Nawet bardzo krótki staż pracy nie musi przesądzać o braku prawa do świadczeń

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, jak również innych świadczeń chorobowych przysługujących pracownikowi (wynagrodzenia chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, opiekuńczego, wyrównawczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego) stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc wystąpienia niezdolności do pracy, lub odpowiednio za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia chorobowego - jeżeli niezdolność do pracy powstanie przed upływem wskazanych 12 miesięcy (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej).

Wynagrodzenie, o którym mowa, to przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, finansowanych ze środków pracownika (standardowo 13,71 proc.).

Istotny rodzaj wynagrodzenia

W sytuacji gdy w miesiącach, z których ustalamy podstawę wymiaru zasiłku, wystąpiła usprawiedliwiona nieobecność w pracy, wynagrodzenie brane pod uwagę w podstawie trzeba uzupełnić. Zasady, którymi trzeba się w tym przypadku kierować, określają przepisy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dalej: ustawa zasiłkowa.

Sposób uzupełniania wynagrodzenia uwzględnianego w podstawie wymiaru zasiłku zależy od rodzaju wynagrodzenia, jakie otrzymuje pracownik. Ustawa zasiłkowa przewiduje bowiem dwa sposoby uzupełniania wynagrodzenia.

Pierwszy z nich ma zastosowanie do wynagrodzenia stałego, natomiast drugi to sposób typowy dla uzupełniania wynagrodzenia zmiennego. Przy czym w rozumieniu przepisów ustawy zasiłkowej przez pojęcie stałego wynagrodzenia należy rozumieć wynagrodzenie określone w stałej miesięcznej wysokości (tzw. wynagrodzenie ryczałtowe), a także wynagrodzenie określone w stawce godzinowej. Przez pojęcie wynagrodzenia zmiennego należy natomiast rozumieć wynagrodzenie prowizyjne, akordowe, a ponadto premie i dodatki (inne niż ustalone w stałej miesięcznej wysokości), jeżeli te premie lub dodatki są pomniejszane za okres absencji chorobowej w sposób proporcjonalny.

Wynagrodzenie stałe uzupełnia się poprzez przyjęcie wynagrodzenia miesięcznego określonego w umowie o pracę lub w innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy (art. 37 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Przyjmując kwotę wynagrodzenia z umowy o pracę, ustalamy bowiem, jakie wynagrodzenie pracownik otrzymałby, gdyby przepracował pełny miesiąc.

Wynagrodzenie zmienne uzupełnia się natomiast:

● dzieląc wynagrodzenie osiągnięte za przepracowane dni robocze przez liczbę dni przepracowanych, a następnie mnożąc przez liczbę dni, które pracownik miał obowiązek przepracować w danym miesiącu - jeżeli pracownik przepracował w tym miesiącu choćby 1 dzień,

● przyjmując kwotę zmiennych składników wynagrodzenia w przeciętnej miesięcznej wysokości, wypłaconej za ten miesiąc pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku pracy w zakładzie pracy, w którym pracuje pracownik - jeżeli pracownik nie osiągnął żadnego wynagrodzenia.

Wynagrodzenie uzupełniamy tylko za te miesiące, w których pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy (odnosząc się do dni przepracowanych i dni wynikających z obowiązku pracy). Natomiast wynagrodzenie za miesiące, w których pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, pomijamy przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku (art. 38 ust. 2 ustawy zasiłkowej).

Inaczej byłoby jednak w sytuacji, gdyby pracownik w każdym z miesięcy, z których wynagrodzenie jest uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku z przyczyn usprawiedliwionych przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy. Wówczas należałoby uzupełnić wynagrodzenie za wszystkie miesiące.

Pamiętać przy tym należy, że wynagrodzenie podlega uzupełnieniu wyłącznie w przypadku nieprzepracowania pełnego miesiąca z przyczyn usprawiedliwionych (np. okresy pobierania świadczeń chorobowych, urlop bezpłatny), co oznacza, że nie należy uzupełniać wynagrodzenia, które uległo zmniejszeniu z powodu nieusprawiedliwionej nieobecność w pracy.

Niektórych miesięcy nie uwzględnia się

W opisanej w pytaniu sytuacji podstawę wymiaru przysługującego pracownikowi wynagrodzenia chorobowego stanowić powinno przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres od sierpnia poprzedniego roku do stycznia tego roku (niezdolność pracownika do pracy wystąpiła bowiem w lutym tego roku).

Z podstawy wymiaru wyłączyć jednak trzeba wynagrodzenie wypłacone mu za sierpień, za październik oraz za styczeń. W miesiącach tych pracownik przepracował bowiem mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy. Natomiast wynagrodzenie wypłacone za wrzesień podlegać będzie uzupełnieniu, ponieważ pracownik w miesiącu tym przepracował wymagany minimalny czas pracy.

Z jeszcze inną sytuacją mamy do czynienia w listopadzie. Wprawdzie w miesiącu tym pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy, ale przez jeden dzień był nieobecny w pracy i nieobecność ta nie została usprawiedliwiona, a to przesądza o wyłączeniu wynagrodzenia za ten miesiąc z podstawy wymiaru. W takim przypadku wynagrodzenie nie podlega zatem uzupełnieniu.

