Jaka stawka osobistego zaszeregowania dla zatrudnionego, który otrzymuje mieszane wynagrodzenie

@RY1@i02/2014/065/i02.2014.065.217000900.802.jpg@RY2@

Izabela Nowacka ekspert od wynagrodzeń

Za kwiecień pracownik ma prawo do wynagrodzenia urlopowego. Z kolei za maj powinien również otrzymać wynagrodzenie (mimo nieświadczenia pracy), jednak do decyzji pracodawcy pozostawia się, czy wynagrodzenie to zostanie obliczone np. jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, czy jak za przestój. Sposób wynagrodzenia pracownika zajmującego się sprzedażą pokazuje, że trudno u niego wyodrębnić stawkę osobistego zaszeregowania, z której liczy się wynagrodzenie przestojowe. Co prawda jest tu wynagrodzenie zasadnicze w stałej stawce miesięcznej, ale minimalne, które w zasadzie stanowi nieznaczną część wynagrodzenia. Wówczas najlepiej ustalić 60 proc. wynagrodzenia liczonego jak wynagrodzenie urlopowe. Tak zresztą wynika z orzecznictwa sądowego.

Tak jak za urlop

W okresie wypowiedzenia umowy o pracę dopuszczalne jest skierowanie pracownika na urlop wypoczynkowy. Pracownik, któremu pracodawca udzielił urlopu w tym czasie, nie może odmówić jego wykorzystania, co wynika z art. 167¹ kodeksu pracy (dalej: k.p.). Pracodawca może wysłać pracownika nie tylko na urlop bieżący, do którego nabył prawo, ale również na zaległy, nieprzedawniony. Za czas tego urlopu przysługuje mu wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował.

Wynagrodzenie urlopowe ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, ale z wyjątkiem np. wynagrodzenia urlopowego, chorobowego, trzynastek, nagród uznaniowych (par. 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop). Podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego oblicza się ze składników zmiennych przysługujących za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc. Z kolei składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się w wynagrodzeniu urlopowym w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu. Z tego wynika, że nie ma potrzeby wyliczania wynagrodzenia urlopowego ze stawki miesięcznej. Jest ona wypłacana w pełnej wysokości, obok wynagrodzenia urlopowego ze zmiennych elementów. Ruchome miesięczne składniki uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Następnie tak wyznaczoną sumę wynagrodzeń dzieli się przez liczbę godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa, a następnie wynik, tj. stawkę godzinową mnoży przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w czasie urlopu w ramach normalnego czasu pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu.

W okresie styczeń - marzec pracownikowi wypłacono następujące prowizje:

ww styczniu - 2350 zł,

ww lutym - 3490 zł,

ww marcu - 3120 zł.

Łącznie 8960 zł. Przepracował w tym czasie łącznie 496 godzin (168 godz. + 160 godz. + 168 godz.). Zatem stawka godzinowa wynosi:

w18,06 zł - 8960 zł : 496 godz.,

a wynagrodzenie urlopowe za cały kwiecień:

w18,06 zł x 168 godz. urlopu = 3034,08 zł,

Łącznie za kwiecień pracownik powinien otrzymać 4714,08 zł (1680 zł + 3034,08 zł).

Okres odsunięcia od pracy - odpłatny

Nie ma w prawie pracy żadnego przepisu, który zezwalałby na zwolnienie pracownika ze świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę. W tym bowiem czasie pracownik powinien normalnie wypełniać swoje zadania, za odpłatnością. Okres wypowiedzenia ma niejako przygotować pracownika na nową sytuację, jaką jest utrata zatrudnienia. Również pracodawcy taki okres jest potrzebny, gdyż nie straci rąk do pracy z dnia na dzień. Zdarza się w praktyce, że pracodawca - bo to najczęściej jego inicjatywa - widząc w perspektywie rychłe odejście pracownika, nie chce już korzystać z jego pracy w okresie wymówienia. Jest to podyktowane zazwyczaj interesem zakładu pracy.

Trzeba jednak zauważyć, że w kontekście stosunku pracy jako zdefiniowanej więzi prawnej pracodawca nie może jednostronnie, w sposób autorytarny pozbawić pracownika dostępu do pracy, choćby były ku temu uzasadnione przesłanki. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że owszem, pracodawca może zwolnić pracownika z wykonywania pracy podczas okresu wypowiedzenia, ale za jego zgodą, a więc za porozumieniem stron (wyrok SN z 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II PK 302/10, OSNP 2012/17-18/215).

Jeżeli więc strony doszły do porozumienia w tej kwestii, pozostaje jeszcze do rozstrzygnięcia prawo do wynagrodzenia za okres niewykonywania pracy w okresie wypowiedzenia. Otóż pracownik je na pewno zachowuje. Pytanie jednak, jak je obliczyć.

Wskazówkę dał SN w wyroku z 16 czerwca 2005 r. (sygn. akt I PK 260/04, OSNP 2006/9-10/145), zgodnie z którym pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości wynikającej z art. 81 par. 1 k.p., czyli jak za niezawiniony przestój. Taka sytuacja została unormowana wprost w podanym przepisie i nie ma powodu do korzystania z regulacji dotyczących wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy lub ekwiwalentu pieniężnego za urlop. SN uznał więc, że pracownik doznał przeszkód ze strony pracodawcy do wykonywania pracy i za ten czas przysługuje mu wynagrodzenie przestojowe.

