Jak wyrównać świadczenia chorobowe i urlopowe po podwyżce pensji dokonanej wstecz

@RY1@i02/2014/108/i02.2014.108.217000400.803.jpg@RY2@

Izabela Nowacka ekspert od wynagrodzeń

Ze względu na to, że podwyżka wynagrodzenia pociąga za sobą wzrost również innych składników obliczanych na bazie zasadniczej stawki, a dodatkowo objęła wsteczny okres, należy dokonać odpowiedniego przeliczenia wynagrodzenia chorobowego czy urlopowego.

W trakcie trwania zatrudnienia warunki płacowe mogą ulegać zmianom zarówno pozytywnym, jak np. podwyższenie pensji lub dodanie nowego składnika, jak i niekorzystnym, odbierającym część pensji.

Najczęściej zmodyfikowane wynagrodzenie przysługuje od określonej daty i dotyczy przyszłości, np. od nowego roku lub miesiąca. Jednak zdarza się, że pracodawca obejmuje podwyżką okres wsteczny (co również powinno być uzgodnione z pracownikiem). Wówczas za okres między tym terminem a dniem wprowadzenia zmiany pracownikom przysługuje wyrównanie.

Powtórna kalkulacja

Wzrost wynagrodzenia sięgający przeszłych miesięcy oznacza konieczność dokonania przeliczeń nie tylko samego wynagrodzenia zasadniczego, celem obliczenia kwoty wyrównania, ale także wszystkich innych dodatkowych składników, które pracownik otrzymuje i których podstawą ustalania jest właśnie stawka zasadnicza. Oprócz samych składników wynagrodzenia, ponownemu przeliczeniu podlegają także inne świadczenia ze stosunku pracy wypłacone pracownikowi w okresie objętym podwyżką z mocą wsteczną. Wyrównanie dotyczy świadczeń, przy obliczaniu których brane jest pod uwagę zmienione wynagrodzenie zasadnicze (stawka osobistego zaszeregowania). Chodzi tu np. o:

wwynagrodzenie chorobowe,

wzasiłki z ZUS

wwynagrodzenie urlopowe,

wwynagrodzenie normalne oraz dodatki za pracę godzinach nadliczbowych,

wwynagrodzenie za przestój, dyżur,

wekwiwalent za urlop wypoczynkowy.

W czerwcu powinno być więc wypłacone nowe wynagrodzenie oraz wyrównania za okres od marca do maja, które wynoszą:

- 425 zł [(2300 zł - 2150 zł) x 2 miesiące + 125 zł] tj. wynagrodzenie za przepracowaną część kwietnia po przeliczeniu, czyli:

● było - 2150 zł : 30 = 71,67 zł x 5 dni = 358,35 zł; 2150 zł - 358,35 zł = 1791,65 zł,

● po przeliczeniu - 2300 zł : 30 = 76,67 zł x 5 dni = 383,35 zł; 2300 zł - 383,35 zł = 1916,65 zł,

● różnica - 125 zł.

- 85 zł [(150 zł - 120 zł) x 2 miesiące + 25 zł], tj. dodatek za przepracowaną część kwietnia po przeliczeniu, czyli:

● było - 120 zł : 30 = 4 zł x 5 dni = 20 zł; 120 zł - 20 zł =100 zł,

● po przeliczeniu - 150 zł : 30 = 5 zł x 5 dni = 25 zł; 150 zł - 25 zł = 125 zł,

● różnica - 25 zł.

:

● za marzec - 10,50 zł (161 zł - 150,50 zł),

● za kwiecień - 22,50 zł (345 zł - 322,50 zł),

● za maj - 15 zł (230 zł - 215 zł).

Łącznie wyrównanie wynosi 558 zł (425 zł + 85 zł + 15 zł + 10,50 zł + 22,50 zł).

Co z chorobowym...

Wynagrodzenie chorobowe bądź zasiłek podlegają ponownemu przekalkulowaniu w związku z podwyżką pensji, o ile zmiana obejmuje miesiące uwzględniane w podstawie wymiaru świadczenia. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego jak i zasiłków tworzy przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy miesięczne wlicza się do podstawy zasiłkowej w kwocie wypłaconej pracownikowi za miesiące kalendarzowe, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku. Jeżeli w okresie, z którego ustala się podstawę wymiaru, nastąpiła zmiana w wysokości wynagrodzenia z powodu zmiany stanowiska pracy lub modyfikacji warunków płacowych ustalonych w umowie o pracę (lub w innym akcie nawiązującym stosunek pracy) i zmiana nie była spowodowana przejściem na inny wymiar czasu pracy, to podstawę oblicza się jako średnią wynagrodzenia z 12 miesięcy przed zachorowaniem.

Inaczej jest jeśli pracownikowi zostaje przyznana podwyżka i wypłacone wyrównanie wynagrodzenia, za okres wcześniejszy brany do ustalenia podstawy zasiłkowej. Wówczas konieczne jest powtórzenie obliczeń i przyjęcie odpowiednio wyższego przychodu, po zmianach. W omawianym przypadku zachodzi potrzeba przeliczenia wynagrodzenia chorobowego za kwiecień, które zostało ustalone z wynagrodzeń za okres od kwietnia 2013 r. do marca 2014 r. Obliczenia będą się różnić o wysokość poborów za marzec, które powinny być już wstawione w wyższej wartości. Premia za marzec po zmianie wynosi więc 161 zł (2300 zł x 7 proc.), a nie 150,50 zł (2150 zł x 7 proc.), jak wcześniej. Natomiast cały przychód - 2611 zł (2300 zł + 150 zł + 161 zł), zaś po odliczeniu części składkowej - 2253,03 zł (2611 zł - 13,71 proc.). Cała podstawa wymiaru oraz wysokość wynagrodzenia chorobowego wynoszą:

- 2124,21 zł (suma wypłaconych wynagrodzeń, dodatku oraz premii za okres kwiecień - marzec, podzielona przez 12 i po odliczeniu 13,71 proc.); wynagrodzenie chorobowe - 283,25 zł (2124,21 zł : 30 = 70,81 zł x 80 proc. = 56,65 zł x 5 dni),

- 2137,90 zł (suma wypłaconych wynagrodzeń, dodatku oraz premii za okres kwiecień - luty po staremu oraz za marzec po przeliczeniu, podzielona przez 12 i po odliczeniu 13,71 proc.), wynagrodzenie chorobowe - 285,05 zł (2137,90 zł : 30 = 71,26 zł x 80 proc. = 57,01 zł x 5 dni),

- 1,80 zł (285,05 zł - 283,25 zł).

...i urlopowym

Jeżeli pracownik urlopował w miesiącu objętym wsteczną podwyżką, to również wynagrodzenie urlopowe wymaga ponownych obliczeń. Wynika to z rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Zmiany w wysokości wynagrodzeń w okresie, z którego ustala się podstawę wymiaru, wprowadzone przed rozpoczęciem przez pracownika urlopu wypoczynkowego lub w miesiącu wykorzystywania tego urlopu, wymagają ponownego ustalenia podstawy wymiaru, z uwzględnieniem tych zmian.

Skoro w czerwcu 2014 r. pracodawca przyznał pracownikom podwyżkę z mocą wsteczną od 1 marca 2014 r., a w maju jeden z pracowników był na urlopie wypoczynkowym i za ten miesiąc otrzymał, oprócz płacy zasadniczej, również wynagrodzenie urlopowe obliczone ze zmiennych premii miesięcznych, wypłaconych w okresie luty - kwiecień, to należy dokonać przeliczenia premii według nowej stawki za cały ten okres, mimo że w lutym obowiązywały jeszcze poprzednie warunki płacowe.

