Kończy się boom na dyplomy

Ostatnie dane GUS pokazują, że obecnie w szkołach wyższych kształci się zaledwie 1,469 mln osób. Tymczasem z prognoz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) wynika, że liczba studentów miała spaść poniżej 1,5 mln dopiero w roku akademickim 2016/2017.

Wolą szkoły zawodowe

Eksperci wskazują, że przyczyny przeszacowania liczby studentów mogą być różne.

- Nie znam metodologii raportu MNiSW, ale resort przy robieniu szacunków mógł nie uwzględnić zainteresowania podejmowaniem kształcenia zawodowego przez potencjalnych kandydatów na studia - gap year, czyli roku, w którym maturzyści robią sobie przerwę w podejmowaniu decyzji o dalszym kształceniu, oraz emigracji młodych osób za granicę - wymienia prof. Izabela Grabowska, socjolog ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

Tłumaczy, że obecnie istnieje większe zainteresowanie kształceniem zawodowym.

- Część kandydatów zamiast wybrać szkołę wyższą, woli policealną zawodową, kurs zawodowy, a potem podejmuje pracę. Inni muszą na studia, często zaoczne, zarobić. Poza tym w latach 1990 i 2000 była znacznie większa presja rodziców na dzieci. Namawiając ich na studia, chcieli spełnić swoje społeczne aspiracje. Dzisiaj rodzice znowu zaczynają bardziej doceniać wagę kształcenia zawodowego. Ponadto maturzyści coraz częściej decydują się na podjęcie nauki w innym kraju UE, gdzie koszty licencjatu na mało znanych uniwersytetach są stosunkowo nieduże - uważa prof. Izabela Grabowska.

Z kolei Paweł Zygarłowski, prezes Centrum Rozwoju Szkół Wyższych TEB Akademia, twierdzi, że przyczyna przeszacowania danych przez ministerstwo może wynikać m.in. z tego, że młodzi ludzie coraz rzadziej decydują się na studia drugiego stopnia.

Walka z niżem

- Niż demograficzny rzeczywiście postępuje szybciej, niż zakładano - stwierdza Łukasz Szelecki, rzecznik prasowy MNiSW.

- Z raportu GUS wynika jednak, że liczba studentów na studiach stacjonarnych pozostaje stabilna, zmniejsza się natomiast liczba młodych osób studiujących odpłatnie - dodaje.

Podkreśla, że dane GUS są jedynie wstępnymi wynikami za rok akademicki 2014/2015. Dopiero kompletne informacje pozwolą na sprawdzenie, w jakich grupach wiekowych spadek przebiega najszybciej.

Zastrzega, że jest wiele recept na walkę z niżem.

- Jedną z nich jest umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego. Uczelnie powinny szerzej się otworzyć na cudzoziemców. Warto wspomnieć, że ministerstwo z bardzo dobrym skutkiem stara się wspierać uczelnie w tych działaniach. Prowadzone przez resort kampanie ("Ready, Study, GO! Poland") oraz programy ("Polski Erasmus dla Ukrainy") doprowadziły do znacznego zwiększenia liczby studentów zagranicznych - z 36 do 46 tys. - zaznacza Szelecki.

Tymczasem zdaniem niektórych ekspertów umiędzynarodowienie uczelni nie wystarczy. Rząd musi podjąć jeszcze inne działania. Tym bardziej że niż demograficzny jest dotkliwy zarówno dla uczelni publicznych, jak i niepublicznych.

- Z tym, że o zamykaniu prywatnych decyduje rynek. Zgodnie z zasadą: nie ma studentów, nie ma uczelni. A uczelni państwowych praktycznie zamknąć się nie da, nawet jeśli kształcą tylko kilkadziesiąt osób. Nie ma też takiej woli politycznej, rząd więc do nich dopłaca, nawet jeśli oferują kształcenie słabej jakości - wyjaśnia prof. Waldemar Tłokiński, przewodniczący Konferencji Rektorów Zawodowych Szkół Polskich.

Niektórzy wnioskują o wzrost środków na szkolnictwo wyższe oraz zmianę jego finansowania. O to zabiega także Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Tłumaczy tę konieczność tym, że wydatki w Polsce w przeliczeniu na jednego studenta w porównaniu do innych krajów UE są bardzo niskie. Inni postulują, aby pozbyć się szkół wyższych, które przynoszą straty.

@RY1@i02/2015/071/i02.2015.071.18300090c.802.jpg@RY2@

Coraz mniej osób na uczelniach

Urszula Mirowska-Łoskot

 urszula.mirowska@infor.pl