Rodzaj posiłku zdecyduje o składkach

Tak, karta żywieniowa jest dla pracownika przychodem ze stosunku pracy. Przychodami są tu bowiem wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Dokonywanie zakupów

Omawiane karty żywieniowe mogą być uznane za świadczenie pieniężne, gdyż stanowią pewien instrument zapewniający dostęp do środków pieniężnych umożliwiających regulowanie zobowiązań pieniężnych. Pracownicy będą mieli możliwość używania kart do dokonywania zakupów w punktach gastronomicznych. Taka karta to rodzaj karty płatniczej. Wydawana jest bez konieczności posiadania rachunku osobistego w banku, nie jest też przyznawany jej użytkownikowi kredyt. Transakcje są realizowane do wysokości salda na specjalnym, technicznym rachunku, który należy zasilić przed użyciem karty. Zatem można powiedzieć, że pracodawca zapewnia pracownikom środki pieniężne, bez konieczności wydawania znaków pieniężnych (np. banknotów) lub legitymacyjnych.

Każdy przychód pracownika ze stosunku pracy należy rozpatrzyć pod kątem pobrania przez płatnika podatku dochodowego w formie zaliczki. Z reguły wszystkie dochody pracownika są objęte podatkiem, co wynika z powszechności opodatkowania. Wyjątkiem od tej zasady są ustawowe zwolnienia przedmiotowe. Wśród nich jest zwolnienie dotyczące wartości otrzymanych przez pracownika od pracodawcy bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do uzyskania na ich podstawie posiłków, artykułów spożywczych lub napojów bezalkoholowych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków, artykułów spożywczych lub napojów bezalkoholowych (art. 21 ust. 1 pkt 11b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. z 2012 r. nr 64, poz. 361).

Zwolnienie wynikające z tego przepisu można zastosować tylko wówczas, jeżeli do wydawania świadczeń w postaci napojów oraz posiłków profilaktycznych i regeneracyjnych pracodawcę zobowiązują szczegółowe przepisy prawa pracy, tj. z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. A te z kolei każą zapewniać nieodpłatnie posiłki i napoje pracownikom wykonującym pracę w warunkach szczególnie uciążliwych.

Warunki bhp

Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. nr 60, poz. 279) określa rodzaje tych posiłków i napojów oraz wymagania, jakie powinny spełniać (temperatura, kaloryczność), a także przypadki i warunki ich wydawania. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wydawania posiłków ze względu na rodzaj wykonywanej przez pracownika pracy lub ze względów organizacyjnych, może zapewnić w czasie pracy:

● korzystanie z takich posiłków w punktach gastronomicznych,

● przyrządzanie posiłków przez pracownika we własnym zakresie z otrzymanych produktów.

Zatem rozporządzenie nie przewiduje wydawania pracownikom kuponów żywieniowych czy innych znaków, dowodów, np. kart, które upoważniają do nabywania różnych produktów spożywczych w ogólnie dostępnych sieciach czy sklepach spożywczych.

Skoro pracownicy sami wybierają rodzaj posiłków, to pracodawca nie ma wiedzy ani kontroli co do tego, czy spełniają one normy określone dla celów profilaktycznych. Stąd nie będzie spełniony tu wymóg stawiany przez przepisy bhp. Pracodawca ma więc obowiązek doliczyć wartość kart żywieniowych do pozostałych przychodów pracownika oraz naliczyć i pobrać zaliczkę na podatek dochodowy.

Maksymalnie 190 zł

Jeśli chodzi o kwestię składek na ZUS, to podstawy ich wymiaru nie stanowi m.in. wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 190 zł (par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.). Czy to zwolnienie ma zastosowanie do kart żywieniowych? Na pewno tak, o ile przy użyciu karty można nabyć gotowe, przyrządzone do spożycia posiłki.

Zgodnie bowiem z pismem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 19 listopada 2004 r. (znak: DUS-400-169-WB/04), "posiłki, o których mowa w tym przepisie, obejmują nie tylko gotowe posiłki, ale też przekazane pracownikom bony żywieniowe, o ile są one realizowane w placówkach gastronomiczno-restauracyjnych, barach, punktach gastronomicznych i stołówkach. Nie podlegają natomiast zwolnieniu ze składek na mocy powołanego przepisu bony żywieniowe, które mogą być realizowane w sieciach handlowych". Mowa tu o bonach, ale podobnie działają karty. W roku wydania pisma zapewne nie było jeszcze takiej oferty na rynku.

Z pisma wynika więc, że wolne ze składek na ZUS są tylko karty, za pomocą których można zakupić gotowe posiłki, a nie poszczególne artykuły spożywcze w sklepach, do samodzielnego przygotowania. Nie sposób pominąć tu jednak orzecznictwa sądowego, które w swej istocie przeczy temu stanowisku. Przykładowo Sąd Apelacyjny w Katowicach, w dwóch wyrokach: z 20 lutego 2008 r. (III AUa 2028/06) oraz z 13 kwietnia 2010 r. (III AUa 3012/09), orzekł, że bony i kupony żywieniowe nie są oskładkowane także wówczas, gdy można dzięki nim zakupić produkty spożywcze w marketach i sklepach, oraz że finansowanie udostępnianych przez pracodawcę posiłków do spożycia, bez prawa do ekwiwalentu, może polegać na dostarczaniu pracownikom bonów żywieniowych, a świadczenie tego rodzaju korzysta ze zwolnienia ze składek do wyznaczonego limitu kwotowego. Płatnik chcący upewnić się co do kwestii oskładkowania kart żywieniowych - szczególnie jeśli upoważnia ona również do zakupu produktów spożywczych, a nie tylko gotowych posiłków - może zawsze wystąpić do ZUS o wydanie interpretacji w tej sprawie.

Ważne

Przychodem ze stosunku pracy nie jest jedynie wynagrodzenie za pracę, ale także inne przysporzenie majątkowe, takie jak nieodpłatne świadczenia czy też świadczenia częściowo odpłatne

@RY1@i02/2012/095/i02.2012.095.21700100a.803.jpg@RY2@

Izabela Nowacka, ekspert ds. wynagrodzeń

Izabela Nowacka

ekspert ds. wynagrodzeń