Badania naukowe na polskich uczelniach można ocenić tylko na trójkę

Resort zlecił ocenę działalności badawczej uczelni, instytutów badawczych oraz jednostek Polskiej Akademii Nauk. Raz na cztery lata są one klasyfikowane w czterostopniowej skali, gdzie kategoria: A+ oznacza poziom wiodący w skali kraju, A - bardzo dobry, B - akceptowalny z rekomendacją wzmocnienia działalności naukowej oraz C - niezadowalający.

- Tegoroczne wyniki są dla nas zaskoczeniem - komentuje Aneta Pieniądz z Obywateli Nauki. - Niektóre jednostki, uważane za najsilniejsze, nie otrzymały spodziewanej oceny A+, a udało się to mniejszym placówkom naukowym - dodaje. Łącznie 47 jednostek otrzymało najwyższą notę A+. To nieco więcej niż w 2013 r., kiedy została ona przyznana 36 placówkom.

Z najnowszych danych wynika też, że aż 147 placówek otrzymało najgorszą notę. To dwukrotnie więcej niż w 2013 r.

- Po pierwsze, wynika to z zaostrzenia kryteriów oceny. Zapowiadałem, że w tej kadencji będziemy stawiali na jakość - mówi Jarosław Gowin, wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego. Po drugie, po raz pierwszy parametryzacji poddało się tak wiele uczelni niepublicznych. Niestety, większość z nich z marnym rezultatem.

- Niemniej jednak otrzymanie kategorii C jest bardzo poważnym sygnałem alarmowym, zwłaszcza jeżeli nie dotyczy tylko pojedynczych wydziałów, ale wielu na danej uczelni - komentuje Jarosław Gowin. Już wiadomo, że na dywanik do ministra trafi m.in. Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny w Radomiu. Poza jednym, wszystkie inne wydziały tej uczelni które wzięły udział w parametryzacji, otrzymały najgorszą ocenę - C.

- Będziemy rozmawiać z władzami UTH o tym, jak to zmienić, jaki program naprawczy wprowadzić, aby uczelnia podniosła poziom prowadzonych badań - zapowiada Gowin. Rzecznik prasowy uczelni nie chce komentować parametryzacji.

Z danych MNiSW wynika, że najgorsze oceny uzyskały placówki, które prowadzą badania w obszarze nauk społecznych.

- To wynika z umasowienia kształcenia na tych uczelniach. Dla przedstawicieli nauk społecznych to ostatni dzwonek, jeżeli chcą nadrabiać dystans do świata. Dobrze wypadły natomiast nauki o życiu, ścisłe, techniczne. Nie najgorzej również nauki humanistyczne - uzupełnia minister Gowin.

Eksperci z rezerwą podchodzą do przedstawionych wyników.

- Możliwe, że niektóre szkoły otrzymały gorszą notę na przykład na skutek błędu systemu informatycznego, za pomocą którego były przesyłane ankiety o prowadzonych badaniach. Uważam, że wiele jednostek będzie kwestionowało przyznane noty i odwoła się od wyników - uważa Aneta Pieniądz.

W 2013 r. aż co trzecia jednostka zakwestionowała przyznaną notę.

Jakich konsekwencji mogą się spodziewać najsłabsze placówki naukowe z kat. C? Po pół roku stracą dotację z budżetu państwa na działalność naukową. Jeszcze bardziej bolesne konsekwencje dotkną je, gdy nowa ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zacznie obowiązywać. Na razie jej projekt jest w trakcie konsultacji. Gdy wejdzie w życie, co ma nastąpić 1 października 2018 r., placówki z kategorią C zostaną pozbawione uprawnień do nadawania stopi naukowych. Zdaniem resortu trudno, aby jednostka, która sama prowadzi badania na miernym poziomie, mogła przyznawać doktoraty czy habilitacje. Z szacunków MNiSW wynika, że aż 45 wydziałów może stracić uprawnienia.

- Obecnie mamy zalew słabych doktoratów i habilitacji. Dlatego słuszne jest to, że ministerstwo zamierza pozbawić najsłabsze jednostki prawa do nadawania stopni naukowych - ocenia prof. Aneta Pieniądz.

Ponadto uczelnie, które będą miały chociaż jeden wydział z najgorszą oceną (C), zostaną pozbawione możliwości sięgania po środki dla uczelni badawczych. Dla nich przewidziana jest dodatkowa dotacja w wysokości 400 mln zł rocznie. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/202/i02.2017.202.183001100.801(c).jpg@RY2@

Jakie placówki trafiły do naukowej ekstraklasy?

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl