Nieobecność w pracy wyłącza prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za okres, w którym nie świadczono pracy

Nagroda jubileuszowa przysługuje nauczycielowi za przepracowanie odpowiedniego okresu. Nagrody jubileuszowe przysługują w wysokości:

● 75 proc. wynagrodzenia miesięcznego - za 20 lat pracy,

● 100 proc. wynagrodzenia miesięcznego - za 25 lat pracy,

● 150 proc. wynagrodzenia miesięcznego - za 30 lat pracy,

● 200 proc. wynagrodzenia miesięcznego - za 35 lat pracy,

● 250 proc. wynagrodzenia miesięcznego - za 40 lat pracy.

Nauczyciel nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu, w którym upływa okres uprawniający do nagrody. Udokumentowanie prawa do nabycia nagrody jest obowiązkiem nauczyciela, jeżeli w jego aktach osobowych brak jest odpowiedniej dokumentacji.

Do okresu pracy uprawniającego nauczyciela do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one zaliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W przypadku równoczesnego pozostawania więcej niż w jednym stosunku pracy, do okresu pracy uprawniającego do nagrody zalicza się jeden z tych okresów.

Podstawę do obliczenia nagrody jubileuszowej stanowi wynagrodzenie miesięczne przysługujące nauczycielowi w dniu nabycia prawa do nagrody, a jeżeli jest to dla nauczyciela korzystniejsze - wynagrodzenie przysługujące mu w dniu jej wypłaty. Obliczenie nagrody następuje według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

Nauczyciel dyplomowany, który uzyskał tytuł honorowego profesora oświaty, otrzymuje jednorazową gratyfikację pieniężną w wysokości sześciomiesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia zasadniczego.

Nauczyciele mogą otrzymywać nagrody za osiągnięcia w pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. W budżetach organów prowadzących szkoły, wojewodów oraz ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania tworzony jest specjalny fundusz nagród.

Organy prowadzące szkoły ustalają kryteria i tryb przyznawania nagród wypłacanych ze środków zagwarantowanych w ich budżetach, z tym że nagroda może być przyznana nauczycielowi po przepracowaniu co najmniej roku.

Natomiast przesłankami przyznania nauczycielowi nagrody ze specjalnego funduszu wyodrębnionego w budżetach wojewodów (nagrody kuratorów oświaty oraz nagrody organów prowadzących nadzór pedagogiczny) lub właściwego ministra (nagrody ministra) są:

● przepracowanie w szkole co najmniej dwóch lat,

● posiadanie wyróżniającej oceny pracy,

● posiadanie wybitnych osiągnięć w pracy dydaktycznej, wychowawczej lub opiekuńczej, w tym w realizacji zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę oraz realizacji innych zadań statutowych szkoły, a w szczególności: kształtowania najważniejszych umiejętności uczniów określonych w podstawie programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego, rozwiązywania problemów o charakterze wychowawczym lub socjalnym uczniów, działań innowacyjnych, pracy organizacyjnej na rzecz szkoły, współpracy szkoły ze środowiskiem lokalnym, działań na rzecz oświaty w wymiarze co najmniej regionalnym. Wyliczenie to ma charakter przykładowy, a zatem podstawą do przyznania nagrody nauczycielowi mogą być również inne osiągnięcia.

Dyrektor szkoły występuje o przyznanie nauczycielowi nagrody ministerialnej, nagrody kuratora oświaty oraz nagrody organu prowadzącego nadzór pedagogiczny. W przypadku dyrektora szkoły wniosek składa organ prowadzący szkołę.

Kryteria przyznawania nagród dają dużą swobodę dyrektorowi przy wyborze nauczycieli, którzy powinni ją otrzymać. Jeżeli warunki do otrzymania nagrody spełnia kilku nauczycieli, dyrektor wybiera osoby, którym powinny zostać one przyznane.

Wniosek o przyznanie nagrody ministra składa się za pośrednictwem kuratora oświaty lub organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Następnie wnioski są opiniowane przez komisje do spraw nagród, powołane przez organy uprawnione do przydzielenia nagród, tj. ministra, kuratorów oświaty i organy sprawujące nadzór pedagogiczny. Wniosek o przyznanie nagrody ministra jest opiniowany przez kuratora oświaty lub organ sprawujący nadzór pedagogiczny po wcześniejszym zapoznaniu się z opinią komisji do spraw nagród. Ministrowi przekazywane są wyłącznie wnioski pozytywnie zaopiniowane. Ponadto minister może przyznać nagrodę z własnej inicjatywy nauczycielowi spełniającemu kryteria.

Nagrody są przyznawane w terminie do dnia 14 października każdego roku z okazji Dnia Edukacji Narodowej.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne wypłacane jest nauczycielom na takich samych zasadach jak innym pracownikom sfery budżetowej. Trzynastka przysługuje zatem w wysokości 8,5 proc. sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez nauczyciela w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie.

Otrzymanie wynagrodzenia rocznego nie jest, w odróżnieniu od nagród, uzależnione od efektów pracy nauczyciela. Jednak w przypadkach zawinionego, nagannego zachowania nauczyciel w ogóle nie nabędzie prawa do trzynastki. Skutek taki nastąpi w razie:

● nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy trwającej dłużej niż dwa dni,

● stawienia się do pracy lub przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości,

● prawomocnego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy lub karą wydalenia z zawodu nauczycielskiego.

Przepracowanie okresu co najmniej sześciu miesięcy, warunkującego co do zasady nabycie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, nie jest wymagane w przypadku nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem zgodnie z organizacją pracy szkoły.

Termin wypłaty wynagrodzenia może być inny w każdym roku, ponieważ zależny jest od uzyskania środków finansowych na wypłatę tych wynagrodzeń. Ostateczny termin wypłaty dodatkowych wynagrodzeń rocznych nauczycieli to koniec trzeciego miesiąca roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie. Ostatnim dniem, w którym wynagrodzenie powinno zostać wypłacone, jest zatem 31 marca każdego roku.

Przy ustaleniu wysokości należnej trzynastki należy jednak pamiętać, że nieobecność w pracy, np. z powodu choroby, wyłącza prawo nauczyciela do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za okres, kiedy nie świadczył pracy. Pracodawca może bowiem proporcjonalnie obniżyć dodatkowe wynagrodzenie roczne pracownika, uwzględniając okres, w jakim efektywnie nie świadczył on pracy na jego rzecz (uchwała SN z 25 lipca 2003 r., III PZP 7/03, OSNP 2004/2/26,).

Dyrektor szkoły nie zgłosił kandydatury nauczycielki do nagrody kuratora oświaty. Niezadowolona z tego faktu nauczycielka może jedynie zaproponować swoją kandydaturę dyrektorowi szkoły. Nie przysługuje jej natomiast żadne roszczenie o przyznanie nagrody, a w szczególności nie może domagać się przyznania nagrody na drodze sądowej.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 47-49 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.)

Art. 2-5 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. nr 160, poz. 1080 z późn. zm.)

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 30 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających nauczyciela do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowych zasad jej obliczania i wypłacania (Dz.U. nr 128, poz. 1418)

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 10 sierpnia 2009 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród dla nauczycieli (Dz.U. nr 131, poz. 1078),