Jak sprawdzić stan swojego konta w otwartym funduszu emerytalnym

Aby sprawdzić poprawność przelewu na rachunek do otwartego funduszu emerytalnego (OFE), trzeba wiedzieć, ile pieniędzy powinno tam trafić. ZUS ma obowiązek przekazywać na jego konto część naszej składki emerytalnej. Od 1 maja 2011 r. do końca 2012 r. do OFE trafia 2,3 proc. tej składki, a nie 7,3 proc., jak było jeszcze do niedawna. W kolejnych latach fundusze będą miały nieco większe wpływy ze składek emerytalnych - 2,8 proc. w 2013 r., 3,1 proc. w 2014 r., 3,3 proc. od 2015 r. do końca 2016 r. Od 2017 roku będzie to 3,5 proc. Zatem w bieżącym roku od każdego tysiąca złotych pensji do funduszu powinno co miesiąc trafić 23 zł.

Trzeba pamiętać o zdarzeniach, które powodują zmniejszenie kwoty składki. Otóż powszechne towarzystwa emerytalne (PTE) zarządzające funduszami pobierają maksymalnie 3,5 proc. prowizji od wpływającej składki. Ponadto, jest ona odprowadzana do ZUS tylko do określonego rocznego limitu, czyli do trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Obecnie (za 2012 rok) jest to 105 780 zł. Do ZUS nie są przesyłane składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, gdy pracownik przebywa na przykład na zwolnieniu lekarskim czy urlopie bezpłatnym. [Przykład 1]

Wyciąg z konta

Osoba oszczędzająca w OFE ma możliwość kontrolowania na bieżąco stanu rachunku. Ze swojego funduszu otrzymuje w regularnych odstępach czasu, jednak nie rzadziej niż co 12 miesięcy, pisemną informację dotyczącą zgromadzonych środków. Taki list zawiera również szczegółową tabelę zawierającą wykaz operacji na rachunku, tj. dokonanych w danym okresie wpłat składek i ewentualnych tzw. wypłat transferowych, kwoty opłat potrąconych ze składek.

Uczestnik funduszu emerytalnego ma też w każdej chwili prawo zażądać od swojego OFE pisemnej informacji o środkach zgromadzonych na jego rachunku. Wyciąg ten powinien być przesyłany w ciągu 14 dni od momentu otrzymania przez fundusz takiego żądania.

Członek OFE ma prawo wniesienia do Komisji Nadzoru Finansowego skargi, jeżeli ten nie wysyła listu z informacją o stanie konta. Najpierw jednak powinien sprawdzić, czy jego fundusz dysponuje poprawnym i aktualnym adresem. Klienci OFE, którzy zapisali się do funduszy przed kilkoma laty, często zapominają o konieczności złożenia do OFE odpowiedniej korekty, gdy np. zmieniają miejsce zamieszkania. Zgłaszają tę zmianę jedynie u swojego pracodawcy, jednak nie oznacza to, że jest on uprawniony i zobowiązany do poinformowania OFE.

Kontakt e-mailowy

Fundusze oferują też usługę "konto on-line", która pozwala klientowi (po zalogowaniu) na śledzenie całej historii swojego rachunku, od początku członkostwa w funduszu. W ramach tej usługi ubezpieczony może zamówić subskrypcję e-mailowych powiadomień o wpłynięciu na rachunek w OFE kolejnej składki, wraz z okresem, za jaki wpłynęła. Jednak zgodnie z wymogami prawnymi e-mail nie zawiera kwoty składki, a tylko potwierdza fakt wpłynięcia jej na rachunek. Klient zalogowany do konta on-line może również skorzystać z usługi live chat, czyli nawiązać tą drogą rozmowę z pracownikiem centrum obsługi klientów, zadać pytania itd. Dostęp on-line może mieć każdy członek funduszu po wypełnieniu odpowiedniego zgłoszenia i otrzymaniu hasła dostępowego.