W rezultacie podstawą wymiaru przysługującego pracownikowi w lutym wynagrodzenia chorobowego będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za wrzesień, listopad i grudzień, po uprzednim uzupełnieniu wynagrodzenia za wrzesień.

Przy ustalaniu, czy wynagrodzenie za dany miesiąc powinno zostać uzupełnione, nie należy odnosić się do liczby godzin przepracowanych i liczby godzin przypadających do przepracowania przez pracownika, lecz do liczby dni przepracowanych i liczby dni obowiązujących do przepracowania (w tabeli nazwanych roboczymi). [przykład]

Inne składniki poborów

W podstawie wymiaru zasiłku uwzględnieniu podlegają także składniki wynagrodzenia przysługujące za czas przepracowany, takie jak np.:

● wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,

● dodatek za pracę w porze nocnej,

● wynagrodzenie za pełnienie dyżuru,

● dodatek za pracę w warunkach uciążliwych, przysługujący za każdą przepracowaną godzinę w takich warunkach itp.

Jeżeli składniki wynagrodzenia nie przysługują pracownikowi za wszystkie dni w miesiącu albo przysługują za pracę poza obowiązującym czasem pracy, to składniki te uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku w faktycznej wysokości, bez uzupełniania. Ponadto składnikami, których uzupełniać nie należy, są premie, nagrody i dodatki pomniejszane za czas absencji chorobowej w sposób inny niż proporcjonalny.

 

08/2011	10	22	zasiłek opiekuńczy
09/2011	20	22	urlop bezpłatny
10/2011	10	21	choroba
11/2011	19	20	nieusprawiedliwiona
12/2011	21	21
01/2012	7	21	urlop bezpłatny

 

Przykład

Gdy trzeba zastosować obie metody

Pracownik zatrudniony od 1 lutego 2012 r., wynagradzany stałą stawką miesięczną 1800 zł i otrzymujący prowizję uzależnioną od własnej sprzedaży, stał się niezdolny do pracy wskutek choroby w okresie od 20 - 22 lutego (3 dni), nabywając prawo do wynagrodzenia chorobowego. W lutym powinien przepracować 21 dni, a przepracował 18 dni. Pracownik za luty otrzymał:

● wynagrodzenie zasadnicze: 1620 zł (1800 zł : 30 = 60 zł, 60 zł x 3 dni choroby = 180 zł, 1800 - 180 zł = 1620 zł),

● prowizję: 890 zł (po pomniejszeniu o składki ZUS w części finansowanej przez pracownika: 767,98 zł),

● wynagrodzenie i 50 proc. dodatek za 4 godziny nadliczbowe: 64,28 zł (po pomniejszeniu o składki ZUS w części finansowanej przez pracownika: 55,47 zł).

Podstawę wymiaru przysługującego mu w lutym wynagrodzenia chorobowego stanowić będzie uzupełnione wynagrodzenie za luty, tj. za pierwszy miesiąc zatrudnienia. W przypadku bowiem gdy pracownik zachoruje i uzyska prawo do świadczenia chorobowego już w pierwszym miesiącu pracy, podstawę wymiaru tego świadczenia ustala się na podstawie wynagrodzenia osiągniętego przez pracownika za ten właśnie miesiąc. W związku z tym, że pracownik nie przepracował pełnego miesiąca, należy ustalić, jakie wynagrodzenie uzyskałby, gdyby przepracował pełny miesiąc.

Ponieważ pracownik otrzymuje wynagrodzenie stałe (stała płaca miesięczna) oraz wynagrodzenie zmienne (prowizja), a wynagrodzenie za miesiąc, który jest uwzględniany w podstawie wymiaru zasiłku trzeba uzupełnić, to przy uzupełnianiu tego wynagrodzenia trzeba zastosować dwie metody uzupełniania. Wynagrodzenie stałe należy uzupełnić metodą typową dla wynagrodzenia stałego, przyjmując kwotę z umowy o pracę, natomiast wynagrodzenie zmienne metodą typową dla wynagrodzenia zmiennego, dzieląc to wynagrodzenie przez liczbę dni przepracowanych, a następnie mnożąc przez liczbę dni, które pracownik miał obowiązek przepracować w danym miesiącu. Nie trzeba natomiast uzupełniać wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Podlega ono bowiem uwzględnieniu w podstawie wymiaru, w kwocie faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania.

Wynagrodzenie pracownika za luty należy uzupełnić w następujący sposób:

● 1553,22 zł (wynagrodzenie określone w umowie o pracę w stałej stawce miesięcznej 1800 zł, po pomniejszeniu o składki ZUS: 1800 zł - 13,71proc. = 1553,22 zł),

● 767,98 zł (prowizja): 18 (dni przepracowane) = 42,67 zł x 21 (dni obowiązujące pracownika do przepracowania w lutym) = 896,07 zł

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego po uzupełnieniu wynosi: 2504,76 zł, co wynika z wyliczenia:

● 1553,22 zł (uzupełnione wynagrodzenie stałe) + 896,07 zł (uzupełniona prowizja) + 55,47 zł (wynagrodzenie i dodatek za godziny nadliczbowe przyjęte w kwocie faktycznie wypłaconej) = 2504,76 zł

Aldona Salamon

ekspert ds. wynagrodzeń, wykładowca

Podstawa prawna

Art. 37, art. 38 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).