Poradnia ubezpieczeniowa

• Czy ZUS umorzy dług przedsiębiorcy chorującemu na nowotwór
• Dlaczego należy wstrzymać się z wnioskiem o umorzenie składek do czasu rozstrzygnięcia odwołania od decyzji zadłużeniowej
• Jakiego wniosku nie warto zawierać w odwołaniu od decyzji przenoszącej zobowiązania na spadkobiercę

Z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, jeśli zachodzi ich całkowita nieściągalność. Przesłanki do stwierdzenia całkowitej nieściągalności są katalogiem zamkniętym, przy czym czytelnik ich nie przytacza. Powołuje się natomiast na powody osobiste, które uniemożliwiały mu regulowanie zobowiązań wobec ZUS. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Go 53/22. Sąd w trakcie postępowania badał wpływ choroby na zasadność wniosku o umorzenie składek. WSA zwrócił uwagę na par. 3 ust. 1 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, z którego wynika, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

• gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
• poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
• przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

WSA podkreślił jednak, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, ciężar dowodu spoczywa bowiem właśnie na nim (por. wyrok NSA z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11). Wskazał również, że ZUS był uprawniony do stwierdzenia braku spełnienia przesłanek do umorzenia zaległych składek na podstawie par. 3 rozporządzenia. W uzasadnieniu czytamy, że „nie ulega wątpliwości, że sytuacja zdrowotna skarżącej jest skomplikowana, jednak zgodzić należy się z organem, że skarżąca nie jest pozbawiona możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności ani z uwagi na przewlekłą chorobę, ani z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą osobą”. Jak podkreślił sąd, w świetle rozporządzenia same kłopoty zdrowotne osoby zobowiązanej nie są przesłanką stanowiącą podstawę do umorzenia należności z tytułu składek. Powołał się także na stanowisko WSA w Białymstoku wyrażone w wyroku z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 480/21, z którego wynika, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący jej efektem. Jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.