Spełnienie żądań komornika zależy od rodzaju należności zatrudnionego

Znajomość zasad dotyczących potrącania z wynagrodzenia za pracę roszczeń pieniężnych jest potrzebna zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy. Pracodawca musi wiedzieć, o jaką kwotę może zmniejszyć wypłacane pracownikowi wynagrodzenie, a pracownik, ile z należnej pensji zostanie mu wypłacone po dokonanych potrąceniach.

Wynagrodzenie pod specjalną ochroną

Jedną z form ochrony wynagrodzenia za pracę jest ustawowe określenie rodzajów, kolejności i granic potrąceń, które mogą być dokonywane z tego świadczenia, jak również kwot wolnych od tych potrąceń. Pracodawca może bowiem potrącać bez zgody pracownika tylko ściśle określone należności, wymienione wyczerpująco w art. 87 kodeksu pracy.

Przy dokonywaniu potrąceń należy przestrzegać czterech najważniejszych zasad:

● wynagrodzenie pracownika można pomniejszyć tylko o należności określone w kodeksie pracy,

● potrąceń dokonuje się w ściśle określonej kolejności,

● potrącenie jest możliwe w precyzyjnie określonych granicach,

● realizując potrącenia (z wyjątkiem potrąceń na cele alimentacyjne), trzeba pamiętać o kwocie wynagrodzenia od nich wolnej.

Co można potrącić bez zgody zatrudnionego

Pracodawca bez zgody pracownika może dokonać tylko następujących potrąceń:

● sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,

● sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

● zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,

● kar pieniężnych za nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Ponadto z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności, jeżeli z uwagi na absencję w pracy pracownik nie zachował do nich prawa (art. 87 par. 7 k.p.).

W przypadku innych rodzajów potrąceń, aby pracodawca mógł uszczuplić pensję pracownika, potrzebna jest jego zgoda.

Kolejność i granice określa ustawa

Potrącenia z wynagrodzenia za pracę mogą być też dokonywane tylko do pewnych granic. Granice te wyznacza:

● maksymalna kwota potrącenia, która jest uzależniona od wysokości obciążanych poborów,

● kwota wolna od potrąceń (nie dotyczy jedynie należności egzekwowanych na poczet alimentów), będąca pochodną minimalnego wynagrodzenia za pracę.

O ile pierwsza z wymienionych kategorii ma charakter zmienny i może się różnić w każdym z kolejnych miesięcy, adekwatnie do wysokości wynagrodzenia, to drugą można ustalić jeden raz i stosować przez cały rok kalendarzowy.

Z wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych potrąceniu podlegają następujące należności:

● sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych - do wysokości 3/5 wynagrodzenia,

● sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne - do wysokości 1/2 wynagrodzenia,

● zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi - do wysokości 1/2 wynagrodzenia,

● kary pieniężne związane z odpowiedzialnością porządkową zastosowane na podstawie art. 108 k.p.

W razie zbiegu potrąceń potrącenia należności innych niż alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych w sumie nie mogą przekroczyć 1/2 wynagrodzenia, a łącznie z należnościami na pokrycie świadczeń alimentacyjnych - 3/5 wynagrodzenia. Niezależnie od tych potrąceń nałożone na pracownika kary pieniężne nie mogą przekraczać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty po dokonaniu potrąceń na pokrycie świadczeń alimentacyjnych, innych niż alimentacyjne oraz zaliczek (patrz tabela - Granice uszczupleń wynagrodzenia pracownika w przypadku zbiegu obciążeń).

Potrącenia dobrowolne

Kodeks pracy, poza potrąceniami ustawowymi, przewiduje możliwość stosowania potrąceń dobrowolnych. Warunkiem legalności dobrowolnych potrąceń jest pisemna zgoda pracownika, w której powinien on wskazać również wysokość kwot do potrącania.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 1 października 1998 r. (I PKN 366/98, OSNAPiUS 1999/21/684) wyrażenie przez pracownika, bez zachowania formy pisemnej, zgody na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę innych należności niż wymienione w art. 87 par. 1 i 7 k.p. jest nieważne (art. 58 par. 1 k.c. w związku z art. 91 i 300 k.p.).

Trzeba też pamiętać, że zgoda pracownika jest skuteczna tylko do wysokości kwot wolnych od potrąceń.

Pracownik ma też prawo nie wyrazić zgody na dobrowolne potrącenia i nie może z tego powodu ponieść żadnych konsekwencji, tzn. nie można go ukarać karą porządkową, obniżyć mu wynagrodzenia albo nie przyznać pożyczki czy też zwolnić z tego powodu z pracy.

Może on również skutecznie cofnąć wyrażoną już zgodę na potrącenia. Jeżeli dotyczy to wierzytelności pracodawcy, wówczas pracownik może odwołać zgodę, która już doszła do pracodawcy, jedynie za jego zgodą. Natomiast zgodę na potrącenia należności innych wierzycieli pracownik może odwołać w każdym czasie, a jej cofnięcie wiąże pracodawcę. Cofnięcie zgody powinno mieć formę pisemną.

Obowiązujące limity

O ile w przypadku świadczeń alimentacyjnych nie obowiązuje kwota wolna, trzeba ją uwzględnić przed dokonaniem pozostałych potrąceń. Zgodnie z art.87¹ k.p. pracownik musi bowiem otrzymać wynagrodzenie wolne od potrąceń w wysokości:

● minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

● 75 proc. tak ustalonego minimalnego wynagrodzenia za pracę - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,

● 90 proc. tak ustalonego minimalnego wynagrodzenia za pracę - przy potrącaniu kar pieniężnych.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, to kwoty wolne od potrąceń ulegają proporcjonalnemu zmniejszeniu. Zasady dokonywania tego zmniejszenia omawiamy w dalszej części materiału.

