Jaki ekwiwalent za urlop, gdy praca była w dni wolne

Z zatrudnionym od 1 czerwca 2014 r. pracownikiem po upływie 4-miesięcznego okresu zatrudnienia na czas określony zatrudnienie nie będzie kontynuowane. Ponieważ pracownik wykorzystał tylko jeden spośród 9 dni przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, za 8 dni (64 godziny) jesteśmy zobowiązani wypłacić mu ekwiwalent pieniężny. W jaki sposób powinniśmy ustalić podstawę wymiaru ekwiwalentu, jeżeli w okresie poprzedzającym miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu pracownik wykonywał pracę również w dni wolne (w wolne soboty), za które nie udzielono mu innych dni wolnych od pracy?

Czy wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, szczególnie te przepracowane w dniach dodatkowo wolnych od pracy, podlega dopełnieniu? Czy dopełniając wynagrodzenie stanowiące podstawę ekwiwalentu, powinniśmy podzielić je przez liczbę dni przepracowanych, uwzględniając wyłącznie dni robocze, czy też przez wszystkie dni przepracowane włącznie z dniami dodatkowo przepracowanymi? Czy otrzymany wynik powinniśmy pomnożyć przez liczbę dni do przepracowania, uwzględniając liczbę dni z harmonogramu, czy też powiększając tę liczbę o dni dodatkowo przepracowane?

U pracodawcy obowiązuje jednomiesięczny okres rozliczeniowy, a w okresie 3 miesięcy poprzedzających wrzesień, tj. w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, pracownik otrzymał wynagrodzenie, zgodnie z załączoną kartoteką.

ODPOWIEDŹ

@RY1@i02/2014/176/i02.2014.176.217000900.802.jpg@RY2@

Aldona Salamon specjalista prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Ponieważ pracownik nie przepracował w całości uwzględnianego okresu trzech miesięcy poprzedzających wrzesień, to wynagrodzenie faktycznie otrzymane przez niego - włącznie z wynagrodzeniem przysługującym za pracę nadliczbową powstałą w wyniku pracy w dniach rozkładowo wolnych od pracy, należy podzielić przez faktyczną liczbę dni pracy, za które przysługiwało to wynagrodzenie, uwzględniając dodatkowe dni pracy ponadrozkładowej. Następnie tak ustaloną dzienną stawkę wynagrodzenia za pracę należy pomnożyć przez liczbę dni pracy wynikających w danym okresie z harmonogramu pracy, bez dodawania do nich dni dodatkowo przepracowanych.

Lista wyłączeń

Zasady obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zostały określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 ze zm.; dalej: rozporządzenie urlopowe). Zgodnie z nim ekwiwalent za urlop ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego, z uwzględnieniem zmian przewidzianych w par. 14-19. Obliczając ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, uwzględnia się wynagrodzenie oraz inne świadczenia ze stosunku pracy, z wyjątkiem:

●jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie (są to składniki niemające charakteru powtarzającego się, wypłacane w różnych odstępach czasu),

●wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,

●gratyfikacji (nagród) jubileuszowych,

●wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego, a także za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,

●wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

●kwot wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,

●ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,

●dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,

●nagród z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej,

●odpraw emerytalnych lub rentowych albo innych odpraw pieniężnych,

●wynagrodzenia i odszkodowania przysługującego w razie rozwiązania stosunku pracy,

●premii uznaniowych (wyrok Sądu Najwyższego z 20 lipca 2000 r., sygn. akt I PKN 17/00, OSNP 2002/3/77).

Odnosząc się do powyższego katalogu wyłączeń, wśród składników uwzględnianych przy obliczaniu ekwiwalentu wskazać przede wszystkim należy:

●wynagrodzenie za pracę (określone stałą płacą miesięczną, godzinowo, akordowo lub prowizyjnie),

●wynagrodzenie normalne oraz dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych,

●dodatek za pracę w porze nocnej,

●inne dodatki związane z pracą,

●premie regulaminowe o charakterze roszczeniowym.

