Rekompensata za godziny nadliczbowe także przy równoważnym systemie

Pracuję w równoważnym systemie czasu pracy. W niektóre dni po 10 lub 12 godzin. W okresie rozliczeniowym obejmującym październik na polecenie pracodawcy kilka razy zostałem dłużej w pracy. I tak, w środę pracowałem 12 godzin i 20 minut (dniówka była 12-godzinna), a w piątek 10 godzin i 45 minut (dniówka była 10-godzinna). Ponadto w wolną sobotę przyszedłem do pracy na 10 godzin. Poprosiłem pracodawcę o finansowe zrekompensowanie dodatkowego czasu pracy. Moja pensja to 4000 zł. Ile powinien mi zapłacić?

Wykonywanie obowiązków w systemie równoważnego czasu pracy nie pozbawia zatrudnionego prawa do rekompensaty za nadgodziny. W tym systemie dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 12, 16 lub nawet 24 godzin (art. 135-137 kodeksu pracy). Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy.

Zgodnie z art. 151 par. 1 k.p. pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego zatrudnionego systemu i rozkładu czasu pracy. Nadgodziny dobowe wystąpią więc po przekroczeniu liczby godzin pracy przewidzianej na daną dobę w rozkładzie czasu pracy. Jeśli przewidziano pracę w wymiarze 10 godzin, nadliczbową będzie praca przekraczająca 10 godzin. Przy dobowym wymiarze czasu pracy przedłużonym do 12 godzin nadliczbową będzie praca powyżej 12 godzin. Praca w nadgodzinach może zostać zrekompensowana czasem wolnym (art. 151² k.p.). Jeśli nie udzielono czasu wolnego, pracownikowi oprócz normalnego wynagrodzenia za nadgodziny trzeba wypłacić dodatek w wysokości 50 proc. lub 100 proc. (art. 151¹ k.p.).

W przypadku opisanym w pytaniu pracownik w środę przepracował 20 minut nadliczbowych, a w piątek 45 takich minut. Normalne wynagrodzenie za nadliczbową pracę obliczamy w następujący sposób. W październiku były do przepracowania 184 godziny. Wynagrodzenie pracownika (4000 zł) dzielimy przez 184 godziny, co daje nam normalne wynagrodzenie za jedną godzinę nadliczbową w wysokości 21,74 zł. Następnie obliczamy dodatek za jedną nadgodzinę dobową w październiku. Jeśli nadliczbowa praca w środę i piątek nie przypadała w nocy, pracodawca powinien wypłacić dodatek w wysokości 50 proc., czyli za jedną godzinę bylaby to kwota: 4000 zł : 184 godziny = 21,74 zł x 50 proc. = 10,87 zł. Normalne wynagrodzenie wraz z 50 proc. dodatkiem za jedną nadgodzinę dobową w październiku wynosiłoby zatem: 21,74 + 10,87 = 32,61 zł. Za 20 minut nadliczbowej pracy w środę przysługiwała więc kwota: 32,61 zł x 1/3 = 10,87 zł, a za 45 minut nadliczbowej pracy w piątek kwota: 32,61 x 3/4 = 24,46 zł.

Z pytania nie wynika, czy sobota, w którą pracownik przyszedł do pracy na 10 godzin, była w założeniu dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, czy też dniem wolnym z tytułu zrekompensowania mu przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy w innych dniach. Należy zwrócić uwagę, że w tym pierwszym przypadku pracodawca miał obowiązek udzielić za nią zatrudnionemu dnia wolnego. Art. 151³ k.p. stanowi bowiem, że pracownikowi, który wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny udzielony do końca okresu rozliczeniowego w terminie uzgodnionym z zatrudnionym. Nieudzielenie takiego dnia wolnego stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 5 k.p.). W przypadku nieotrzymania w zamian za pracę w sobotę wolnego, pracownikowi przysługuje oczywiście rekompensata pieniężna za ponadwymiarową pracę. Normalne wynagrodzenie zatrudnionego za 1 godzinę pracy w październiku wynosi, jak wskazno powyżej - 21,74 zł. Za 10 nadgodzin pracy w sobotę jest to więc kwota: 21,74 x 10 = 217,40 zł. Za 8 nadgodzin w sobotę przysługuje także dodatek 100-proc. z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, czyli kwota: 21,74 x 8 = 173,92 zł. Ponadto za 2 nadgodziny dobowe sobotniej pracy trzeba wypłacić dodatek w wysokości 50 proc. (jeśli nie przypadały w nocy), czyli kwotę: 10,87 x 2 = 21,74 zł. Za nadliczbową, niezrekompensowaną czasem wolnym pracę w sobotę pracownikowi przysługiwało zatem łącznie: 217,40 zł + 173,92 zł + 21,74 zł = 413,06 zł.

Za październik była to łączna kwota: 4000 zł (wynagrodzenie zasadnicze) + 10,87 zł (za nadliczbową pracę w środę) + 24,46 zł (za nadliczbową pracę w piątek) + 413,06 zł (za nadgodziny w sobotę) = 4448,39 zł.

@RY1@i02/2012/227/i02.2012.227.217000400.802.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 135-137, art. 151-151³, art. 281 pkt 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 4-4a rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.).