Kwoty egzekucji są ograniczone

Sposób dokonywania potrąceń, zarówno na mocy tytułów wykonawczych, jak i z innych należności, nierzadko sprawia problemy pracownikom działów kadr i płac. Dodatkowe utrudnienia powoduje to, że zasady regulujące to zagadnienie zawarte są w kilku aktach prawnych, a ich stosowanie zależy od tego, z jakiego źródła są dokonywane. W przypadku zasiłków należy sięgnąć do ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 1998 r. nr 162, poz. 1118, ze zm., dalej: ustawa emerytalna). Obowiązek stosowania przepisów właśnie tego aktu prawnego nie jest oczywisty, biorąc pod uwagę to, że wielokrotnie podmiotem wypłacającym zasiłek jest pracodawca.

Uregulowanie zasad podlegania potrąceniom w odrębnych aktach prawnych powoduje znaczące różnice w sposobie ich rozliczania. Przy ustalaniu maksymalnej kwoty potrąceń z wynagrodzenia za pracę pod uwagę brane jest wynagrodzenie netto pracownika. Z kolei w przypadku zasiłków kwotę tę ustala się w oparciu o kwotę brutto zasiłku. Jednakże samego potrącenia dokonuje się z zasiłku po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy. Kwota wolna od potrąceń z wynagrodzenia za pracę oparta jest o wysokość wynagrodzenia minimalnego za dany rok. Jest to kwota niepodzielna i miesięczna. Nie ma ona jednak zastosowania do pracownika z zajęciem komorniczym alimentacyjnym. Kwota wolna od potrąceń z zasiłków oparta jest z kolei o kwotę najniższej emerytury ogłaszanej corocznie 1 marca. Jest również miesięczna, ale podzielna. W przeciwieństwie do tej pierwszej, ma także zastosowanie do tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych.Warto także wskazać, że w przypadku wypłacania przez pracodawcę wynagrodzenia za pracę wraz z zasiłkiem należy oddzielnie wyliczyć kwotę potrącenia dla wynagrodzenia za pracę i oddzielnie dla zasiłku.

Rodzaje

Ustawa emerytalna zawiera zamknięty katalog rodzajów potrąceń. Oznacza to, że wypłacający zasiłek nie może dokonać potrącenia z innego tytułu niż zawarty w ustawie. Ponadto zobowiązany jest on także do ich dokonywania w takiej kolejności, w jakiej zostały wymienione w ustawie emerytalnej.

Zgodnie z ustawą emerytalną z przysługujących ubezpieczonemu zasiłków mogą być potrącane m.in.: zasiłki wypłacane w kwocie zaliczkowej, kwoty nienależnie pobranych emerytur, rent, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych, należności alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłek stały lub okresowy oraz zasiłki i świadczenia dla bezrobotnych za okres, za który przyznano emeryturę lub rentę, należności z tytułu odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (na wniosek dyrektorów placówek tego rodzaju).

Limity

Ustawa emerytalna wskazuje maksymalne kwoty egzekucji z zasiłków, uzależniając je od rodzaju zaspokajanej należności.

W przypadku egzekucji z zasiłków na zaspokojenie:

wnależności alimentacyjnych - wypłacający zasiłek może potrącić do wysokości 60 proc. kwoty zasiłku brutto,

wnależności egzekwowanych związanych z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych - do wysokości 50 proc. kwoty zasiłku brutto,

winnych egzekwowanych należności - do wysokości 25 proc. kwoty zasiłku brutto.

Łączna kwota potrąceń, wśród których występują należności alimentacyjne, nie może przekroczyć 60 proc. kwoty zasiłku, a w pozostałych przypadkach - 50 proc. kwoty zasiłku.

Kwotą wolną od potrąceń i egzekucji jest kwota zasiłku w części odpowiadającej:

wprzy potrącaniu lub egzekwowaniu sum ustalonych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych oraz sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności innych niż alimentacyjne - 50 proc. kwoty najniższej emerytury,

wprzy potrącaniu innych należności (z wyjątkiem tych związanych z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych, zakładach pielęgnacyjnych) - 60 proc. kwoty najniższej emerytury,

wprzy egzekwowaniu należności związanych z pobytem w placówkach wymienionych powyżej - 20 proc. kwoty najniższej emerytury.

Od 1 marca 2014 r. kwota najniższej emerytury wynosi 844,45 zł.

W odróżnieniu od potrąceń z wynagrodzenia za pracę, ustalając kwotę wolną od potrąceń z zasiłków, należy wziąć pod uwagę okres, za jaki zasiłek został wypłacony. Oznacza to, że w przypadku otrzymywania zasiłku za część miesiąca kwotę wolną od potrąceń należy podzielić przez 30, a następnie pomnożyć przez liczbę dni, za które ubezpieczony otrzymał zasiłek. [przykład]

PRZYKŁAD

Rozliczenie

Pracownik w kwietniu 2014 r. otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 3333,30 zł, wynagrodzenie chorobowe 230,10 zł oraz zasiłek chorobowy 920,40 zł (za 8 dni choroby). Pracodawca otrzymał zajęcie jego wynagrodzenia z tytułu należności alimentacyjnych na kwotę 8200,00 zł. Pracownik ma prawo do podstawowych kosztów uzyskania przychodów i złożył oświadczenie PIT-2. Wynagrodzenie zasadnicze wraz z chorobowym do wypłaty wynosi 2574,82 zł

Potrącenie z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych ze świadczeń ze stosunku pracy wynosi maksymalnie 60 proc. wynagrodzenia netto, w przykładzie jest to kwota 1544,89 zł (nie obowiązuje kwota wolna od potrąceń).

Kwota do wypłaty jest równa:

2574,82 zł - 1544,89 zł (potrącenie z tytułu należności alimentacyjnych)= 1029,93 zł

Zasiłki podlegają egzekucji na zaspokojenie należności alimentacyjnych do wysokości 60 proc. kwoty zasiłku brutto (w przykładzie: 920,40 zł x 60 proc. = 552,24 zł).

Kwotę wolną od potrąceń należy ustalić proporcjonalnie do dni, za które przysługuje zasiłek:

50 proc. kwoty najniższej emerytury = 422,23 zł/30 = 14,07 zł x 8 dni zasiłku = 112,56 zł

Kwota zasiłku do wypłaty jest równa: 202,16 zł

920,40 zł - 166 zł (zaliczka na podatek dochodowy) - 552,24 zł (potrącenie z tytułu należności alimentacyjnych) = 202,16 zł. Wynik jest większy od 112,56 zł, co oznacza, że kwota wolna od potrąceń została zachowana.

Łączna kwota do wypłaty jest równa: 1232,09 zł

1029,93 zł netto (wynagrodzenie za pracę i wynagrodzenie chorobowe) +202,16 zł (zasiłek chorobowy) = 1232,09 zł.

@RY1@i02/2014/065/i02.2014.065.03300020c.802.jpg@RY2@

Anna Kobacka ekspert podatkowy w KPMG w Polsce

Anna Kobacka

ekspert podatkowy w KPMG w Polsce