Wynagrodzenie takie oblicza się tylko ze stawki osobistego zaszeregowania, ustalonej miesięcznie bądź godzinowo. Stawka osobistego zaszeregowania to sama płaca zasadnicza ustalona w formie miesięcznego ryczałtu lub też stawki za godzinę pracy, bez żadnych ekstraskładników, np. premii, prowizji, dodatków. Pojęcie wynagrodzenia pracownika wynikającego z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, odnosi się do stawki wynagrodzenia zasadniczego ustalonej przez strony w umowie o pracę lub innym akcie będącym podstawą stosunku pracy. Wynagrodzenie zasadnicze jest jedynym koniecznym i występującym w każdym wynagrodzeniu za pracę ekwiwalentem świadczonej przez pracownika pracy. Jest ono główną częścią wynagrodzenia, ale może być też jego składnikiem wyłącznym. Wynagrodzenie zasadnicze najściślej łączy się z rodzajem wykonywanej pracy (tj. pracą określonego rodzaju lub na określonym stanowisku), stanowiąc bezpośrednią zapłatę za tę pracę i wymagane do jej wykonywania kwalifikacje (uchwała SN z 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt II PZP 4/07;OSNP 2007/21-22/307 oraz wyrok SN z 22 czerwca 2011 r., sygn. akt II PK 3/11, OSNP 2012/15-16/191).

Szczegółowe wyliczenia

Odnosząc się do pytania czytelnika, podstawą do obliczenia wynagrodzenia za okres nieświadczenia pracy w maju byłaby tylko kwota wynagrodzenia zasadniczego - 1680 zł bez prowizji. Jednak w wyroku SN z 9 maja 2012 r. (sygn. akt III PK 76/11, LEX nr 1212672) uznał, że "firma, która nie wymaga od pracownika wykonywania czynności zawodowych w okresie wypowiedzenia, nie może wypłacać mu tylko wynagrodzenia zasadniczego. Do tego musi doliczyć również inne wcześniej uzyskiwane przez podwładnego dodatki". Jeżeli więc np. prowizja jest w zasadzie głównym składnikiem płacy, a ta zasadnicza ma niewielki, wręcz symboliczny udział w wynagrodzeniu, to nie można wypłacić tylko tej stawki podstawowej jako osobistego zaszeregowania. Wówczas przysługuje 60 proc. wynagrodzenia obliczonego jak urlopowe.

W okresie 2-miesięcznego wypowiedzenia, które upłynie z końcem maja, pracownik został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy tylko w maju. Wobec tego podstawę do wynagrodzenia przestojowego stanowi zmienne wynagrodzenie wypłacone w lutym, marcu i kwietniu. W kwietniu było tylko wynagrodzenie urlopowe, więc ono nie wejdzie do podstawy wynagrodzenia za maj. Należy więc dokonać obliczeń tylko z prowizji lutowej i marcowej oraz liczby godzin przepracowanych w tym krótszym okresie. Zmieni się więc stawka godzinowa, która wyniesie 20,15 zł [(3490 zł + 3120 zł) : 328 godz.]. Wynagrodzenie za 160 godzin przestoju w maju wyniesie:

w60 proc. stawki godzinowej : 20,15 zł x 60 proc. = 12,09 zł,

w60 proc. stałej pensji zasadniczej: 1680 zł x 60 proc. = 1008 zł,

wsumujemy obie stawki (12,09 zł x 160 godzin niewykonywania pracy w maju) + 1008 zł = 2942,40 zł.

Dla porównania, gdyby obliczyć wynagrodzenie przestojowe tylko z pensji minimalnej jako stawki osobistego zaszeregowania, to wynagrodzenie za maj wyniosłoby tylko 1680 zł.

Warto jednak zaznaczyć, że pracodawca może wybrać korzystniejszą dla pracownika opcję obliczenia wynagrodzenia za maj, np. według zasad obowiązujących przy wynagrodzeniu urlopowym - wówczas wyniosłoby 4569,60 zł [(18,06 zł x 160 godz.) + 1680 zł], albo zasad, według których oblicza się ekwiwalent za urlop.

Zasady ustalania wynagrodzenia za czas zwolnienia pracownika od pracy w okresie wypowiedzenia

● pracownikowi przysługuje wynagrodzenie obliczone jak ekwiwalent za urlop, wynagrodzenie urlopowe lub jak za przestój

● do wynagrodzenia przestojowego przyjmuje się tylko stawkę osobistego zaszeregowania - miesięczną lub godzinową, a jeśli taka nie została wyodrębniona - przysługuje 60 proc. wynagrodzenia liczonego jak urlopowe

● jeśli pobory pracownika składają się głównie z prowizji czy premii, a stawka miesięczna jest minimalna, to wynagrodzenie przestojowe wynosi 60 proc. wynagrodzenia

Lista płac za maj 2014 r.

	2942,40 zł	2942,40 zł
	403,41 zł	- podstawa wymiaru - 2942,40 zł - składka emerytalna - 2942,40 zł x 9,76 proc. = 287,18 zł - składka rentowa - 2942,40 zł x 1,5 proc. = 44,14 zł - składka chorobowa - 2942,40 zł x 2,45 proc. = 72,09 zł - łączna kwota składek - 403,41 zł
	228,51 zł 196,77 zł	- podstawa wymiaru - 2538,99 zł (2942,40 zł - po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne - 403,41 zł) 2538,99 zł x 9 proc. = 228,51 zł 2538,99 zł x 7,75 proc. = 196,77 zł
	240 zł	Przychód do opodatkowania - 2942,40 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu - 2428 zł [2942,40 zł (przychód) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) - 403,41 zł (składki ZUS)] - zaliczka do US - 240 zł 2428 zł x 18 proc. = 437,04 zł (zaliczka na podatek) - 196,77 zł (składka zdrowotna) = 240,27 zł
	2070,48 zł	2942,40 zł - (403,41 zł + 228,51 zł + 240 zł)

Izabela Nowacka

ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 81 par. 1, art. 167¹, art. 172 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Par. 6-9 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 ze zm.).

Par. 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 ze zm.).