Kto dłużej pracuje, dostaje większą gratyfikację

Dodatek za wieloletnią pracę w służbie cywilnej jest stałym składnikiem wynagrodzenia za pracę członka korpusu, zarówno urzędnika, jak i pracownika. Podstawową funkcją tego dodatku jest zachęcanie do związania swojej kariery zawodowej ze służbą cywilną.

Z latami przybywa

Członek korpusu służby cywilnej uzyskuje prawo do dodatku za wieloletnią pracę po pięciu latach pracy w wysokości 5 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek wzrasta o 1 proc. za każdy kolejny rok pracy aż do osiągnięcia 20 proc. wynagrodzenia. Konsekwencją wprowadzenia górnej granicy dodatku jest zatrzymanie wzrostu wysokości tego dodatku po osiągnięciu przez członka korpusu 20 lat stażu pracy. Pracodawca nie ma obowiązku corocznego informowania o aktualnej wysokości przysługującego mu dodatku, jak też dołączania do akt osobowych informacji o zmianie wysokości dodatku. Wystarczy jedno pismo informujące, iż dodatek stażowy przysługuje na podstawie ustawy o służbie cywilnej. Ewentualnie w piśmie tym można rozpisać poszczególne okresy roczne i wielkość przysługującego w tych okresach dodatku stażowego.

Jak ustalić

Do okresów pracy uprawniających członka korpusu do dodatku wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Dodatek przysługuje nie tylko za okresy pracy w służbie cywilnej, lecz także za wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia. Przez pojęcie okresu zatrudnienia należy rozumieć okres pozostawania w stosunku pracy nawiązanym na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Okresy te podlegają wliczeniu niezależnie od podstawy nawiązania stosunku pracy, przerw między poszczególnymi okresami zatrudnienia oraz przyczyn ustania poszczególnych stosunków pracy. Natomiast inne udowodnione okresy wliczane do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, na podstawie odrębnych przepisów to okresy, które nie stanowią okresów zatrudnienia, ale są brane pod uwagę przy zaliczaniu ich do stażu pracy w sferze uprawnień pracowniczych.

Do stażu pracy uprawniającego do dodatku za wieloletnią pracę nie wlicza się okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Okresem pracowniczego zatrudnienia nie jest również okres wykonywania umowy cywilnoprawnej, np. umowy-zlecenia lub umowy o dzieło. Ponadto do okresu uprawniającego do dodatku za wysługę lat nie wlicza się okresu urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie art. 174 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Do okresów pracy uprawniających do dodatku nie wlicza się także okresów zatrudnienia w partii komunistycznej (PPR i PZPR), jak również w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 63, poz. 425 ze zm.). Organami bezpieczeństwa państwa są m.in. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, Służba Bezpieczeństwa MSW, instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa MSW oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach MO oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych, Akademia Spraw Wewnętrznych, Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza, Informacja Wojskowa, Wojskowa Służba Wewnętrzna).

Zasady wypłacania

Dodatek za wieloletnią pracę wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia:

wpocząwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym członek korpusu służby cywilnej nabył prawo do dodatku za wysługę lat lub prawo do wyższej stawki dodatku za wysługę lat, jeżeli nabycie prawa nastąpiło w ciągu miesiąca;

wza dany miesiąc, jeżeli nabycie prawa do dodatku za wysługę lat lub prawa do wyższej stawki dodatku za wysługę lat nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.

Dodatek stażowy przysługuje za te dni, za które członek korpusu otrzymuje wynagrodzenie za pracę oraz za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby bądź konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, za które członek korpusu służby cywilnej otrzymuje z tego tytułu zasiłek z ubezpieczenia społecznego.

Braki w dokumentacji

Nabycie uprawnień do dodatku w określonej wysokości następuje z mocy prawa z chwilą osiągnięcia przez członka korpusu wymaganego przepisami stażu pracy. Natomiast warunkiem przyznania i wypłaty dodatku jest udokumentowanie prawa do niego. Jeżeli w aktach osobowych brak jest odpowiedniej dokumentacji, to dodatek wypłaca się po udokumentowaniu prawa do dodatku lub prawa do wyższej stawki dodatku. Oznacza to zatem, że członkowi korpusu, legitymującemu się odpowiednim stażem pracy, przysługuje dodatek za wysługę lat w wysokości zgodnej z ustawą i rozporządzeniem, niezależnie od wiedzy pracodawcy co do faktycznego stażu pracy. Wprawdzie na członku korpusu spoczywa obowiązek udokumentowania prawa do dodatku za wysługę lat lub wykazania, że przysługuje mu w wysokości wyższej, niemniej jednak brak jest podstaw prawnych do obciążenia pracownika negatywnymi konsekwencjami dopełnienia obowiązku wykazania stażu dopiero po przyznaniu dodatku, w szczególności konsekwencjami polegającymi na przyznaniu go w wysokości niższej niż zgodna z przepisami. Na pracodawcy, spoczywa obowiązek uregulowania na rzecz pracownika przysługującej mu kwoty dodatku. Dlatego, gdy w trakcie zatrudnienia pracownik dostarczy dokumenty potwierdzające staż uprawniający go do dodatku wyższego niż ustalony, pracodawca powinien dokonać przeliczenia wypłaconego dodatku i wypłacić pracownikowi wyrównanie.

Dla nabycia prawa do wyższej stawki dodatku za wysługę lat nie ma znaczenia to, iż pracownik dostarczył pracodawcy brakujące dokumenty już po zakończeniu stosunku pracy, jeżeli osiągnięcie wymaganego przepisami stażu pracy powstało w czasie trwania pracy.

WAŻNE

Przy obliczaniu wysokości dodatku za wysługę lat uwzględnia się jedynie wynagrodzenie zasadnicze pracownika. Nie należy brać pod uwagę innych składników (np. dodatku zadaniowego, dodatku służby cywilnej z tytułu posiadanego stopnia służbowego)

Co wlicza się do stażu

w okresy czynnej służby wojskowej (art. 301 k.p.),

w okresy służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Więziennej, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej (art. 302 k.p.),

w okresy działalności kombatanckiej oraz równorzędnej wraz z okresami zaliczanymi do nich, a także okresy represji wojennych i powojennych (art. 9 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego; Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.),

w okres pracy nakładczej (par. 32 rozporządzenia Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą; Dz.U. z 1976 r. nr 3, poz. 19 ze zm.),

w okres, za który pracownikowi przyznano odszkodowanie w związku z nieprawidłowym rozwiązaniem przez pracodawcę umowy o pracę (art. 51 par. 2 i art. 61 k.p.),

w okresy pracy w gospodarstwie rolnym (art. 1 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy; Dz.U. nr 54, poz. 310),

w okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych (art. 79 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415).

Karolina Niewęgłowska

dgp@infor.pl