Jak obliczyć wynagrodzenie miesięczne pracownika korzystającego z kilku zwolnień od pracy

Faktycznie w marcu przepracował mniej, bo 132 godziny z czego 64 godziny w porze nocnej. Wynika to z tego, że przez 2 dni (24 godziny) korzystał ze zwolnienia na opiekę nad dzieckiem w wieku do lat 14 (art. 188 k.p.), a przez 3 dni (36 godzin) nie wykonywał pracy z powodu niezawinionego przez siebie przestoju.

Pracownik jest wynagradzany godzinową stawką osobistego zaszeregowania w wysokości 14,80 zł/godz. Ponadto otrzymuje dodatek stażowy w stałej miesięcznej wysokości 300 zł oraz miesięczną, zmienną premię regulaminową, która w marcu wynosi 428 zł. To nie wszystko. Oprócz świadczeń płacowych, pracodawca pokrywa mu:

- koszty posiłków (obiady - catering, przy czym nie są to posiłki profilaktyczne wynikające z przepisów bhp.) W marcu przeznaczył na ten cel 150 zł.

- koszty dobrowolnego ubezpieczenia NW. Kwota miesięcznej składki to 53 zł.

Dodatkowo firma wypłaca mu ekwiwalent za pranie odzieży w ryczałtowej kwocie 30 zł miesięcznie, który jest wypłacany proporcjonalnie do przepracowanego w miesiącu czasu pracy (według wzoru: 30 zł : liczba godzin do przepracowania wynikająca z rozkładu czasu pracy pracownika x liczba godzin przepracowanych w nominalnym czasie pracy). Zatrudniony dostaje także dodatek nocny wypłacany zgodnie z przepisami kodeksu pracy.

Jak obliczyć wynagrodzenie pracownika za marzec? Ma podstawowe koszty uzyskania przychodu i korzysta z kwoty obniżającej podatek, bo złożył PIT-2.

Sporządzając rozliczenie wynagrodzenia pracownika za marzec, szczególną uwagę należy zwrócić na sposób wyliczania dodatkowego wynagrodzenia za pracę w porze nocnej, za czas przestoju oraz wynagrodzenia z tytułu zwolnienia od pracy (art. 188 k.p.).

Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę takiej pracy w wysokości 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 151⁸ par. 1 k.p.). Przy ustalaniu dodatkowego wynagrodzenia za godzinę pracy w porze nocnej minimalne wynagrodzenie za pracę dzieli się przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu.

Sformułowanie "liczba godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu" oznacza liczbę godzin, do przepracowania których pracownik obowiązany jest zgodnie z wymiarem czasu pracy w tym miesiącu (a nie liczbę godzin do przepracowania w tym miesiącu zgodnie z rozkładem czasu pracy pracownika). Powyższe oznacza, że niezależnie od faktycznej długości okresu rozliczeniowego (np. jedno- czy trzymiesięczny), w celu wyliczenia dodatku nocnego za "liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu" należy przyjąć miesięczny wymiar czasu pracy, obliczony w sposób przewidziany w art. 130 k.p., a więc 176 godz. w opisywanej sytuacji.

Za czas przestoju

Za czas niezawinionego przestoju pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60 proc. wynagrodzenia (60 proc. wynagrodzenia ustalonego według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop). Tak stanowi art. 81 par. 1 k.p. Ponieważ w opisywanej sytuacji pracownik ma wynagrodzenie określone stawką godzinową (wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania), to wynagrodzenie za czas przestoju powinno zostać wyliczone wyłącznie z tej stawki. Pracownikowi za czas przestoju nie przysługują natomiast inne składniki wynagrodzenia, np. dodatek stażowy. Dodatek stażowy powinien być zatem pomniejszony o czas nieprzepracowany w związku z przestojem. Zasadnym sposobem pomniejszenia dodatku stażowego o czas nieprzepracowany w związku z przestojem wydaje się być zastosowanie przez analogię zasady wynikającej z par. 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. (patrz podstawa prawna), dalej rozporządzenie o wynagrodzeniach. W efekcie w celu obliczenia dodatku stażowego, ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca - miesięczną stawkę tego dodatku dzieli się przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu (176 godz.) i otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę godzin nieprzepracowanych z powodu przestoju (36 godz.). Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odejmuje się od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Dni wolne

Przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy oraz za czas niewykonywania pracy, gdy przepisy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy (par. 5 rozporządzenia o wynagrodzeniach). Stosując przywołaną regulację, ustalamy m.in. wynagrodzenie za okresy niewykonywania pracy z tytułu opieki nad dzieckiem do lat 14, urlopów okolicznościowych, krwiodawstwa, zwolnienia od pracy przysługującego kobiecie w ciąży, czasu wolnego od pracy udzielonego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. W efekcie przy ustalaniu wynagrodzenia za wskazane okresy niewykonywania pracy uwzględniamy:

● składniki wynagrodzenia przysługujące w stałej stawce miesięcznej w wysokości należnej w miesiącu wykorzystywania zwolnienia od pracy (w opisywanej sytuacji składnikiem tym jest dodatek stażowy; został on pomniejszony za czas przestoju, a tym samym został wypłacony za czas przepracowany i czas zwolnienia od pracy z tytułu opieki nad dzieckiem),

● zmienne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania zwolnienia od pracy (w opisywanej sytuacji do składników tych należą: wynagrodzenie za czas przepracowany wynikające ze stawki godzinowej, dodatek za pracę w porze nocnej oraz premia miesięczna regulaminowa).

Podstawowa różnica w ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy i w ustalaniu wynagrodzenia za inne okresy niewykonywania pracy, za które pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, wynikająca z par. 5 rozporządzania o wynagrodzeniach, odnosi się do zmiennych składników wynagrodzenia. Składniki te bowiem w przypadku wynagrodzenia urlopowego są uwzględniane z okresu 3 miesięcy poprzedzających (lub z odpowiednio dłuższego okresu w przypadku znacznego wahania ich wysokości), natomiast w przypadku wynagrodzenia za inne okresy niewykonywania pracy - z danego miesiąca, a więc z miesiąca, w którym taki okres wystąpił.

Inne świadczenia

Pracodawca powinien też pamiętać, że na mocy par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. z 1998 r. nr 161, poz. 1106 z późn. zm), dalej rozporządzenie składkowe - podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 190 zł.

Ekwiwalent za pranie odzieży roboczej jest wyłączony z podstawy wymiaru składek i zwolniony od podatku (par. 2 ust. 1 pkt. 6 rozporządzenia składkowego i art. 21 ust 1, pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 205, poz. 1202).

LISTA PŁAC - marzec 2012 (podstawowe KUP i złożony PIT-2

 

1	Liczba godzin ustalona dla miesiąca marca - art. 130 k.p.	176
2	Liczba godzin ustalona dla pracownika w marcu	192
3	Liczba godzin przepracowanych	132
4	Liczba godzin nocnych	64
5	Liczba godzin - opieka nad dzieckiem - art. 188 k.p.	24
6	Liczba godzin niezawinionego przestoju	36
7	Stawka godzinowa - wynikająca z umowy	14,80
8	Dodatek stażowy - stała kwota miesięczna wynikająca z umowy	300,00
9	Wynagrodzenie za czas przepracowany (wyn. ze stawki godz.)	1953,60
10	Dodatek za pracę w porze nocnej	108,80
11	Premia regulaminowa miesięczna	428,00
12	Dodatek stażowy - po pomniejszeniu o czas przestoju	238,80
13	Wynagrodzenie za czas przestoju	532,80
14	Wynagrodzenie za dni zwolnienia od pracy - art. 188 k.p.	452,88
15	Płaca brutto	3714,88
16	Posiłki finansowane przez pracodawcę	150,00
17	Składka na ubezpieczenie NW - finansowana przez pracodawcę	53,00
18	Podstawa wymiaru na ubezp. emerytalno-rentowe	3767,88
19	Podstawa wymiaru na ubezp. chorobowe i wypadkowe	3767,88
20	Składka na ub. emerytalne pracownik - 9,76 proc.	367,75
21	Składka na ub. rentowe pracownik - 1,5 proc.	56,52
22	Składka na ub. chorobowe pracownik - 2,45 proc.	92,31
23	Razem ZUS pracownik (13,71 proc.)	516,58
24	Przychód	3917,88
25	Koszty uzyskania przychodu ( 111,25 zł )	111,25
26	Ulga podatkowa (46,33 zł )	46,33
27	Podstawa opodatkowania	3290,00
28	Podstawa wymiaru składki zdrowotnej	3251,30
29	Zaliczka na podatek dochodowy - 18 proc.	545,87
30	Składka zdrowotna 7,75 proc. - do odliczenia od podatku	251,98
31	Składka zdrowotna - 9 proc.	292,62
32	Zaliczka na podatek do US	294,00
33	Ekwiwalent za pranie odzieży roboczej	20,63
34	Do wypłaty	2632,31
35	Składka na ub. emerytalne pracodawca - 9,76 proc.	367,75
36	Składka na ub. rentowe pracodawca - 6,5 proc.	244,91
37	Składka na ub. wypadkowe pracodawca - 2,26 proc. - przykł. st. proc.	85,15
38	Fundusz Pracy - 2,45 proc.	92,31
39	FGŚP - 0,10 proc.	3,77
40	Razem składki pracodawca (21,07 proc.)	793,89

Przykład wyliczenia

● wynagrodzenia za czas przepracowany wynikające ze stawki godzinowej: 14,80 zł x 132 godz. = 1953,60 zł

● dodatkowego wynagrodzenia za pracę  w porze nocnej: 1500 zł (minimalna płaca): 176 godz. (wymiar czasu pracy w marcu) x 20 proc. = 1,70 zł (kwota dodatku za jedną godzinę pracy w porze nocnej), 1,70 zł x 64 godz. nocne = 108,80 zł

● dodatku stażowego, pomniejszając go o czas nieprzepracowany związany z niezawinionym przestojem: 300 zł : 176 godz. (wymiar czasu pracy w marcu) = 1,70 zł (kwota dodatku za jedną godzinę pracy), 1,70 zł x 36 godz. przestoju = 61,20 zł (kwota pomniejszenia), 300 zł - 61,20 zł = 238,80 zł

● wynagrodzenia za czas przestoju: 14,80 zł x 36 godz. = 532,80 zł

● wynagrodzenie z tytułu zwolnienia od pracy (opieka nad dzieckiem): 2490,40 zł (1953,60 zł +108,80 zł + 428,00 zł) : 132 godz. przepracowane =  18,87 zł, 18,87 zł x 24 godz. zwolnienia od pracy = 452,88 zł     

● podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne:

3714,88 zł (płaca brutto; wszystko co jest w niej zawarte stanowi podstawę wymiaru składek) + 53 zł (ubezpieczenie NW) = 3767,88 zł

● składki na ubezpieczenia społeczne finansowane ze środków pracownika [(3767,88 zł x 9,76 proc.) + (3767,88  zł x 1,5 proc.) + (3767,88 zł x 2,45 proc.)] = 516,58 zł

● podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne:

3767,88 zł (podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne) - 516,58 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika) = 3251,30 zł

● składkę na ubezpieczenie zdrowotne:

3251,30 zł x 9 proc. = 292,62 zł (z czego odliczeniu od podatku podlega składka w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru, tj. 251,98 zł)

● przychód:

3714,88 zł (płaca brutto; wszystko co jest w niej zawarte stanowi opodatkowany przychód ze stosunku pracy) + 150 zł (posiłki) + 53 zł (składka NW) = 3917,88 zł

● podstawę opodatkowania:

3917,88 zł (przychód) - 111,25 zł (KUP) - 516,58 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika) = 3290 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

● zaliczkę na podatek:

3290 zł (podstawa opodatkowania) x 18 proc. (stopa procentowa podatku)  - 46,33 zł (ulga podatkowa) = 545,87 zł

● zaliczkę na podatek do urzędu skarbowego:

545,87 zł (zaliczka na podatek dochodowy) - 251,98 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru) = 294 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

● kwotę do wypłaty:

3714,88 zł (płaca brutto) - 516,58 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika) - 292,62 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne - 9 proc.) - 294 zł (zaliczka na podatek do US) + 20,63 zł (ekwiwalent za pranie) = 2632,31 zł

● składki na ubezpieczenia społeczne, FP i FGŚP finansowane przez pracodawcę:

[(3767,88 zł x 9,76 proc.) + (3767,88 zł x 6,5 proc.) + (3767,88 zł x 2,26 proc.) + (3767,88 zł x 2,45 proc.) + (3767,88 zł x 0,10 proc.)] = 793,89 zł

Aldona Salamon

ekspert w sprawach wynagrodzeń, wykładowca

Podstawa prawna

Art. 81 par. 1, art. 130, art. 151⁸ par. 1, art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 4b, par. 5, par. 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. z 1996 r. nr 62, poz. 289 z późn. zm.).