W art. 91 k.p. wprowadzono również granicę, do której można dokonywać potrąceń dobrowolnych. Wolna od dobrowolnych potrąceń jest kwota w wysokości:

● minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy,

● 80 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę - przy potrącaniu innych należności niż na rzecz pracodawcy.

Od 1 stycznia 2012 r. minimalne wynagrodzenie za pracę pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi 1500 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z 13 września 2011 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. - Dz.U. nr 192, poz. 1141).

Podstawą płaca minimalna netto

Kodeks pracy stanowi, że potrąceń z wynagrodzenia i obliczenia kwoty od nich wolnej dokonuje się po uprzednim odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składek na ubezpieczenia społeczne. Nie precyzuje natomiast, co ze składką zdrowotną.

Większość praktyków uważa, że przed ustaleniem maksymalnej kwoty potrąceń oraz kwoty od nich wolnej prawidłowe jest odliczanie z wynagrodzenia także składki na ubezpieczenie zdrowotne. Takie stanowisko zajmuje też departament prawa pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. 19 października 2007 r. stwierdził on, że "obowiązkowe odliczenia, o których mowa w art. 87 k.p., obejmują nie tylko składkę na ubezpieczenia społeczne i zaliczkę na podatek dochodowy, ale także składkę na ubezpieczenie zdrowotne".

Aby ustalić kwotę wolną od potrąceń, należy zatem w pierwszej kolejności obliczyć wynagrodzenie minimalne netto, czyli:

● ustalić wysokość składek na ubezpieczenia społeczne liczonych od płacy minimalnej,

● obliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc. i 7,75 proc.,

● ustalić wysokość podatku,

● płacę minimalną pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne, 9-proc. składkę na ubezpieczenie zdrowotne i podatek. [przykład 1]

Parametry podatkowe też mają znaczenie

Specjaliści zajmujący się problematyką wynagrodzeń podają kwoty wolne od potrą

ceń w różnych wysokościach. Powstaje pytanie dlaczego skoro jest jedno minimalne wynagrodzenie i jeden schemat ustalania kwoty wolnej od potrąceń?

Wysokość kwoty wolnej zależy jednak również od parametrów podatkowych, jakie obowiązują przy ustalaniu pensji pracownika, a więc od tego, czy ma on prawo do podstawowych czy podwyższonych kosztów uzyskania przychodów oraz tego czy ma prawo do zastosowania kwoty zmniejszającej podatek czy też nie. ( patrz tabela - Kwoty wolne od potrąceń w 2012 r.)

Przy niepełnym wymiarze czasu pracy

Jednym z błędów, jakie są często popełniane przy dokonywaniu potrąceń, jest nieprawidłowe ustalanie kwoty wolnej w sytuacji, gdy pracownik zatrudniony jest w niepełnym wymiarze czasu pracy. Często bowiem ustalone w wyżej opisany sposób kwoty są błędnie mnożone przez współczynnik etatu.

Tymczasem należy najpierw ustalić wysokość brutto minimalnego wynagrodzenia za pracę stosownie do wymiaru czasu pracy pracownika, a dopiero wtedy przejść do odliczeń składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek. Oczywiście należy pamiętać o zastosowaniu odpowiednich dla danego pracownika parametrów podatkowych. [przykład 2]

Potwierdza to stanowisko Głównego Inspektoratu Pracy z 11 czerwca 2008 r. (GPP-416-4560-327 /08/PE) zgodnie z którym "wskazówkę, w jaki sposób ustalać powyższą kwotę dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, zawiera art. 87¹ par. 2 k.p., zgodnie z którym kwota wolna od potrąceń dla takiego pracownika ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Biorąc powyższe pod uwagę, uzasadniony wydaje się pogląd, iż przewidziany w art. 91 par. 2 k.p. zakaz swobodnego dysponowania przez pracownika częścią wynagrodzenia za pracę, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy odnosi się do kwoty proporcjonalnej do wymiaru jego zatrudnienia".

Praca tylko przez część miesiąca

Proporcjonalne zmniejszanie kwot wolnych, na zasadach opisanych powyżej, możliwe jest tylko w przypadku zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do zmniejszania kwoty wolnej od potrąceń proporcjonalnie do przepracowanej części miesiąca, np. w związku z urlopem bezpłatnym czy wychowawczym.

Zgodnie z pismem Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy z 3 lipca 2008 r. (GPP-306-4560-457/08/PE) jedyną przesłanką dopuszczającą pomniejszenie kwot wolnych od potrąceń jest bowiem wymiar czasu pracy określony w treści umowy o pracę, w którym zatrudniony jest pracownik.[przykład 3]

Limit w pierwszym roku pracy

Kwotę wolną od potrąceń dla pracownika w pierwszym roku pracy ustala się przyjmując 80 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. Potwierdza to stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy z 16 października 2007 r. (GPP-416-4560-465/07/PE).

W piśmie tym GIP podkreślił, że "mając na uwadze fakt, iż dla poszczególnych pracowników kwota wolna od potrąceń może nie być taka sama ze względu na możliwe zróżnicowanie wysokości odliczonych składek ubezpieczeniowych i zaliczki na podatek, należy przyjąć, iż kwotę wolną od potrąceń - o której mowa w art. 87¹ k.p. dla pracownika w okresie jego pierwszego roku pracy oblicza się na podstawie minimalnego wynagrodzenia przysługującego takiemu pracownikowi, tj. 80 proc. wysokości minimalnego wynagrodzenia ustalanego na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę".

