To, że luty ma w tym roku 29 dni, nie ma znaczenia dla wysokości pensji chorującego pracownika

Ustalanie wysokości wynagrodzenia za część miesiąca budzi szczególnie dużo wątpliwości, gdy miesiąc, za który chcemy obliczyć pensję, ma 28, 29 bądź 31 dni. Wiele trudności sprawia również ustalenie wysokości wynagrodzenia za część miesiąca, gdy w jego trakcie pracownik był nieobecny z różnych przyczyn.

Powodem kłopotów są przepisy rozporządzenia z 29 maja1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy, które rozróżniają dwa sposoby ustalania wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, w zależności od tego, czy absencja pracownika spowodowana jest chorobą, czy innym usprawiedliwionym powodem.

Nieobecności, za które pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy płatne przez pracodawcę bądź świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, wymagają zastosowania dzielnika - 30 (średnia arytmetyczna dni kalendarzowych w miesiącu), natomiast nieobecności spowodowane innymi niż powyższe przyczynami powinny być rozliczane według godzin pracy.

Trzeba też pamiętać, że określone w przepisach rozporządzenia zasady ustalania wynagrodzenia za część miesiąca mają zastosowanie jedynie do pensji określonych w stawkach miesięcznych. Nie stosuje się ich natomiast, jeśli pracownicy wynagradzani są w innych systemach niż miesięczny, gdzie ich pensja zależna jest od czasu pracy lub wyników pracy.

Z powodu choroby

W myśl par. 11 rozporządzenia, aby obliczyć wynagrodzenie za czas przepracowany, jeżeli pracownik za część miesiąca otrzymał wynagrodzenie określone w art. 92 k.p., należy:

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez 30,

● otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,

● tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Przedstawiony schemat naliczeń stosuje się w sytuacji, gdy pracownik przez przynajmniej 1 dzień w miesiącu świadczył pracę. W przypadku gdy nieobecność w pracy trwa cały miesiąc, powyższa reguła obliczania wynagrodzenia stałego jest nieuzasadniona, a nawet niedopuszczalna. [przykład 1]

Metoda ustalania wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, w przypadku gdy przez pozostałą jego część pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim, jest taka sama, bez względu na liczbę dni miesiąca. Pozostaje ona w ścisłym powiązaniu z regulacją dotyczącą sposobu obliczania zasiłku chorobowego. Podstawą wymiaru zasiłku za jeden dzień niezdolności do pracy jest bowiem 1/30 część przyjmowanego wynagrodzenia, niezależnie od liczby dni kalendarzowych w danym miesiącu, a pensja ustalona w stałej miesięcznej stawce, przysługuje w tej samej kwocie, zarówno gdy miesiąc ma 28, jak i 31 dni.[przykład 2]

Jeden dzień pracy, gdy miesiąc ma 31 dni

Problem z obliczeniem wynagrodzenia za czas przepracowany powstaje w sytuacji, gdy pracownik w miesiącu, który ma 31 dni, przepracował 1 dzień, a pozostałe przebywał na zwolnieniu lekarskim.

Do 2009 roku departament prawa pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej stał na stanowisku, że w miesiącach liczących 31 dni zawsze wystąpi brak zapłaty za 1 dzień pracy przy chorobie trwającej 30 dni, a w lutym (liczącym 28 albo 29 dni) nadpłata.

W grudniu 2009 r. nastąpiła zmiana stanowiska w tej sprawie. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (pismo z 3 grudnia 2009 r.) oraz Główny Inspektorat Pracy (znak pisma: GPP-87-4560-64/09/PE/RP) stwierdziły, że pomimo iż obowiązująca metoda obliczania wynagrodzenia prowadzi do potrącenia z wynagrodzenia 30/30 części, a więc całości tego wynagrodzenia, to w przypadku przepracowania 1 dnia pracownik na podstawie art. 80 k.p. nabywa prawo do wynagrodzenia.

Resort pracy zaproponował, aby wynagrodzenie za ten dzień obliczać według stawki godzinowej, którą uzyskuje się przez podzielenie wynagrodzenia stałego miesięcznego przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu. Ustaloną stawkę godzinową należy pomnożyć przez liczbę godzin pracy w tym dniu. [przykład 3]

Nieobecność w pracy z innych przyczyn

Aby ustalić wysokość pensji za czas przepracowany, jeśli w tracie miesiąca pracownik był nieobecny w pracy z innych przyczyn niż choroba i za czas tej niezdolności nie zachowuje prawa do wynagrodzenia, należy korzystać z regulacji zawartych w par. 12 rozporządzenia.

Zgodnie z nimi należy:

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu,

● otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności pracownika w pracy z tych przyczyn,

● tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Powyższy schemat obliczeń przeznaczony jest także do ustalania wynagrodzenia za czas przepracowany, gdy przez część miesiąca pracownik przebywał na urlopie wypoczynkowym, okolicznościowym, bezpłatnym czy wychowawczym oraz w sytuacji nawiązania bądź rozwiązania stosunku pracy w trakcie miesiąca. [przykład 4]

Przykład 1

Kilkudniowa niezdolność do pracy

Pracownik w okresie od 2 do 15 listopada 2011 r. (tj. 14 dni) przebywał na zwolnieniu lekarskim, za które otrzymał wynagrodzenie chorobowe. Jego miesięczne wynagrodzenie, wynikające z umowy o pracę, to 3000 zł. Aby obliczyć jego wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, należy:

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez 30: 3000 zł : 30 dni = 100 zł,

● otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim: 100 zł x 14 dni = 1400 zł,

● obliczoną kwotę odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc: 3000 zł - 1400 zł = 1600 zł.

Powyższy mechanizm naliczeń należy stosować również, aby ustalić wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca, podczas gdy przez jego resztę pracownik pobierał zasiłek przewidziany w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Przykład 2

Absencja w lutym 2012 r.

Załóżmy, że pracownik w okresie od 2 do 5 lutego 2012 r. (4 dni) będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim, za które przysługiwać mu będzie wynagrodzenie chorobowe. Jego miesięczne wynagrodzenie, wynikające z umowy o pracę, to 4200 zł. W celu obliczenia wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca należy:

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez 30: 4200 zł : 30 dni (a nie przez 29) = 140 zł,

● otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim: 140 zł x 4 dni = 560 zł,

● tak obliczoną kwotę odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc: 4200 zł - 560 zł = 3640 zł.

Zastosowanie schematu naliczeń, polegającego na podzieleniu płacy miesięcznej przez 30, a nie 29 (w lutym 2012 r. jest 29 dni), powoduje, że za czas przepracowany pracownik otrzyma wyższe wynagrodzenie, niż by otrzymał, gdyby jako dzielnik można było zastosować 29.

Przykład 3

Zapłata za 1 dzień pracy w styczniu

Pracownik w okresie od 1 do 30 stycznia 2012 r. (tj. 30 dni) przebywał na zwolnieniu lekarskim. Jego miesięczne wynagrodzenie, wynikające z umowy o pracę, to 3900 zł.

W celu obliczenia wynagrodzenia za czas przepracowany należy:

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez 30: 3900 zł : 30 dni (a nie przez 31) = 130 zł,

● otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim: 130 zł x 30 dni = 3900 zł,

● tak obliczoną kwotę odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc: 3900 zł - 3900 zł = 0 zł,

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez 168 godzin przypadających do przepracowania w styczniu: 3900 zł : 168 godzin = 23,21 zł/godz.,

● tak ustaloną stawkę godzinową pomnożyć przez liczbę godzin pracy w styczniu: 23,21 zł/godz. x 8 godzin = 185,68 zł.

Tyle wyniesie wynagrodzenie pracownika za 1 przepracowany dzień.

Przykład 4

Należność za część miesiąca w przypadku rozwiązania umowy

21 stycznia 2012 r. z pracownikiem rozwiązano umowę. W miesiącu tym miał do przepracowania 21 dni (tj. 168 godzin), a z powodu rozwiązania stosunku pracy świadczył ją przez 14 dni (tj. 112 godzin). Na wynagrodzenie pracownika składa się stała pensja w kwocie 3780 zł.

Aby obliczyć wynagrodzenie za czas przepracowany w styczniu, należy:

● miesięczną stawkę wynagrodzenia podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w styczniu: 3780 zł : 168 godzin = 22,50 zł/godz.,

● otrzymaną stawkę za 1 godzinę pracy pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności w pracy z powodu ustania zatrudnienia (tj. 56 godzin): 22,50 zł/godz. x 56 godzin = 1260 zł,

● tak obliczoną kwotę odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały styczeń: 3780 zł - 1260 zł = 2520 zł.

Tyle pracownik powinien otrzymać za przepracowaną część miesiąca.

@RY1@i02/2012/023/i02.2012.023.217000400.802.jpg@RY2@

Dorota Twardo, ekspert od spraw wynagrodzeń

Dorota Twardo

ekspert od spraw wynagrodzeń

Podstawa prawna

Par. 11 i 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.).