Jak obliczyć pensję za przepracowaną część miesiąca dla chorującego pracownika

Par. 11 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.) stanowi, że przy obliczaniu wynagrodzenia ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik za pozostałą część tego miesiąca otrzymał wynagrodzenie określone w art. 92 kodeksu pracy (tzw. wynagrodzenie chorobowe), należy postępować w następujący sposób:

wmiesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez 30,

wotrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności pracownika do pracy na skutek choroby, a następnie

wtak obliczoną kwotę wynagrodzenia odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Taki sposób wyliczeń stosuje się odpowiednio również w przypadku nieobecności pracownika w pracy, w okresie której zatrudnionemu przysługuje zasiłek przewidziany w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Rozporządzenie nakazuje więc, aby pracodawca zawsze dzielił stałą pensję zatrudnionego przez 30, niezależnie od tego, ile dni miał w rzeczywistości dany miesiąc. Prowadzone w ten sposób rachunki nie zawsze odpowiadają jednak rzeczywistości i mogą naruszać art. 80 k.p., zgodnie z którym pracodawca powinien zapłacić zatrudnionemu za wykonaną pracę.

Alternatywą może być zastosowanie rozliczania godzinowego, zgodnie z zasadą, że przy obliczaniu należności za jedną godzinę według składników wynagrodzenia określonych w stawce miesięcznej w stałej wysokości trzeba tę stawkę podzielić przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu. Jeśli wynagrodzenie zatrudnionego jest zmienne (np. ma formę prowizji lub akordu), pracodawca nie musi ustalać wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca. W takiej sytuacji pracownik otrzyma je bowiem w takiej wysokości, jaka wynika z faktycznie wykonanej przez niego pracy.

W stanowisku GPP-87-4560-64/09/PE/RP główny inspektor pracy zwrócił uwagę, że zgodnie z par. 11 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy, kwotę wynagrodzenia zawsze dzielimy przez 30, bez względu na to, czy miesiąc ma 28, 29, 30 czy 31 dni. W praktyce powstaje jednak problem, gdy pracownik w miesiącu, który liczy 31 dni przez 30 dni jest chory, a jeden dzień pracuje. W takim wypadku wykonanie wskazanych w przepisie działań da bowiem jako wynik 0, czyli za jeden dzień pracy pracownik nie otrzymałby wynagrodzenia. Przyjęcie takich zasad ustalania wynagrodzenia w tym konkretnym przypadku stoi w sprzeczności z art. 80 k.p. Pomimo wykonywania pracy w danym miesiącu pracownik nie otrzymałby bowiem żadnego wynagrodzenia za pracę, a jedynie wynagrodzenie za czas choroby bądź zasiłek chorobowy (z reguły w niższej wysokości niż wynagrodzenie za pracę). Przemawiałoby to za wypłatą wynagrodzenia za pracę za czas przepracowany, czyli za 1 dzień.

Również MPiPS stwierdziło, że w przypadku, gdy pracownik w danym miesiącu przebywał na zwolnieniu lekarskim 30 dni i pracował tylko 1 dzień, literalne zastosowanie par. 11 rozporządzenia oznaczałoby, że nie otrzyma wynagrodzenia za ten przepracowany dzień.

Z zasady wzajemności i ekwiwalentności wynagrodzenia i pracy wynika zaś, że za pracę faktycznie wykonaną pracownikowi należy się wynagrodzenie.

W takiej sytuacji, zdaniem MPiPS, pracownikowi przysługuje więc wynagrodzenie za 1 przepracowany dzień. Wysokość tego wynagrodzenia należałoby ustalić (posiłkując się par. 4 ust. 2 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia) poprzez podzielenie wynagrodzenia pracownika określonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu, a następnie pomnożenie tak ustalonej wartości godziny pracy przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w tym dniu.

PRZYKŁAD

Pracownik jest od 2 lat zatrudniony w spółce na cały etat w podstawowym systemie czasu pracy (od poniedziałku do piątku, sobota jest dniem wolnym z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy) w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym. Przysługuje mu stałe wynagrodzenie w kwocie 3500 zł miesięcznie. Załóżmy, że pracownik zachoruje pod koniec grudnia i od 1 do 30 stycznia 2013 r. będzie przebywać na zwolnieniu lekarskim. W takim przypadku w styczniu przepracuje więc tylko jeden dzień (31 stycznia). Za okres od 1 do 30 stycznia będzie przysługiwć mu wynagrodzenie chorobowe, którego sposób ustalania nie budzi wątpliwości. Problem pojawia się natomiast przy obliczaniu wynagrodzenia za jeden dzień świadczenia pracy w styczniu.Porównajmy dwie metody możliwe do zastosowania w tym zakresie:

3500 zł (wynagrodzenie w stałej stawce miesięcznej) : 30 = 116,66 zł,

116,66 zł x 30 dni choroby = 3499,80 zł,

3500 zł - 3499,80 zł = 0,20 zł.

Przy takim sposobie obliczeń zatrudniony nie otrzyma zatem w praktyce wynagrodzenia za 1 przepracowany dzień.