Ustalając wysokość kwoty wolnej od potrąceń w pierwszym roku pracy należy zatem najpierw ustalić 80 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto, a dopiero wtedy przejść do odliczeń składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek. Oczywiście należy pamiętać o zastosowaniu odpowiednich dla danego pracownika parametrów podatkowych.

Pensja za grudzień, wypłata w styczniu

Pewne trudności sprawiać może dokonywanie potrąceń na przełomie roku. Powstaje wówczas problem jaką stosować kwotę wolną od potrąceń: czy ustaloną na podstawie płacy minimalnej obowiązującej w miesiącu, za który przysługuje wynagrodzenie, czy może ustaloną na podstawie płacy minimalnej obowiązującej w miesiącu wypłaty wynagrodzenia.

Dokonując potrącenia na przełomie roku zawsze należy stosować nową kwotę wolną od potrąceń ustaloną od nowego minimalnego wynagrodzenia za pracę, obowiązującego w dniu wypłaty wynagrodzenia (stanowisko Głównego Inspektoratu Pracy - pismo z 26 stycznia 2011 r., GPP-364-4560-3-1/11/PE/ RP).

Inne składniki wynagrodzenia

Potrąceń komorniczych dokonuje się z wynagrodzenia za pracę, jednak pojęcia tego kodeks pracy nie wyjaśnia. Określenie "wynagrodzenie za pracę" wskazane w przepisach dotyczących potrąceń należy rozumieć szeroko - obejmuje ono nie tylko wynagrodzenie za pracę w ścisłym znaczeniu, ale również inne świadczenia związane z pracą o charakterze zbliżonym do wynagrodzenia za pracę.

Według Sądu Najwyższego (uchwała z 30 października 1985 r. III PZP 33/85, OSN z 1986/5/64) pojęcie wynagrodzenia obejmuje wszystkie jego składniki, a więc wszelkie świadczenia pracodawcy łożone na rzecz pracownika z tytułu zatrudnienia, posiadające wartość majątkową i stanowiące formę odpłatności za pracę.

Na wynagrodzenie za pracę składa się zatem nie tylko wynagrodzenie należne w zamian za świadczoną pracę w ramach zajmowanego stanowiska, ale także pozostałe jego stałe i zmienne elementy, o charakterze obowiązkowym i dobrowolnym, takie jak różnego rodzaju: dodatki, ekwiwalenty, odprawy, odszkodowania, nagrody czy premie.

Aby ustalić, do jakich składników wynagrodzenia odnoszą się przepisy regulujące zasady dokonywania potrąceń, należy posiłkować się wykazami obowiązującymi w sprawozdawczości GUS dotyczącej wynagrodzeń pracowniczych (dostępne na stronie www.stat.gov.pl).

I tak z ochrony przed potrąceniami korzystają również inne świadczenia o charakterze finansowym, niebędące wprost wynagrodzeniem za pracę, jednak pozostające w związku ze stosunkiem pracy, takie jak:

● ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy,

● nagroda jubileuszowa,

● odprawa emerytalna,

● odprawa rentowa,

● odprawa pieniężna w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn nieleżących po stronie pracownika,

● odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę z naruszeniem prawa,

● wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy spowodowanej chorobą,

● wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy,

● wynagrodzenie urlopowe.

Potwierdzają to wyroki Sądu Najwyższego. Przykładowo w wyroku z 14 października 1997 r. (I PKN 319/97, OSN nr 15/1998, poz. 450) SN stwierdził, iż ochronie przewidzianej w art. 87 k.p. podlega wynagrodzenie urlopowe, ekwiwalent za niewykorzystany urlop oraz wynagrodzenie za okres pierwszych w roku kalendarzowym 33 dni niezdolności do pracy z powodu choroby. Ochroną tą jest również objęte wynagrodzenie za pracę wypłacane już po ustaniu stosunku pracy.

Także w myśl par. 108 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 9 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz.U. nr 10, poz. 52 z późn. zm.) komornik dokonując zajęcia wynagrodzenia za pracę zaznacza, że obejmuje ono nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również i wynagrodzenie za prace zlecone, dodatki do wynagrodzenia, nagrody i premie związane ze stosunkiem pracy, zysk i udział w funduszach, pozostających w związku z zatrudnieniem, oraz wszelkie inne dochody, jakie uzyskiwane są w ramach stosunku pracy.

Potrąceń należności dokonywać należy zatem od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej wszystkie składniki wynagrodzenia, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Problematyczna odprawa emerytalna

Kwestia dokonywania potrąceń z odprawy emerytalnej ciągle budzi wiele wątpliwości. Wśród specjalistów zajmujących się tym problemem dominują dwa sprzeczne ze sobą stanowiska.

Część ekspertów opiera się na wyroku Sądu Najwyższego z 25 listopada 1982 r. (I PRN 118/82, OSNC 1983/7/102) oraz na art. 87 par. 8 k.p. Według nich odprawa emerytalna podlega ochronie przed potrąceniami według przepisów kodeksu pracy analogicznie jak wynagrodzenie zasadnicze oraz inne składniki wynagrodzenia. A ponieważ jest wypłacana za okres dłuższy niż miesiąc, jej wartość netto (po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy) powinna być zsumowana z wynagrodzeniem za pracę (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek) w miesiącu, w którym została wypłacona. Potrąceń należności z wynagrodzenia w miesiącu, w którym są wypłacane składniki za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się bowiem od łącznej kwoty uwzględniającej te składniki.

W myśl drugiego stanowiska odprawa emerytalna nie jest składnikiem wynagrodzenia za pracę, ale świadczeniem z nią związanym, dlatego też dokonując potrąceń pracownikowi należy pozostawić kwotę od nich wolną. Zdaniem ekspertów opowiadających się za tym rozwiązaniem sumowanie kwot wypłacanych z różnych tytułów w jednym terminie i dopiero od tej sumy ustalanie kwoty, którą można potrącić, prowadzi do ograniczenia ochrony.

Dla pracodawcy najbezpieczniej będzie stosować się do stanowiska, jakie w tej kwestii zajął 14 grudnia 2007 r. Departament Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Według niego w przypadku wypłaty w tym samym miesiącu obok wynagrodzenia za pracę świadczeń z innego tytułu prawnego (np. odprawy emerytalnej), zasady i warunki dokonywania potrąceń mają zastosowanie do każdego z tych świadczeń odrębnie.

W swoim stanowisku MPiPS powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, który przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia wynagrodzenie za pracę dla celów ochrony przed potrąceniami ze strony pracodawcy. Obejmuje ono także odprawy emerytalne. W wyroku z 17 lutego 2004 r. (I PK 217/03, OSNP z 2004 r., nr 24, poz. 419) SN stwierdził, że odprawa emerytalna (art. 92¹ k.p.) oraz nagroda jubileuszowa (art. 77³ par. 3 pkt 3 k.p.) podlegają ochronie przed potrąceniami (art. 87 k.p.) jak wynagrodzenie za pracę. Wynagrodzenie za pracę oraz odprawa emerytalna stanowią jednak dwa odrębne świadczenia ze stosunku pracy przysługujące z dwóch różnych tytułów prawnych (wynagrodzenie - art. 80 k.p., odprawa emerytalna - art. 92¹ k.p.). Zatem, zdaniem MPiPS, przewidziane w art. 87 i 87¹ k.p. zasady i warunki dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę mają zastosowanie do każdego z tych świadczeń odrębnie. [przykład 4]

Świadczenia z ZFŚS

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę prowadzona na podstawie kodeksu postępowania cywilnego nie obejmuje świadczeń przyznawanych pracownikom z zakładowego funduszu świadczeń. Takie stanowisko 21 czerwca 2011 r. przyjął Departament Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie możliwości prowadzenia egzekucji komorniczej lub administracyjnej ze świadczeń zfśs.

Wśród prawników i praktyków od dawna były kontrowersje co do tego, czy w ogóle można dokonywać potrąceń z wypłat świadczeń socjalnych, ale dość powszechnie to robiono.

Takie postępowania pracodawców tłumaczyło stanowisko Sądu Najwyższego zawartego w uzasadnieniu do wyroku z 12 maja 2005 r. (I PK 248/04, OSNP 2006/1-2/12), z którego wynikało, że świadczenia z zfśs, wypłacone pracownikowi, podlegają w całości egzekucji cywilnej i administracyjnej i, że nie ma żadnego przepisu, który wyłączałby je spod zajęcia.

Tak więc do niedawna organ egzekucyjny nie musiał wystawiać osobnego zajęcia na świadczenia z zfśs. Wystarczyło to dotyczące wynagrodzenia za pracę, aby pracodawca dokonał potrącenia ze świadczeń z funduszu socjalnego.

Uwzględniając natomiast obecne stanowisko, komornik musi mieć odrębny tytuł wykonawczy, bo świadczenia z zfśs nie powinny być traktowane jako składnik wynagrodzenia w rozumieniu art. 881 par. 2 k.p.c. Świadczenia finansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych stanowią bowiem pomoc socjalną dla pracownika i jego rodziny. Przyznawanie i wysokość ulgowych usług i świadczeń z tego funduszu zależy od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej, czyli kryteriów o wyłącznie pozapłacowym charakterze.

Zasiłki z ubezpieczenia społecznego

Do egzekucji ze świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stosuje się przepisy o egzekucji ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (art. 833 par. 5 k.p.c.). Zgodnie z nimi z przysługującego pracownikowi zasiłku, w tym z zasiłku chorobowego i macierzyńskiego, mogą być potrącane m.in:

● kwoty świadczeń z tytułu pozostawania bez pracy (np. zasiłku dla bezrobotnych) wypłaconych za okres, za który został przyznany zasiłek chorobowy - do wysokości 50 proc. kwoty zasiłku,

● kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie - do wysokości 50 proc. kwoty zasiłku,

● należności alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego - do wysokości 60 proc. kwoty zasiłku,

● należności inne niż alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego - do wysokości 25 proc. kwoty zasiłku.

Wysokość części świadczenia podlegającego potrąceniom i egzekucji ustala się od kwoty świadczenia przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Wolna od potrąceń i egzekucji jest kwota zasiłku w części odpowiadającej:

● 50 proc. kwoty najniższej emerytury - przy potrącaniu lub egzekwowaniu sum ustalonych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych oraz sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

● 60 proc. najniższej emerytury - przy potrącaniu lub egzekwowaniu innych należności.

Od 1 marca 2011 r. kwota minimalnej emerytury wynosi 728,18 zł, natomiast od 1 marca 2012 r. będzie wynosiła 799,18 zł.

Zgodnie z wyjaśnieniami ZUS (www.zus.pl) kwota wolna od potrąceń w przypadku zasiłku z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, o ile zasiłek ten został wypłacony tylko za część miesiąca, podlega proporcjonalnemu obniżeniu.

Zbieg płacy ze świadczeniem z ZUS

Załóżmy, że pracownik, którego pensja podlega zajęciu niealimentacyjnemu, przez cały miesiąc przebywał na zwolnieniu lekarskim i z tego tytułu otrzymał za 25 dni niezdolności do pracy wynagrodzenie chorobowe w wysokości 1250 zł oraz za 6 dni niezdolności do pracy zasiłek chorobowy w kwocie 300 zł. W takim przypadku należy osobno ustalić wysokość potrącenia z wynagrodzenia chorobowego i osobno z zasiłku. Wymienione świadczenia korzystają bowiem z ochrony przed potrąceniami według odrębnych zasad.

Wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy w zakresie potrąceń korzysta z takiej samej ochrony, jak wynagrodzenie za efektywną pracę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w tym m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z 11 czerwca 1980 r. (I PR 43/80, OSNC 1980/12/248) oraz z 17 lutego 2004 r. (I PK 217/03, OSNP 2004/24/419).

Najpierw sprawdzamy wynagrodzenie...

Wysokość dopuszczalnego potracenia dla pracownika należy zatem ustalić osobno z wynagrodzenia chorobowego i osobno z zasiłku. Pierwszym krokiem będzie tu więc ustalenie maksymalnej kwoty potrącenia z wynagrodzenia chorobowego. W tym celu należy obliczyć kwotę netto

wynagrodzenia chorobowego. Aby to zrobić, trzeba:

1. Obliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne: zarówno 9 proc. (1250 zł x 9 proc. = 112,50 zł), jak i odliczaną od podatku - 7,75 proc. (1250 zł x 7,75 proc. = 96,88 zł.

2. Ustalić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. W tym celu należy:

● obliczyć podstawę opodatkowania (wynagrodzenie chorobowe pomniejszamy o koszty uzyskania przychodu - zakładamy, że pracownik mieszka w tej samej miejscowości, w której znajduje się zakład pracy): 1250 zł - 111,25 zł = 1138,75 zł; po zaokrągleniu do pełnych złotych - 1139 zł,

● obliczyć 18 proc. tej kwoty (zakładamy, że wynagrodzenie pracownika mieści się w I przedziale skali podatkowej): 1139 zł x 18 proc. = 205,02 zł,

● otrzymaną kwotę pomniejszyć o ulgę podatkową: 205,02 zł - 46,33 zł = 158,69 zł,

● a następnie o składkę na ubezpieczenie zdrowotne - 7,75 proc.:

158,69 zł - 96,88 zł = 61,81 zł; po zaokrągleniu do pełnych złotych: 62 zł.

3. Kwotę wynagrodzenia chorobowego pomniejszyć o składkę na ubezpieczenie zdrowotne (9 proc.) oraz zaliczkę na podatek:1250 zł - 112,50 zł - 62 zł = 1075,50 zł.

Potrąceniu podlega zatem maksymalnie połowa wynagrodzenia netto pracownika:

1075,50 zł x 1/2 = 537,75 zł.

Jeśli potrącenie jest dokonywane na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na należności niealimentacyjne, kwotą wolną od potrąceń jest minimalne wynagrodzenie po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Dla pracownika z prawem do podstawowych kosztów uzyskania przychodów oraz prawem do zastosowania ulgi podatkowej w 2012 r. jest to kwota 1111,86 zł. Kwota ta jest wyższa od wynagrodzenia chorobowego netto pracownika, zatem nie ma możliwości dokonania z niego potrącenia.

...a następnie zasiłek chorobowy

Chcąc określić maksymalną kwotę potrącenia z zasiłku chorobowego, w pierwszej kolejności obliczyć trzeba zasiłek chorobowy netto. W tym celu należy najpierw ustalić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych: 300zł x 18 proc. = 54 zł, a następnie o tę zaliczkę pomniejszyć zasiłek otrzymany przez pracownika: 300 zł - 54 zł = 246 zł.

W przypadku egzekucji z zasiłku chorobowego na zaspokojenie należności innych niż alimentacyjne maksymalna kwota potrącenia to 25 proc. zasiłku przed odliczeniem zaliczki na podatek: 300 zł × 25 proc. = 75 zł. Wolna od potrąceń jest natomiast kwota zasiłku w części odpowiadającej 60 proc. kwoty najniższej emerytury, czyli w wysokości 436,91 zł (728,18 zł × 60 proc.).

Jeśli jednak zasiłek przysługuje za część miesiąca, kwotę wolną od potrąceń trzeba zmniejszyć proporcjonalnie do okresu, za który przysługuje ten zasiłek. W tym celu kwotę wolną przysługującą za cały miesiąc dzielimy przez liczbę dni miesiąca, za który przysługuje zasiłek, a następnie mnożymy przez liczbę dni, za które on przysługiwał: 436,91 zł : 31 dni × 6 dni = 84,56 zł.

Po uwzględnieniu kwoty wolnej pracodawca może potrącić nie więcej niż:

246 zł - 84,56 zł = 161,44 zł.

A zatem maksymalna kwota potrącenia z zasiłku chorobowego w analizowanym przypadku wynosi 75 zł.

Inaczej przy kontraktach cywilnych

Wynagrodzenie z tytułu umów cywilnoprawnych (umowa-zlecenie, umowa o dzieło) nie jest wynagrodzeniem w rozumieniu przepisów kodeksu pracy. Oznacza to, że w stosunku do tych umów potrąceń dokonuje się na podstawie reguł określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Komornik prowadzi egzekucję z wynagrodzenia z tytułu tych umów poprzez zajęcie wierzytelności.

Zajęciu podlega całe wynagrodzenie z tytułu umów cywilnoprawnych lub jego część - określona przez komornika. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie zawierają przepisów, które w przypadku osiągania dochodów z tytułu umowy-zlecenia czy o dzieło wprowadzałyby kwoty wolne od egzekucji i inne ograniczenia egzekucji z tych wierzytelności.

Na podstawie art. 895 kodeksu postępowania cywilnego wynagrodzenie z umów cywilnoprawnych komornik może zająć w całości. Przepis ten stosuje się do umów jednorazowych.

Pod pewnymi warunkami wynagrodzenia z umów cywilnoprawnych podlegają jednak takiej samej ochronie jak wynagrodzenie za pracę. Zezwala na to art. 833 par. 1 i 2 k.p.c. w powiązaniu z art. 87 par. 1 pkt 1 i 2 k.p. Taka sytuacja ma miejsce, gdy osoba zatrudniona jest na umowę- zlecenie lub umowę o dzieło przed dłuższy czas i pobiera z tego tytułu świadczenia powtarzające się.

Dodatkowo gdy osoba nie posiada innego źródła utrzymania dla siebie i swojej rodziny, wówczas zgodnie z art. 833 par. 2 k.p.c. wynagrodzenie podlega ochronie egzekucyjnej. W takich okolicznościach potrąceniu podlegają kwoty w wysokości wskazanej w kodeksie pracy tak, jakby było to wynagrodzenie z umowy o pracę.

Pracodawca otrzymując postanowienie komornika powinien poinformować go na piśmie o formie zatrudnienia pracownika oraz spełnieniu przez niego wszystkich niezbędnych warunków do ochrony jego wynagrodzenia przed egzekucją w pełnej wysokości. W tej sytuacji przepisy kodeksu pracy zastrzegają możliwość zajęcia nie więcej niż połowy wynagrodzenia a w przypadku świadczeń alimentacyjnych maksymalnie 3/5 wynagrodzenia.

Daje to możliwość uzyskania części wynagrodzenia z tytułu umów cywilnoprawnych, jednakże tym samym wydłuża proces postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie zwiększa się kwota zobowiązania np. o dalsze odsetki za zwłokę.

PRZYKŁAD 1

Jak ustalić kwotę wolną od potrąceń krok po kroku

Przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

● składka na ubezpieczenie emerytalne: 1500 zł x 9,76% = 146,40 zł,

● składka na ubezpieczenie rentowe: 1500 zł x 1,5% = 22,50 zł,

● składka na ubezpieczenie chorobowe: 1500 zł x 2,45% = 36,75 zł,

● łączna kwota składek na ubezpieczenia społeczne: 146,40 zł + 22,50 zł + 36,75 zł = 205,65 zł.

● podstawą wyliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne jest płaca minimalna pomniejszona o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne: 1500 zł - 205,65 zł = 1294,35 zł,

● składka na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości (9%): 1294,35 zł x 9% = 116,49 zł,

● składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczana od podatku (7,75%): 1294,35 zł x 7,75% = 100,31 zł.

W tym celu od płacy minimalnej odejmujemy składki na ubezpieczenia społeczne oraz kwotę stanowiącą zryczałtowany koszt uzyskania przychodu (zakładamy, że pracownik mieszka i pracuje w tej samej miejscowości), a wynik zaokrąglamy do pełnych złotych:

1500 zł - 205,65 zł - 111,25 zł = 1183,10 zł; po zaokrągleniu - 1183 zł.

Podstawę naliczenia podatku mnożymy przez obowiązującą stopę procentową podatku, a następnie pomniejszamy o ulgę podatkową (zakładamy, że pracownik złożył pracodawcy PIT-2, upoważniający go do odliczania tej kwoty) i składkę zdrowotną 7,75%; wynik zaokrąglamy do pełnych złotych:

1183 zł x 18% = 212,94 zł,

212,94 zł - 46,33 zł = 166,61 zł,

166,61 zł - 100,31 zł = 66,30 zł; po zaokrągleniu do pełnych złotych ostateczna kwota zaliczki będzie więc wynosić 66 zł.

W tym celu płacę minimalną pomniejszamy o składki na ubezpieczenia społeczne, zaliczkę podatkową oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne (9%):

1500 zł - 205,65 zł - 66 zł - 116,49 zł = 1111,86 zł.

Rodzaje zbiegów	Granice potrąceń
egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz innych należności	3/5 wynagrodzenia
egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz potrącenia zaliczek pieniężnych	3/5 wynagrodzenia
egzekucja innych należności niż świadczenia alimentacyjne oraz potrącenia zaliczek pieniężnych	1/2 wynagrodzenia

Rodzaj potrącenia	Wysokość kwoty wolnej przy zastosowaniu:
	podstawowych kosztów uzyskania przychodów i ulgi podatkowej	podstawowych kosztów uzyskania przychodów, bez ulgi podatkowej	podwyższonych kosztów uzyskania przychodów i ulgi podatkowej	podwyższonych kosztów uzyskania przychodów, bez ulgi podatkowej
Obowiązkowe
sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,	1111,86 zł	1064,86 zł	1116,86 zł	1069,86 zł
zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi	833,90 zł (1111,86 zł x 75% )	798,65 zł (1064,86 zł x 75%)	837,65 zł (1116,86 zł x 75%)	802,40 zł (1069,86 zł x 75%)
kary pieniężne z art.108 k.p.	1000,67 zł (1111,86 zł x 90% )	958,37 zł (1064,86 zł x 90% )	1005,17 (1116,86 zł x 90% )	962,87 zł (1069,86 zł x 90%)
Dobrowolne
należności na rzecz pracodawcy	1111,86 zł	1064,86 zł	1116,86 zł	1069,86 zł
inne należności niż na rzecz pracodawcy	889,49 zł (1111,86 zł x 80%)	851,89 zł (1064,86 zł x 80%)	893,49 zł (1116,86 zł x 80%)	855,89 zł (1069,86 zł x 80% )

 

WAŻNE

W miesiącu, w którym wypłacane są składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się potrąceń od łącznej kwoty wynagrodzenia, uwzględniającej te składniki (art. 87 par. 8 k.p.). Jeśli jednak w danym miesiącu następuje wypłata obok wynagrodzenia za pracę świadczeń z innego tytułu prawnego (np. odprawy emerytalnej), zasady i warunki dokonywania potrąceń mają zastosowanie do każdego z tych świadczeń odrębnie

WAŻNE

Jeśli wierzyciel składający wniosek o wszczęcie egzekucji wskazał jako sposób zajęcie wynagrodzenia za pracę, to nie obejmuje ono świadczeń z funduszu

PRZYKŁAD 2

Jak ustalić kwotę wolną od potrąceń dla niepełnoetatowca

Przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Dla pracownika zatrudnionego na 1/2 etatu podstawę ustalenia kwoty wolnej stanowi zatem 1/2 płacy minimalnej: 1500 zł x 1/2 = 750 zł. Kwotę tą należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne, składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek.

Należy zatem obliczyć:

● składka na ubezpieczenie emerytalne: 750 zł x 9,76% = 73,20 zł,

● składka na ubezpieczenie rentowe: 750 zł x 1,5% = 11,25 zł,

● składka na ubezpieczenie chorobowe: 750 zł x 2,45% = 18,38 zł,

● łączna kwota składek na ubezpieczenia społeczne: 73,20 zł + 11,25 zł + 18,38 zł = 102,83 zł.

● podstawą wyliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne jest płaca minimalna pomniejszona o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne: 750 zł - 102,83 zł = 647,17 zł,

● składka na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości (9%): 647,17 zł x 9% = 58,25 zł,

● składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczana od podatku (7,75%): 647,17 zł x 7,75% = 50,16 zł.

W tym celu od płacy minimalnej odejmujemy składki na ubezpieczenia społeczne oraz kwotę stanowiącą zryczałtowany koszt uzyskania przychodu (zakładamy, że pracownik mieszka i pracuje w tej samej miejscowości), a wynik zaokrąglamy do pełnych złotych:

750 zł - 102,83 zł - 111,25 zł = 535,92 zł; po zaokrągleniu - 536 zł.

Podstawę opodatkowania mnożymy przez obowiązującą stopę procentową podatku, a następnie pomniejszamy o ulgę podatkową (zakładamy, że pracownik złożył pracodawcy PIT-2 upoważniający go do odliczania tej kwoty) i składkę zdrowotną 7,75%; wynik zaokrąglamy do pełnych złotych:

536 zł x 18% = 96,48 zł,

96,48 zł - 46,33 zł = 50,15 zł.

Ponieważ kwota zaliczki na podatek przed potrąceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne jest niższa od składki na ubezpieczenie zdrowotne, składkę tą musimy ograniczyć do wysokości zaliczki na podatek. A zatem obie składki na ubezpieczenie zdrowotne - 9 proc., jak i 7,75 proc. wyniosą 50,15 zł.

Podatek po pomniejszeniu o składkę na ubezpieczenie zdrowotne wyniesie więc 0,00 zł.

Chcąc ustalić kwotę wolną od potrąceń dla pracownika zatrudnionego na 1/2 etatu, należy zatem od połowy wynagrodzenia minimalnego odjąć składki na ubezpieczenia społeczne oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne (9 proc.):

750 zł - 102,83 zł - 50,15 zł = 597,02 zł.

PRZYKŁAD 3

Gdy pracownik nie pracuje przez cały miesiąc

W styczniu 2012 r. pracownik świadczył pracę przez 5 dni, a przez pozostałą część miesiąca przebywał na urlopie bezpłatnym. Za czas przepracowany przysługuje mu pensja w kwocie 850 zł. Pracodawca otrzymał od komornika zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia pracownika na poczet należności innych niż alimentacyjne na kwotę 500 zł, a przy liczeniu pensji ma prawo do zastosowania podstawowych kosztów uzyskania przychodów oraz kwoty zmniejszającej podatek. Aby sprawdzić czy (i ewentualnie w jakiej wysokości) można dokonać potrącenia z wynagrodzenia tego pracownika pracodawca musi ustalić wynagrodzenie netto tego pracownika.

● 850 zł x 13,71% = 116,54 zł,

● (wynagrodzenie brutto pomniejsza się o składki na ubezpieczenia społeczne): 850 zł - 116,54 zł = 733,46 zł,

● 733,46 zł x 9% = 66,01 zł, 733,46 zł x 7,75% = 56,84 zł,

● (od pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne wynagrodzenia brutto należy odjąć koszty uzyskania przychodu, a wynik zaokrąglić do pełnych złotych): 733,46 zł -111,25 zł = 622,21 zł; po zaokrągleniu: 622 zł,

● (podstawę opodatkowania należy pomnożyć przez obowiązującą pracownika stopę procentową podatku, a następnie od tak ustalonej kwoty odjąć kwotę zmniejszającą podatek oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne - 7,75%; wynik zaokrąglić do pełnych złotych): 622 zł x 18% = 111,96 zł, 111,96 zł - 46,33 zł = 65,63 zł, 65,63 zł - 56,84 zł = 8,79 zł; po zaokrągleniu: 9 zł,

● (od wynagrodzenia brutto należy odjąć składki na ubezpieczenia społeczne, 9% składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych): 850 zł - 116,54 zł - 66,01 zł - 9,00 zł = 658,45 zł.

W przypadku należności innych niż świadczenia niealimentacyjne wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (dla pracownika z prawem do podstawowych kosztów uzyskania przychodów oraz prawem do zastosowania ulgi podatkowej w 2012 r. jest to kwota 1111,86 zł). Ponieważ wynagrodzenie netto pracownika jest niższe niż ta kwota, pracodawca nie ma możliwości dokonania potrącenia.

PRZYKŁAD 4

Gdy wynagrodzeniu towarzyszą inne należności

31 stycznia 2012 r. w związku z przejściem pracownika na emeryturę została rozwiązana umowa o pracę. W tym dniu wypłacono mu płacę zasadniczą - 2500 zł, premię - 510 zł oraz odprawę emerytalną - 2920 zł. Pracodawca otrzymał od komornika zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia pracownika na poczet należności innych niż alimentacyjne na kwotę 2500 zł i ma prawo do zastosowania podwyższonych kosztów uzyskania przychodów oraz do zastosowania kwoty zmniejszającej podatek. Pracodawca musi dokonać potrąceń osobno z wynagrodzenia za pracę (tj. sumy płacy zasadniczej i premii) i osobno z odprawy emerytalnej.

Pierwszym krokiem jest ustalenie kwotę potrącenia z wynagrodzenia za pracę. W tym celu powinien obliczyć:

3010 zł x 13,71% = 412,67 zł.

● podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne (sumę płacy zasadniczej i premii pomniejszyć trzeba o składki na ubezpieczenia społeczne): 3010 zł - 412,67 zł = 2597,33 zł,

● składka na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia z wynagrodzenia: 2597,33 zł x 9% = 233,76 zł,

● składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczana od podatku: 2597,33 zł x 7,75% = 201,29 zł.

● od pomniejszonej o składki na ubezpieczenia społeczne sumy płacy zasadniczej i premii odjąć należy koszty uzyskania przychodu (pracownik dojeżdża do pracy z innej miejscowości), a wynik zaokrąglić do pełnych złotych: 2597,33 zł - 139,06 zł = 2458,27 zł; po zaokrągleniu: 2458 zł,

● obliczyć 18% tej kwoty: 2458 zł x 18 % = 442,44 zł,

● od otrzymanej kwoty odjąć kwotę zmniejszającą podatek i 7,75% składkę na ubezpieczenie zdrowotne: 442,44 zł - 46,33 zł - 201,29 zł = 194,82 zł; po zaokrągleniu: 195 zł.

● od sumy płacy zasadniczej i premii należy odjąć składki na ubezpieczenia społeczne i 9% składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy: 3010 zł - 412,67 zł - 233,76 zł - 195 zł = 2168,57 zł.

● dopuszczalna kwota potrącenia (1/2 wynagrodzenia netto): 2168,57 zł x 1/2 = 1084,28 zł, po dokonaniu potrącenia z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1084,28 zł pracownikowi pozostanie kwota: 2168,57 zł - 1084,28 zł = 1084,29 zł; a więc mniej niż wymagane minimum (dla pracownika z prawem do podwyższonych kosztów uzyskania przychodów oraz prawem do zastosowania ulgi podatkowej w 2012 r. jest to kwota 1116,86 zł),

● maksymalna kwota potrącenia z wynagrodzenia pracownika wyniesie zatem: 2168,57 zł - 1116,86 zł = 1051,71 zł.

Kolejnym krokiem pracodawcy powinno być ustalenie kwoty potrącenia z odprawy emerytalnej. Powinien zatem obliczyć:

(odprawa emerytalna stanowi jedynie podstawę opodatkowania - art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., nie stanowi natomiast podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne - par. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. - patrz podstawa prawna - i składki na ubezpieczenie zdrowotne - art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 81 ust. 1 ustawy zdrowotnej - patrz podstawa prawna)w tym celu należy obliczyć 18% tej kwoty:

2920 zł x 18 % = 525,60 zł; po zaokrągleniu: 526 zł.

● od kwoty odprawy emerytalnej należy odjąć zaliczkę na podatek dochodowy: 2920 zł - 526 zł = 2394 zł.

● dopuszczalna kwota potrącenia (1/2 odprawy emerytalnej netto): 2394 zł x 1/2 = 1197 zł,

● po dokonaniu potrącenia z odprawy emerytalnej w kwocie 1197 zł pracownikowi pozostanie kwota: 2394 zł - 1197 zł = 1197 zł; a więc więcej niż wymagane minimum (1116,86 zł).

Z wynagrodzenia za pracę oraz odprawy emerytalnej pracodawca może maksymalnie potrącić:

1051,71 zł + 1197 zł = 2248,71 zł.

Po dokonaniu odrębnych potrąceń z wynagrodzenia za pracę i odprawy emerytalnej pracownikowi pozostaną wymagane dwie kwoty wolne.

WAŻNE

Wysokość zajętej wierzytelności z tytułu umów cywilnoprawnych zależy od charakteru umowy i cykliczności wypłat oraz od tego, czy jest one jedynym źródłem utrzymania

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.21700050a.805.jpg@RY2@

Dorota Twardo, ekspert od wynagrodzeń

Dorota Twardo

ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 87 - 91 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 833, art. 881, art. 895 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Art. 138 - 144 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).