Dobra pozycja polskiej administracji na tle innych państw OECD

@RY1@i02/2014/112/i02.2014.112.18300080a.804.jpg@RY2@

Tak wynika z najnowszego raportu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zatytułowanego "Government at a Glance 2013" ("Rząd i administracja w skrócie 2013"). Przedstawia on - w ujęciu porównawczym - dane na temat działania sektorów publicznych 34 państw członkowskich OECD. Zawiera 50 wskaźników dotyczących: zaufania do rządu i administracji publicznej, zarządzania zasobami ludzkimi, finansów i zamówień publicznych, jawności życia publicznego oraz jakości usług publicznych.

Zatrudnienie i pensje

W raporcie przedstawiono m.in. dane na temat liczebności służb publicznych państw OECD. Jej eksperci posługują się pojęciem administracji państwowej (general government) - szeroko i specyficznie rozumianej - obejmującej wszystkie szczeble (centralny, regionalny i lokalny) oraz sektor zabezpieczenia społecznego (np. lekarze, nauczyciele). Uzyskana w ten sposób liczba pracowników jest przedstawiana jako procent siły roboczej - dzielona przez liczbę wszystkich osób w gospodarce narodowej: zatrudnionych i bezrobotnych. Tak definiowane zatrudnienie w polskiej administracji wynosiło w 2011 r. 9,7 proc. siły roboczej. Najwyższe wartości charakteryzowały państwa nordyckie (Norwegia, Dania po ok. 30 proc.), najniższe - państwa azjatyckie (Korea Południowa - 6,5 proc., Japonia - 6,7 proc.). Średnia OECD wyniosła natomiast 15,5 proc., w porównaniu z 2001 r. (15,9 proc.) nieznacznie zatem spadła.

Niższe w porównaniu ze średnią OECD są też wynagrodzenia członków polskiego korpusu służby cywilnej. Dotyczy to wszystkich grup stanowisk - od wysokich (dyrektor generalny urzędu) do wspomagających (np. podreferendarz). Przykładowo, średnie roczne wynagrodzenie w grupie stanowisk samodzielnych w Polsce (np. główny specjalista, radca ministra), łącznie ze składkami na ubezpieczenie społeczne opłacanymi przez pracodawcę, wyniosło w 2011 r. 62 tys. dolarów (uwzględniając parytet siły nabywczej oraz różnice w czasie pracy). Dla porównania, średnia w państwach OECD wyniosła 89 tys. dolarów.

Warto też zauważyć, że Polska jest liderem, jeśli chodzi o reprezentację kobiet na wyższych stanowiskach w administracji rządowej. Ich udział w 2010 r. wynosił prawie 50 proc., przy średniej OECD równej 29 proc.

Wyzwania dla Polski

Jednym ze sposobów stosowanych przez państwa OECD na przeprowadzenie racjonalnej redukcji zatrudnienia jest informatyzacja państwa. Umożliwia ona planowe i stopniowe zmniejszenie liczby urzędników zaangażowanych w świadczenie usług publicznych drogą tradycyjną. W Polsce jednak możliwości, jakie daje internet, nie są jeszcze w pełni wykorzystane. Dane zebrane przez OECD wskazują, że tylko 32 proc. polskich obywateli kontaktuje się z administracją za pośrednictwem tego medium, przy średniej dla OECD wynoszącej 50 proc. (dane za 2012 r.). Jednocześnie należy zauważyć, że o wiele częściej w ten sposób z urzędami kontaktują się polscy przedsiębiorcy - w tej kategorii Polska plasuje się powyżej średniej.

Co ciekawe, badania OECD wskazują, że zadowolenie obywateli z usług publicznych niekoniecznie wpływa - jak mogłoby się wydawać - na poziom zaufania do państwa. Czynnikami, które mają decydujące znaczenie, są bowiem jakość przywództwa w danym kraju i poziom korupcji. Warto przy tym zauważyć, że w Polsce w latach 2007-2012 zaufanie do rządu, mierzone przez Instytut Gallupa, wzrosło o osiem punktów procentowych z 19 proc. do 27 proc., podczas gdy w grupie państw OECD spadło średnio o pięć punktów. Nadal jednak polski wynik jest znacząco niższy niż średnia OECD wynosząca 40 proc.

Omówiony raport OECD zawierający dane z zakresu szeroko rozumianego zarządzania publicznego jest ważnym narzędziem wspierającym prowadzenie polityki publicznej opartej na dowodach (evidence-based policy making). Należy przy tym zastrzec, że rzetelna interpretacja danych OECD wymaga uwzględnienia wielu czynników, takich jak chociażby specyfika poszczególnych państw czy kwestie metodologiczne.

Dane z raportu są dostępne na stronie internetowej OECD: http://www.oecd.org/governance/govataglance.htm.

@RY1@i02/2014/112/i02.2014.112.18300080a.805.jpg@RY2@

Łukasz Świetlikowski główny specjalista w departamencie służby cywilnej KPRM

Łukasz Świetlikowski

główny specjalista w departamencie służby cywilnej KPRM