Szczególne zasady

Obliczając ekwiwalent pieniężny za urlop, ustalamy podstawę wymiaru ekwiwalentu. Przy czym sposób uwzględniania poszczególnych składników wynagrodzenia w tej podstawie jest uzależniony od charakteru tych składników. Inaczej będą bowiem uwzględniane składniki przysługujące w stałej miesięcznej wysokości, a inaczej zmienne składniki wynagrodzenia. W zależności od charakteru składników podlegają one uwzględnieniu w podstawie wymiaru ekwiwalentu, z zastosowaniem następujących zasad:

●składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do ekwiwalentu,

●zmienne składniki wynagrodzenia, przysługujące za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc, uwzględnia się w przeciętnej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, przy czym jeżeli pracownik nie przepracował pełnego okresu, wynagrodzenie przez niego uzyskane dzieli się przez liczbę dni pracy, za które przysługiwało to wynagrodzenie, a następnie mnoży przez liczbę dni, jakie pracownik przepracowałby w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (dopełnia się niepełny okres do pełnego),

●składniki wynagrodzenia, przysługujące za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się w średniej wysokości z tego okresu, przy czym podobnie jak w przypadku składników za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc, jeżeli pracownik nie przepracował pełnego okresu, wynagrodzenie przez niego uzyskane dzieli się przez liczbę dni pracy, za które przysługiwało to wynagrodzenie, a następnie mnoży przez liczbę dni wynikających z obowiązku pracy (dopełnia się niepełny okres do pełnego).

Tak ustaloną podstawę wymiaru należy:

Podzielić przez współczynnik do ekwiwalentu, który w 2014 r. wynosi 20,83 i jest to przeciętna liczba dni roboczych w roku kalendarzowym.

Kwotę ekwiwalentu za jeden dzień podzielić przez liczbę godzin odpowiadającą dobowej normie czasu pracy obowiązującą pracownika (zazwyczaj przez 8 - jeżeli dobowa norma czasu pracy obowiązująca pracownika to 8 godzin; przez 7 - jeżeli pracownik jest osobą niepełnosprawną o znacznym lub umiarkowanym stopniu).

Tak otrzymany ekwiwalent za jedną godzinę urlopu pomnożyć przez liczbę godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu wypoczynkowego.

Dopełnienie wynagrodzenia

Jeżeli pracownik nie przepracował pełnego przyjmowanego okresu, to zmienne składniki wynagrodzenia uwzględniane w podstawie wymiaru ekwiwalentu podlegają dopełnieniu, bez względu na ich rodzaj. Oznacza to, że dopełnieniu podlega również wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, bez względu na to, kiedy praca nadliczbowa miała miejsce. Ponieważ praca w godzinach nadliczbowych nie ma charakteru planowanego, to nigdy nie mamy pewności, czy w dniach nieprzepracowanych przez pracownika nie wystąpiłaby konieczność świadczenia pracy nadliczbowej. Zatem nie wiemy, czy pracownik nie otrzymałby z tego tytułu wyższej kwoty, gdyby w dniach nieprzepracowanych pracę świadczył.

Argument ten przemawia za zasadnością dopełniania również wynagrodzenia za nadgodziny, tym bardziej że ustawodawca, nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków. Dopełniając wynagrodzenie wynikające ze zmiennych składników, stosować należy par. 16 ust. 2 rozporządzenia urlopowego (określający sposób dopełniania wynagrodzenia) w sposób literalny. Oznacza to, iż sumę tych składników wynagrodzenia - włącznie z wynagrodzeniem przysługującym za pracę nadliczbową (także tą powstałą w wyniku pracy w dniach rozkładowo wolnych od pracy), podzielić należy przez faktyczną liczbę dni pracy, za które przysługiwało to wynagrodzenie, uwzględniając dodatkowe dni pracy ponadrozkładowej, a następnie tak ustaloną dzienną stawkę wynagrodzenia za pracę pomnożyć przez liczbę dni pracy wynikających w danym okresie z rozkładu czasu pracy.

Jakie rachunki

Odnosząc się do założeń opisanych przez czytelnika na podstawę wymiaru ekwiwalentu składają się:

●2700 zł (płaca zasadnicza w wysokości przysługującej w miesiącu nabycia prawa do ekwiwalentu, tj. we wrześniu),

●944,16 zł (średnia ze składników zmiennych przysługujących za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc); pracownik nie otrzymuje składników wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc.

Ponieważ pracownik nie przepracował pełnego okresu 3 miesięcy, to suma zmiennych składników płacowych została podzielona przez liczbę dni pracy, za które to wynagrodzenie przysługiwało, a następnie pomnożona przez liczbę dni obowiązujących do przepracowania:

●2652,92 zł (67,52 zł + 33,76 zł + 100,80 zł + 388 zł + 352,08 zł + 352,08 zł + 73,20 zł + 339 zł + 135,04 zł + 135,04 zł + 134,40 zł + 542 zł) : 59 dni (liczba dni przepracowanych: 56 dni zgodnie harmonogramem i 3 dni dodatkowo przepracowane) = 44,96 zł,

●44,96 zł x 63 dni (liczba dni obowiązujących do przepracowania w okresie czerwiec - sierpień) = 2832,48 zł (wynagrodzenie po dopełnieniu),

●2832,48 zł : 3 = 944,16 zł (przeciętna wysokość zmiennych składników wynagrodzenia wypłaconych w okresie 3 miesięcy poprzedzających nabycie prawa do ekwiwalentu).

Podstawa wymiaru ekwiwalentu wynosi 3644,16 zł (2700 zł + 944,16 zł), natomiast wartość ekwiwalentu za 64 godziny niewykorzystanego urlopu 1399,68 zł, co wynika z wyliczenia:

●3644,16 zł : 20,83 = 174,95 zł,

●174,95 zł : 8 godz. = 21,87 zł,

●21,87 zł x 64 godz. urlopu = 1399,68 zł.

Katalog świadczeń (w zł)

Wynagrodzenie zasadnicze - stała płaca miesięczna	2700,00	2700,00	2700,00
Liczba dni nominalnych	20	23	20
Liczba godzin nominalnych	160,00	184,00	160,00
Liczba dni przepracowanych nominalnych	20	18	18
Liczba dni dodatkowo przepracowanych (wolnych z grafika)		2	1
Liczba godzin urlopowych - urlop wypoczynkowy			8
Liczba godzin urlopowych - urlop okolicznościowy			8
Liczba dni kalendarzowych choroby		5
Liczba godz. przepracowanych nom.	160	144	144
Liczba godz. nadliczbowych 50 proc.	4
Liczba godz. nadliczbowych 100 proc. (dni robocze)		8
Liczba godz. nadliczbowych 100 proc. (dni wolne)		16	8
Liczba godzin nocnych	48	40	64
Wynagrodzenie zasadnicze za pracę w nominale	2700,00	2250,00	2700,00
Normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe	67,52	352,08	135,04
Dodatek za godziny nadliczbowe - 50 proc.	33,76	0,00	0,00
Dodatek za godziny nadliczbowe - 100 proc.	0,00	352,08	135,04
Dodatek nocny - 20 proc. stawki godz. z minimalnego wynagrodzenia	100,80	73,20	134,40
Premia regulaminowa miesięczna	388,00	339,00	542,00
Premia uznaniowa	380,00		120,00
Uzupełniające wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy			41,12
Uzupełniające wynagrodzenie za urlop okolicznościowy			49,84
Nagroda (z tyt. ślubu pracownika)		1000,00
Wynagrodzenie chorobowe		422,25
Przychód brutto	3670,08	4788,61	3857,44

Aldona Salamon

specjalista prawa pracy i ubezpieczeń społecznych