Jak ZUS wylicza emeryturę na dotychczasowych zasadach

Czy zainteresowany może wskazać dowolny staż

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.183001100.812.jpg@RY2@

Kwota emerytury ustalana przez organ rentowy według dotychczasowych zasad uzależniona jest od następujących składników: wysokości podstawy wymiaru, okresu składkowego i nieskładkowego, kwoty bazowej obowiązującej w czasie powstania prawa do świadczenia. Ubezpieczony ma do wyboru dwie możliwości określenia okresu pobierania przez niego wynagrodzenia. Może wskazać, że podstawę wymiaru będą stanowiły jego zarobki i inne składniki przysługujące ubezpieczonemu (m.in. zasiłki chorobowe, wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy itp.) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosił on wniosek o świadczenie. Ubezpieczony może również wskazać do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych dowolnie wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Podstawa prawna

Art. 15 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy ZUS wyliczy świadczenie od minimalnej pensji

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.183001100.813.jpg@RY2@

Od 1 stycznia 2009 r. osobom, które w okresie wskazywanym do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia wykonywały pracę w ramach stosunku pracy, ale nie mają możliwości udowodnienia wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia, ZUS przyjmuje w każdym roku, w którym była wykonywana ta praca, obowiązujące wówczas minimalne wynagrodzenie pracowników. ZUS ustala je wyłącznie za okres, w którym wnioskodawca podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Przy określaniu minimalnego wynagrodzenia przyjmuje się je proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy oraz okresu pozostawania w ubezpieczeniu pracowniczym. Oznacza to zatem, że jeżeli zainteresowany pracował na przykład w wymiarze 2/3, 1/5 czy 1,5 etatu, ZUS do ustalenia podstawy wymiaru przyjmie 2/3, 1/5 lub 1,5 minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w tym okresie. Zakład nie uwzględni płacy minimalnej za okresy, w których pracownik nie otrzymywał wynagrodzenia, na przykład przebywał na urlopie bezpłatnym. Minimalne wynagrodzenie przyjmuje się natomiast za okresy pobierania na przykład zasiłków chorobowych czy też za czas niezdolności do pracy. Kwotę minimalnego wynagrodzenia organ rentowy przyjmuje z urzędu, bez konieczności składania przez zainteresowanego wniosku w tej sprawie.

Podstawa prawna

Art. 15 ust. 2a i 2b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy ZUS sam decyduje o wysokości świadczenia

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.183001100.814.jpg@RY2@

Wysokość emerytury to: 24 proc. kwoty bazowej, po 1,3 proc. podstawy wymiaru za każdy rok składkowy, z uwzględnieniem pełnych miesięcy, po 0,7 proc. podstawy wymiaru za każdy rok nieskładkowy, z uwzględnieniem pełnych miesięcy. ZUS do ustalenia wysokości emerytury, której podstawa została obliczona od zarobków, przyjmuje kwotę bazową obowiązującą w dniu przyznania świadczenia, tj.:

● w miesiącu, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę, jeśli ubezpieczony przed tym miesiącem lub najpóźniej w tym miesiącu spełnił już wszystkie warunki wymagane do jej przyznania,

● w miesiącu, w którym zostały spełnione warunki wymagane do przyznania emerytury, jeśli wniosek o jej przyznanie został zgłoszony wcześniej w okresie obowiązywania poprzedniej kwoty bazowej,

● w dniu, od którego powstało prawo do świadczenia przyznawanego z urzędu.

Kwota bazowa stanowi 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki w poprzednim roku kalendarzowym. Wielkość ta (kwota bazowa) jest ustalana corocznie i obowiązuje od 1 marca każdego roku kalendarzowego do końca lutego następnego roku. Od 1 marca 2012 r. kwota bazowa wynosi 2974,69 zł.

