

Monitoring będzie polegał na tym, że resort nauki na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) sporządzi specjalny raport dotyczący absolwentów szkół wyższych. Ma on pokazać, jak radzą sobie oni na rynku pracy - jak szybko znajdują zatrudnienie, ile zarabiają oraz w jakich branżach pracują. Na tej podstawie będzie można ustalić, po których szkołach i kierunkach łatwiej jest o etat. Korzystając z jego wyników, uczelnie mają modyfikować swoją ofertę kształcenia.

- Ten monitoring z góry obarczony jest poważnymi błędami - uważa była minister edukacji narodowej i sportu Krystyna Łybacka.

Po pierwsze, będzie opierał się tylko na danych z ZUS.

- A przecież wiele osób jest ubezpieczonych w KRUS. Z zebranych przez ministerstwo informacji będzie wynikało, że część absolwentów nie pracuje tylko dlatego, że ZUS po prostu o tym nie wie. Podobnie będzie w przypadku umów o dzieło. Jeśli ktoś zostanie zatrudniony na podstawie tego kontraktu i nie będzie odprowadzał składek do ZUS, również będzie zaliczony do grona bezrobotnych - wyjaśnia Łybacka.

Tymczasem zdaniem prof. Darii Lipińskiej-Nałęcz, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, nie ma możliwości pozyskania danych z KRUS. Informacje o rolnikach są bowiem zbierane w systemie informatycznym, który nie pozwala na skuteczne połączenie danych z ministerialną bazą.

- Sprawdzaliśmy taką możliwość, ale obecnie jest to niemożliwe - uważa prof. Daria Lipińska-Nałęcz.

Ograniczony dostęp

Krystyna Łybacka wskazuje, że błędne są także cele monitoringu. - Uczelnie są odpowiedzialne za poziom wykształcenia absolwentów, ale nie za to, czy ktoś znajduje pracę po studiach. O tym, czy są miejsca pracy, decyduje gospodarka, a nie szkoła wyższa. Uczelnia ma za zadanie dobrze przygotować studentów do odnalezienia się na rynku pracy, ale nie odpowiada za bezrobocie absolwentów - twierdzi Łybacka.

Dodaje też, że jeśli już MNiSW zdecydowało się prowadzić monitoring, to bynajmniej nie jest to powód do utajniania danych. - Jestem przeciwna zablokowaniu dostępu do wyników tego badania - uważa Krystyna Łybacka.

Tego samego zdania jest Piotr Müller, przewodniczący Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej. - Zbieranie wiadomości o absolwentach to informacja publiczna. Wprowadzenie zakazu wglądu w te dane jest niedopuszczalne - uważa Piotr Müller.

Uzyskane w monitoringu informacje mogą być niekorzystne dla rządu. Może się bowiem okazać, że osoby po studiach nie mogą znaleźć pracy, marnie zarabiają, a ukończenie kierunku ścisłego bynajmniej nie ma wpływu na zwiększenie szans na rynku.

- Obowiązek opublikowania wyników tuż przed wyborami w 2015 r. mógłby być dla rządu bardzo niewygodny, dlatego woli się z tym wstrzymać - zauważa Piotr Müller.

Racjonalne podejście

- Wyniki monitoringu z pewnością spotkają się z szerokim zainteresowaniem kandydatów i uczelni. Konieczne jest, aby przekazane opinii publicznej dane rzetelnie oddały sytuację zawodową absolwentów - tłumaczy powód tej decyzji Łukasz Szelecki, rzecznik prasowy MNiSW.

Dodaje, że dlatego pierwsze badanie będzie mieć charakter pilotażu, który pozwoli na sprawdzenie założonych w ustawie procedur.

- Pozwoli to zminimalizować ryzyko jakichkolwiek błędów, których wystąpienia nie można wykluczyć przy tak innowacyjnym projekcie - dodaje Szelecki.

Do tej argumentacji przychyla się rzecznik praw absolwenta (RPA).

- To naprawdę racjonalne działanie - uważa Bartłomiej Banaszak, RPA.

Wskazuje, że przy tego typu nowym narzędziu, które jednocześnie ma potencjał instrumentu w istotny sposób wpływającego na zachowania się m.in. kandydatów na studia, konieczne jest przeprowadzenie fazy testowej.

- Przecież Uniwersytet Warszawski przeprowadził pilotażowy monitoring karier zawodowych absolwentów na podstawie informacji z ZUS. Jego wyniki zostały zaprezentowane informacji publicznej. Jak ocenić to, że narzędzie, które wprowadza resort nauki, może okazać się wadliwe - ripostuje Piotr Müller.

Tymczasem Bartłomiej Banaszak, podkreśla, że podanie do wiadomości publicznej wyników pierwszej edycji monitoringu, które będą oparte na danych przekazanych w innym miesiącu (w marcu) niż ma to mieć miejsce w przypadku wszystkich kolejnych edycji badania (do końca września), może wprowadzić opinię publiczną w błąd.

- Pierwsze badanie obejmie historię zatrudnienia z raptem kilku miesięcy od wejścia tych osób na rynek pracy. Testowym monitoringiem zostaną objęci absolwenci, którzy ukończą studia w roku 2014 - wyjaśnia Bartłomiej Banaszak.

@RY1@i02/2014/118/i02.2014.118.18300060b.802.jpg@RY2@

Szkoły wyższe interesują się losem absolwentów

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Projekt nowelizacji po I czytaniu w Sejmie