3500 zł (wynagrodzenie w stałej stawce miesięcznej) : 176 godzin (liczba godzin przypadająca do przepracowania w styczniu) = 19,89 zł (stawka godzinowa),

19,89 zł x 8 godzin pracy (w dniu 31 stycznia) = 159,12 zł (wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca).

Nasza Rada

W przypadku gdy stosowanie podzielnika 30 jest krzywdzące dla pracownika (jak ma to miejsce w sytuacji, gdy zatrudniony w miesiącu, który liczy 31 dni, przez 30 dni jest chory, a przez jeden dzień pracuje) uzasadnione jest, naszym zdaniem, ustalanie wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca w sposób wskazany przez MPiPS. Pozwoli to na uniknięcie sporu przed sądem pracy, którego wynik mógłby być niekorzystny dla pracodawcy.

Opracowała Anna Puszkarska

radca prawny

ZDANIEM EKSPERTÓW

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.217000400.803.jpg@RY2@

Aldona Salamon, ekspert ds. wynagrodzeń, wykładowca

Zawsze ten sam podzielnik

Obliczając wynagrodzenie ustalone w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik za pozostałą część tego miesiąca otrzymał wynagrodzenie za czas choroby, o którym mowa w art. 92 k.p. (lub odpowiednio zasiłek), miesięczną stawkę wynagrodzenia w każdym przypadku należy podzielić przez 30. Ten sposób postępowania stosuje się niezależnie od liczby dni kalendarzowych danego miesiąca. Stałą płacę miesięczną dzieli się zatem przez 30 także wtedy, gdy miesiąc, dla którego ustalamy wynagrodzenie w związku z niezdolnością do pracy i pobieraniem świadczenia chorobowego, ma 31 dni jak, np. grudzień lub 28 dni jak luty.

Takiego trybu ustalania wynagrodzenia nie stosuje się natomiast w sytuacji, gdy niezdolność do pracy obejmuje pełny kalendarzowy miesiąc. W takim bowiem przypadku nie ustala się i nie wypłaca pracownikowi wynagrodzenia, lecz za pełny kalendarzowy miesiąc - świadczenie chorobowe. Aby miało miejsce ustalanie wynagrodzenia poprzez dzielenie stałej płacy przez 30, niezdolność pracownika do pracy i związany z nią okres pobierania świadczeń chorobowych musi obejmować niepełny kalendarzowy miesiąc. Przynajmniej jeden dzień miesiąca nie może być objęty absencją chorobową. Bez znaczenia jest przy tym, czy jest to dzień roboczy, czy wolny od pracy. Użyte w par. 11 rozporządzenia sformułowanie "za przepracowaną część miesiąca" nie oznacza bowiem efektywnie przepracowanej części miesiąca, lecz część miesiąca nieobjętą zaświadczeniami o czasowej niezdolności do pracy. Również w sytuacji, gdy zwolnienia lekarskie obejmują wszystkie dni robocze, z wyłączeniem dni wolnych od pracy, należy zatem ustalić wynagrodzenie, dzieląc stałą płacę miesięczną przez 30, a następnie dokonać dalszych wyliczeń.

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.217000400.804.jpg@RY2@

Izabela Nowacka, ekspert ds. wynagrodzeń

W oparciu o liczbę godzin pracy

Rozporządzenie o wynagrodzeniach określa jeden podzielnik 30, który służy do wyliczenia dniówki wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca w sytuacji, gdy za pozostałe dni pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe lub przysługiwał mu zasiłek z ubezpieczenia społecznego (chorobowy, opiekuńczy). Dotyczy to wynagrodzenia ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości. Stawkę płacy dzieli się przez 30, a otrzymaną dniówkę mnoży przez liczbę dni wynikających z zaświadczenia lekarskiego. Wynik należy odjąć od pełnej miesięcznej stawki, uzyskując wynagrodzenie za okres pracy w danym miesiącu. Użycie sztywnego dzielnika 30 nie w każdej sytuacji da prawidłową kwotę wynagrodzenia. Podzielnik ten nie jest bowiem zależny od liczby dni kalendarzowych miesiąca, przez co pracownikowi, który np. pracował przez 1 dzień miesiąca mającego 31 dni (resztę chorował) nie wyjdzie do wypłaty żadna kwota. Taka sytuacja nie jest dopuszczalna, gdyż wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną (art. 80 k.p.). Odwrotna sytuacja będzie miała miejsce np. w lutym. Jeśli pracownik chorował przez cały ten najkrótszy w roku miesiąc, to i tak przysługiwałaby mu zapłata. W takich kłopotliwych przypadkach wynagrodzenie należy obliczyć dzieląc stawkę miesięczną wynagrodzenia przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu, a uzyskaną stawkę godzinową pomnożyć przez liczbę godzin pracy pracownika. Taki sposób postępowania, wynikający z par. 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia o wynagrodzeniach, stosuje się także w sytuacji, gdy pracownik chorował w danym miesiącu, ale za czas niezdolności nie ma prawa do wynagrodzenia chorobowego czy zasiłku (jest w trakcie wyczekiwania na świadczenie). Również w takim przypadku trzeba ustalić stawkę za godzinę pracy w tym miesiącu i pomnożyć ją przez liczbę godzin pracy zatrudnionego, uzyskując wynagrodzenie za pracę.