Jak przedsiębiorca może ubiegać się o zwrot nadpłaconych składek

Czy ZUS prześle pismo z informacją o nadpłacie

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.801.jpg@RY2@

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekaże taką informację, jeżeli ich kwota jest wyższa niż koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Do 19 lipca 2011 r. limit wynosił co najmniej 5 proc. najniższego wynagrodzenia. 20 lipca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprowadziła ona nowy pułap kwotowy, od którego uzależniony jest obowiązek informacyjny ZUS. Od tego dnia ma on obowiązek wysłać zawiadomienie, w przypadku gdy suma nienależnie opłaconych składek jest wyższa niż obecne 8,80 zł. W przypadku braku płatnika składek lub jego następcy prawnego zakład zawiadamia ubezpieczonego o kwocie nienależnie opłaconych składek w części sfinansowanej przez niego i na jego wniosek zwraca je.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Par. 1 rozporządzenia ministra finansów z 27 listopada 2001 roku w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. nr 137, poz. 1543).

Czy przedsiębiorca może telefonicznie wystąpić o nadpłatę

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.816.jpg@RY2@

Płatnik może złożyć wniosek o zwrot nadpłaty po otrzymaniu stosownego zawiadomienia z Zakładu potwierdzającego, że rzeczywiście zapłacił za dużo składek. Pismo składa we właściwej dla miejsca prowadzenia działalności terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, zatem albo w oddziale, albo w inspektoracie. Zainteresowany może to zrobić osobiście lub za pośrednictwem poczty. Wniosek ten można wypełnić i wysłać przy pomocy Elektronicznego Urzędu Podawczego (wymagane jest posiadanie bezpiecznego podpisu elektronicznego). Informacja o stanie rozliczeń nie może być jednak udzielona przez telefon ani osobie nieupoważnionej.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy zwrot pieniędzy zależy od daty złożenia wniosku

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.817.jpg@RY2@

Płatnik może złożyć wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek po stwierdzeniu nadpłaty przez zakład. Przepisy nie określają terminu, w którym taki wniosek musi być złożony. Nie jest więc tak, iż jeśli zainteresowany nie upomni się o swoje pieniądze np. w ciągu siedmiu dni od otrzymania informacji z ZUS, to straci prawo do otrzymania pieniędzy. Zatem nawet jeśli zrobi to po dwóch tygodniach, to ZUS musi oddać pieniądze. Jednak gdy nie będzie starał się o nadpłatę ZUS, zaliczy ją na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych składek. To nie oznacza, iż straci prawo do ubiegania się o jej zwrot. Może z niego skorzystać aż do momentu, gdy zobowiązanie się przedawni.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6a i 6c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy spółka odda pracownikowi nadpłacone składki

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.818.jpg@RY2@

Zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek nalicza i opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy wymiaru nieprzekraczającej kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za dany rok kalendarzowy. Po osiągnięciu tego limitu zaprzestaje on naliczania i opłacania składek na te ubezpieczenia. Po skorygowaniu i wysłaniu do ZUS dokumentów rozliczeniowych płatnik jest zobowiązany zwrócić ubezpieczonemu kwotę nadpłaconych składek. Należy ją doliczyć do pozostałych przychodów pracownika uzyskanych w miesiącu, w którym dokonywany jest zwrot. Od łącznej kwoty trzeba pobrać zaliczkę na podatek dochodowy z zastosowaniem stopy procentowej i skali podatkowej obowiązującej w miesiącu, w którym zwrot następuje. Zaliczkę na podatek pobiera się od kwoty nadpłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez pracownika przed pomniejszeniem jej o kwotę niedopłaconej składki zdrowotnej. Następnie zaliczkę na podatek należy pomniejszyć o część składki zdrowotnej podlegającej odliczeniu od podatku.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy błędna korekta uniemożliwia zwrot nadpłaty

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.819.jpg@RY2@

Zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych składki koryguje płatnik. Musi to zrobić, jeśli stwierdzi nieprawidłowości w imiennym raporcie miesięcznym. Jest wtedy zobowiązany złożyć w terminie 7 dni korektę raportu i wraz z nią korektę deklaracji rozliczeniowej. Polega to na tym, że składa do ZUS nowe dokumenty zawierające wszystkie prawidłowe informacje. Do czasu przekazania przez przedsiębiorcę stosownych druków poświadczających, że składki opłacił nienależnie, nie można stwierdzić nadpłaty i dokonać jej zwrotu. W związku z powyższym, gdy płatnik złoży wniosek o zwrot nadpłaty bez skorygowanych dokumentów, ZUS wzywa go, żeby to zrobił w terminie 7 dni. Jeśli przedsiębiorca postąpi zgodnie z dyspozycją zakładu, to on odda mu nadpłacone przez niego pieniądze. W przeciwnym razie ZUS wydaje decyzję o odmowie zwrotu składek. Pozostają one oczywiście na koncie płatnika. Służą jako pokrycie długu składkowego firmy albo jeśli nie zalega z płatnościami, nadpłata zostanie wykorzystana do realizacji przyszłych zobowiązań płatnika.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6c, 41 ust. 6 i 7a oraz art. 47 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy przedsiębiorca otrzyma odsetki od nadpłaconych składek

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.820.jpg@RY2@

ZUS zwraca płatnikowi nadpłacone przez niego składki w ciągu 30 dni od otrzymania od niego wniosku w tej sprawie. Jeżeli zakład nie zrobi tego w tym czasie, to za karę zapłaci odsetki liczone jak od zaległości podatkowych od dnia złożenia wniosku o zwrot nadpłaty. Może to zrobić sam z własnej woli od razu wraz ze zwrotem nadpłaty. W przeciwnym razie nakaże mu to sąd po wniesieniu sprawy przez płatnika. Przedsiębiorca ma bowiem prawo złożenia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych od decyzji ZUS.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6d i 6e ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy można ubiegać się o nadpłatę po jedenastu latach

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.18300150b.821.jpg@RY2@

Do końca 2011 roku przedawnienie wyniosło 10 lat. Od początku bieżącego roku - 5 lat. Ten krótszy okres wprowadziła ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232, poz. 1378), zwana ustawą deregulacyjną. Jej przepisy weszły w życie 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 27 wymienionej ustawy do przedawnienia należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek, dla których jego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5-letni okres liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2011 r. nastąpiłoby wcześniej. Zatem w każdym przypadku należy ustalić, który termin przedawnienia nastąpiłby wcześniej - dotychczasowy 10-letni czy nowy 5-letni. Trzeba jednak pamiętać o przypadkach, które powodują zawieszenie biegu przedawnienia. Zostaje ono przerwane od dnia wszczęcia postępowania przez ZUS mającego na celu ustalenie, czy płatnik nienależnie opłacał składki, i trwa aż do uprawomocnienia się decyzji zakładu w tej sprawie. Jeżeli jest ona uzależniona od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, to zawieszenie przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż na okres 2 lat.

Przedawnienie zawiesza się od śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Wreszcie przedawnienie zawiesza się w przypadku wydania przez zakład decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym lub obniżającej podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia. Wstrzymanie biegu przedawnienia następuje od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Podstawa prawna

Art. 24 ust. 6g i 6h ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl