Czy można powiązać pensje z zyskami pracodawcy

Pracodawca wypowiedział czytelniczce warunki pracy w ten sposób, że po ich zmianie połowa jej wynagrodzenia zasadniczego będzie uzależniona od uzyskania przez spółkę zakładanych wyników ekonomicznych.

- Czy jest to zgodne z prawem - pyta pani Zofia z Warszawy.

Nie. Niedopuszczalne jest konstruowanie wynagrodzenia zasadniczego pracownika w taki sposób, że jeden z jego elementów jest wprost i bezpośrednio powiązany z ryzykiem gospodarczym pracodawcy.

Podział dotychczasowego jednolitego wynagrodzenia zasadniczego na części, w których jedna uzależniona została od wyników gospodarczych pracodawcy, jest sprzeczny z art. 78 kodeksu pracy (por. wyrok SN z 24 września 2009 r., II PK 57/09, LEX nr 558302).

Jedną z cech stosunku pracy jest ponoszenie przez pracodawcę kilku rodzajów ryzyka: gospodarczego, technicznego i osobowego. Ponoszenie przez pracodawcę ryzyka gospodarczego oznacza, że niedopuszczalne jest obciążanie pracownika skutkami ujemnych wyników działalności gospodarczej. Dotyczy to w szczególności ustalania wynagrodzenia za pracę uzależnionego od wyników ekonomicznych pracodawcy. Wynagrodzenie pracownika powinno odpowiadać bowiem przede wszystkim rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniać ilość i jakość pracy świadczonej przez pracownika. Przepisy nie przewidują natomiast możliwości konstruowania indywidualnych wynagrodzeń pracowników w zależności od dodatniego wyniku ekonomicznego jednostki organizacyjnej, w której pracownik jest zatrudniony, czy też całego zakładu pracy. Niedopuszczalne jest także ustalenie wynagrodzenia procentowo w zależności od uzyskanego przez pracodawcę zysku netto. Zgodne z prawem jest natomiast tworzenie systemów premiowania, które poprzez fundusze premiowe nawiązują do wyników działalności gospodarczej. Jednak nawet w takim przypadku uzależnianie indywidualnych premii wypłacanych z tych funduszów od wyników ekonomicznych orzecznictwo uznaje za naruszające art. 78 kodeksu pracy.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 78 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.)