Podstawa prawna

Art. 19 i 19a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy ZUS obliczy na nowo dokładną kwotę

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.183001100.815.jpg@RY2@

Osoby, które spełniają warunki do kolejnej emerytury, a są już uprawnione do takiego świadczenia, mogą zgłosić wniosek o jej przyznanie z innego tytułu. Dotyczy to osób uprawnionych do emerytury wcześniejszej (np. pracowniczej, z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze czy w związku z pobieraniem renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową), które ukończyły powszechny wiek emerytalny (60 lat - kobieta i 65 lat - mężczyzna). Podstawę wymiaru kolejnej emerytury może stanowić wyłącznie podstawa wyliczenia tego świadczenia przyznanego wcześniej, natomiast część socjalna obliczana jest od tej samej kwoty bazowej, którą ostatnio przyjęto do ustalenia wcześniejszej emerytury. Albo od kwoty bazowej obowiązującej w dniu przyznania kolejnej, jeżeli po ustaleniu prawa do tego wcześniejszego świadczenia ubezpieczony podlegał przez co najmniej 30 miesięcy ubezpieczeniom społecznym.

Podstawa prawna

Art. 21 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm).

Czy po rencie można zaraz mieć emeryturę

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.183001100.816.jpg@RY2@

Osoby, które w dniu ubiegania się o emeryturę były uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy, do obliczenia podstawy wymiaru emerytury mogą wskazać:

1) zwaloryzowaną podstawę wymiaru renty albo

2) zarobki z okresu:

● 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub

● dowolnych 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o emeryturę.

Mogą to być inne zarobki, tj. uzyskane w innym okresie niż te, które przyjęto do obliczenia podstawy wymiaru renty. Albo te same, jeśli można je przyjąć także do ustalenia podstawy wymiaru emerytury (tj. jeżeli są to zarobki z okresu wskazanego w pkt 2).

Jeśli podstawę emerytury stanowią zwaloryzowane renty (pkt 1), to przyjmuje się wszystkie waloryzacje od przyznania renty do otrzymania emerytury. Zatem tytułem przykładu, gdy podstawę wymiaru emerytury przyznanej np. od czerwca 2012 r. stanowi renta pobierana przez ubezpieczonego od lipca 2002 r., to - obliczając tę podstawę - ZUS uwzględnił waloryzacje przypadające na dzień 1 marca w kolejnych latach między 2003 rokiem a 2012 rokiem. Z wymienionej możliwości ustalenia podstawy wymiaru emerytury mogą skorzystać wyłącznie osoby, które - ubiegając się o to świadczenie - są uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy. Nie dotyczy ona tych osób, które wprawdzie wcześniej były uprawnione do renty, lecz prawo to straciły np. wskutek odzyskania zdolności do pracy.

Podstawa prawna

Art. 21 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm).

Czy zakład ponownie przelicza zgromadzone środki

@RY1@i02/2012/156/i02.2012.156.183001100.817.jpg@RY2@

Może się zdarzyć tak, że przy ubieganiu się o emeryturę ubezpieczony nie dysponował dokumentami potwierdzającymi wysokość najwyższych zarobków, a dokumenty takie udało mu się zdobyć później. Może zgłosić wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru z ich uwzględnieniem. Należy jednak wskazać, że mogą to być wynagrodzenia uzyskane w okresie:

● 20 lat kalendarzowych, w których emeryt podlegał ubezpieczeniom, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o przeliczenie emerytury albo

● 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury albo o ponowne jej obliczenie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych może przeliczyć podstawę wymiaru świadczenia wyłącznie wówczas, gdy nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od ostatnio ustalonego.

Inna możliwość podwyższenia emerytury dotyczy przypadków, w których do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury wskazywane są zarobki uzyskane w całości lub w części po przyznaniu emerytury. Muszą to być kwoty uzyskane w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o przeliczenie. Albo z 20 lat, w których emeryt podlegał ubezpieczeniom, a lata te muszą przypadać przed rokiem, w którym zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia.

ZUS przeliczy podstawę wymiaru z uwzględnieniem tych nowych zarobków, pod warunkiem że ustalony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzedniego. W takim przypadku podstawa ustalona zostanie przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w czasie zgłoszenia wniosku o przeliczenie emerytury.

Podstawa prawna

Art. 109, 110 i 114 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl