Uczelnie będą często zmieniać zasady przyznawania świadczeń

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) chce narzucić uczelniom zasady przyznawania pomocy materialnej dla studentów. Jak pan ocenia projekt rozporządzenia w tej sprawie?

Wszystkie działania ukierunkowane na eliminowanie naruszeń związanych z przyznawaniem pomocy materialnej należy oceniać pozytywnie. Trudności pojawiają się w praktyce. Ani projekt rozporządzenia, ani uzasadnienie do niego nie wskazują potencjalnych pułapek związanych z uchwalaniem uczelnianego regulaminu pomocy materialnej.

Jakie są to pułapki?

Zasadniczo chodzi o naruszenia związane z procedurą administracyjną. Często uczelnie, chcąc uprościć postępowanie, w swoich regulaminach przyjmują tylko kompletne wnioski lub określają jeden termin na złożenie wniosku o stypendium socjalne w całym rok akademicki. Wpływa to na działalność organów, które uznają, że np. składanie odwołań oraz wniosków jest możliwe jedynie podczas wyznaczonych dyżurów. To jednak sprawy na tyle istotne, że ponownie będą przedmiotem m.in. III Ogólnopolskiej Konferencji Szkoleniowej pt. "Pomoc materialna dla studentów i doktorantów", która odbędzie się w Toruniu w dniach 16-18 czerwca 2014 r., www.fpm.umk.pl. Rozporządzenie w proponowanej przez ministra nauki wersji nie dość, że nie rozwiązuje tych problemów, to generuje kolejne.

Jakie?

Projekt rozporządzenia wskazuje, że w regulaminach powinien być określony termin składania wniosków o świadczenia. Trzeba pamiętać jednak, że ma on, co do zasady, charakter instrukcyjny. Nie można zabronić studentowi aplikowania o stypendium socjalne np. w lutym. Nie mam pewności, czy uczelnie będą o tym pamiętać. Nieco inna sytuacja dotyczy stypendiów o charakterze naukowym, gdzie - z uwagi na konkurs - taki jeden termin powinien być wskazany. W tym przypadku również istnieją jednak pewne rozbieżności i MNiSW wcale ich nie rozwiewa.

W jaki sposób powinna być zatem uregulowana kwestia terminu w przypadku ubiegania się o stypendium naukowe?

Dla mnie jasne jest, że charakter konkursowy stypendium naukowego sprawia, iż w jednym miejscu i w jednym czasie powinno się zgromadzić możliwie jak największą liczbę wniosków, żeby wybrać najlepsze z najlepszych. W przeciwnym wypadku studenci mogą je składać na raty: część w październiku, część w grudniu, a inni w lutym. Czyli może się okazać, że początkowo stypendium otrzymali wcale nie ci najlepsi. I trzeba zadać sobie pytanie, czy w ten sposób nie będzie obchodzony wcześniej ustalony limit miejsc stypendialnych.

Czy coś jeszcze budzi pana obawy?

Tak. Zgodnie z wytycznymi ministra nauki regulamin ma określać wysokość dochodu uprawniającego do przyznania stypendium socjalnego. To oznacza, że uczelnie do października 2014 r. znowelizują swoje przepisy po to, żeby z kolei w listopadzie uwzględnić nowe progi dochodowe ustalane na potrzeby świadczeń rodzinnych. Może się więc okazać, że zajdzie potrzeba kolejnej nowelizacji. Podobny problem pojawia się też przy okazji kolejnych wytycznych ministra.

Mianowicie?

Planowane rozporządzenie zmusza uczelnie, aby w regulaminie była zawarta wysokość poszczególnych stypendiów. Podziału środków dokonuje się raz w roku, najczęściej pod koniec października lub na początku listopada. Oznacza to, że co roku trzeba będzie nowelizować ów regulamin. Dotychczas wysokość poszczególnych świadczeń była ustalana na podstawie zarządzenia rektora. To była dobra praktyka, o ile rektor szanował ustawowy wymóg uzgodnienia go z reprezentacją samorządu studenckiego i doktorantów.

Czy jakieś inne zmiany mogą jeszcze powodować problemy?

Rozporządzenie obliguje do zamieszczenia w regulaminie wykazu dokumentów na użytek stypendium socjalnego. W ostatnich latach lista dokumentów poświadczających dochód w rodzinie studenta mocno się zmieniała i należy się spodziewać kolejnych poprawek uszczelniających system. A to będzie znowu powodowało konieczność dostosowywania regulaminów do tych wytycznych.

@RY1@i02/2014/044/i02.2014.044.18300100b.802.jpg@RY2@

FOT. WOJTEK SZABLEWSKI/FREEPRESS

Jacek Pakuła, prawnik, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, twórca i organizator Ogólnopolskiej Konferencji Szkoleniowej pt. "Pomoc materialna dla studentów i doktorantów". Patronat nad nią objął DGP

Rozmawiała Urszula Mirowska-Łoskot