- 30,08 zł (suma 3 premii wypłaconych w kwietniu, marcu i lutym tj. odpowiednio 64,50 zł, 150,50 zł, 215 zł, podzielona przez liczbę godzin przepracowanych w tym okresie, tj. 456 godz. = 0,94 zł; wynagrodzenie urlopowe - 0,94 zł x 32 godz.),

- 32,32 zł (suma 3 premii wypłaconych w kwietniu, marcu i lutym po przeliczeniu, tj. odpowiednio 69 zł, 161 zł, 230 zł, podzielona przez liczbę godzin przepracowanych w tym okresie, tj. 456 godz. = 1,01 zł; wynagrodzenie urlopowe - 1,01 zł x 32 godz.),

- 2,24 zł (32,32 zł - 30,08 zł).

Byli pracownicy

Podniesienie wynagrodzenia wstecz dla wszystkich pracowników lub grupy zajmujących określone stanowiska pracy oznacza konieczność wypłaty wyrównania również byłym pracownikom, z którymi rozwiązano już umowy o pracę, a podwyżka obejmuje miesiące, kiedy jeszcze pozostawali w zatrudnieniu. Brak wyrównania dla nich stanowiłby objaw dyskryminacji w stosunku do osób aktualnie zatrudnionych. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 23 października 1996 r. (sygn. akt I PRN 94/96, OSNP 1997/8/131), który stwierdził, że w przypadku przyznania pracownikom podwyżek wynagrodzenia za pracę za okres wsteczny obejmują one wszystkich pracowników, którzy w tym okresie wykonywali pracę i nieważne jest pozbawienie takich podwyżek osób, których stosunek pracy został już rozwiązany. Pogląd ten należy podzielić i rozszerzyć na wszystkie przypadki, w których pracownik wykonuje pracę w określonym okresie, a następnie zostają przyznane świadczenia wchodzące w skład szeroko rozumianego wynagrodzenia za pracę. Pominięcie przy przyznaniu tych świadczeń takich osób, które w tym okresie wykonywały pracę, tylko ze względu na zakończenie stosunku pracy należy uznać za sprzeczny z zasadą przysługiwania wynagrodzenia za pracę wykonaną, przysługiwania wynagrodzenia według ilości, rodzaju i jakości pracy czy zasadą równego traktowania pracowników.

Lista płac za czerwiec obejmująca wyrównanie oraz premię za czerwiec - 230 zł (podstawowe koszty uzyskania przychodów, kwota zmniejszająca podatek)

	3242,04 zł	2300 zł + 150 zł + 230 zł + 562,04 zł (łącznie wyrównania)
	444,48 zł	● podstawa wymiaru - 3242,04 zł ● składka emerytalna - 3242,04 zł x 9,76 proc. = 316,42 zł ● składka rentowa - 3242,04 zł x 1,5 proc. = 48,63 zł ● składka chorobowa - 3242,04 zł x 2,45 proc. = 79,43 zł ● łączna kwota składek - 444,48 zł
	251,78 zł 216,81 zł	- podstawa wymiaru - 2797,56 zł (32,42,04 zł - po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne - 444,48 zł = 2797,56 zł) 2797,56 zł x 9 proc. = 251,78 zł 2797,56 zł x 7,75 proc. = 216,81 zł
	220 zł	Przychód do opodatkowania - 3242,04 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu - 2686 zł [3242,04 zł (przychód) - 111,25 zł - 444,48 zł (składki ZUS)] - zaliczka do US - 220 zł (2686 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 437,15 zł (zaliczka na podatek) - 216,81 zł (składka zdrowotna) = 220 zł
	2325,78 zł	3242,04 zł - (444,48 zł + 251,78 zł + 220 zł)

Zasady postępowania przy przyznaniu podwyżki wynagrodzenia za okres wsteczny

● Ustal, które składniki wynagrodzenia podlegają przeliczeniu i wyrównaniu.

● Oblicz i ustal wysokość wyrównania przysługującego za okresy objęte podwyżką.

● Wyrównaj należności takie jak wynagrodzenie chorobowe, urlopowe czy za godziny nadliczbowe, jeśli zostały uprzednio obliczone według starej podstawy, a podwyżka obejmuje miesiące, z których ustalono te należności.

Izabela Nowacka

ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Par. 10 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 ze zm.).

Art. 29 par. 1 pkt 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Art. 36 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159 ze zm.).