Jak sprawdzić dane

Kwoty odprowadzanych składek pracownik może kontrolować za pomocą dokumentu RMUA. Obecnie firma wystawia mu go raz w roku na wniosek podwładnego. Natomiast sama musi wystawić RMUA za rok ubiegły w terminie do 28 lutego roku następnego. Druk RMUA powinien zawierać m.in.: dane płatnika składek (NIP, REGON, nazwę), miesiąc i rok, których raport dotyczy, dane osobowe pracownika, wymiar czasu pracy, podstawę wymiaru na ubezpieczenia społeczne, zestawienie należnych składek w podziale na emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe (a w nim m.in. podział na składki należne od ubezpieczonego i płatnika składek oraz z innych źródeł finansowania, kwotę obniżenia podstawy wymiaru w związku z opłacaniem składki na pracowniczy program emerytalny).

Oprócz tych informacji w RMUA znajduje się też wzmianka, że dane zawarte w raporcie są zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. Informacja ta powinna zawierać także datę jej sporządzenia oraz podpis płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. [Przykład 2]

Jeśli okaże się, po uzyskaniu informacji z OFE i porównaniu jej z danymi z RMUA, że składka nie znajduje się na koncie, pracownik powinien wystąpić do pracodawcy o sprostowanie danych zawartych w RMUA, jeśli stwierdzi w nim jakiekolwiek nieprawidłowości. Ma na to trzy miesiące od dnia otrzymania druku. Firma może uwzględnić reklamację w ciągu jednego miesiąca od daty jej złożenia. Jeśli tego nie zrobi, ubezpieczony powinien zawiadomić o tym fakcie ZUS, który - na jego wniosek i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - wyda decyzję w tej sprawie. Jeżeli zatrudniony nie zakwestionuje (we wskazanym terminie) otrzymanej informacji, to dane zawarte w raporcie uważa się za zgodne ze stanem faktycznym, chyba że zrobi to ZUS, wydając decyzję.

Reklamacja w ZUS

Pracodawca może jednak wykazywać składki ubezpieczonego na druku RMUA, ale ich nie wpłacać do zakładu. Aby dowiedzieć się, czy firma przekazuje należności, jak to wynika z dostarczanych pracownikowi informacji, należy udać się do oddziału ZUS i to sprawdzić. Ubezpieczony powinien mieć ze sobą m.in. umowę o pracę, gdy obawia się np., że pracodawca nie zgłosił go do ubezpieczenia, lub druki RMUA.

Pracownik po przedstawieniu swojej sprawy otrzyma druk ZUS ZZU (zgłoszenie zapytania o ubezpieczonego). W jego części I powinien wpisać: swoje nazwisko i imię, datę urodzenia, PESEL, NIP, rodzaj dokumentu tożsamości, którym się posługuje (dowód osobisty lub paszport), jego serię i numer. W II części formularza w punktach od 01 do 05 powinien zaznaczyć informacje, jakie chce uzyskać od ZUS. Jeżeli zakreśli wszystkie pozycje, jednostka udzieli odpowiedzi na każde zapytanie dotyczące jego statusu, a więc jakie dane zostały przekazane przez pracodawcę, do którego otwartego funduszu emerytalnego należy, jakiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia jest członkiem, jakie składki zostały przekazane do otwartego funduszu emerytalnego i za jaki okres.

Następnie podaje się dane płatnika składek, czyli pracodawcy, m.in. REGON, NIP. W kolejnych punktach należy wskazać okres, za jaki ubezpieczona osoba chce uzyskać informacje z raportów imiennych, oraz dane wskazane przez firmę w tych raportach, a dotyczące odprowadzanych składek na ubezpieczenia społeczne lub na ubezpieczenie zdrowotne. W druku tym jest również miejsce na informację, jakie świadczenia pracodawca wypłacił (chodzi np. o zasiłki macierzyńskie, rodzinne i pielęgnacyjne, chorobowe, opiekuńcze, porodowe). Pracownik może też zapytać ZUS o inne kwestie niż te wymienione w treści formularza. W części III należy zaznaczyć, w jaki sposób inspektorat czy oddział ZUS ma udzielić odpowiedzi na zadane pytania: czy za pośrednictwem poczty (wówczas należy podać swój adres), czy osobiście.

W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości zakład może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Kontroluje wówczas zakres i sposób realizacji przez firmę obowiązku zgłaszania do ubezpieczeń społecznych. [Przykład 3]

ZUS po przeprowadzeniu kontroli w firmie z urzędu może objąć ubezpieczeniami społecznymi osobę, która nie została zgłoszona przez płatnika do tych ubezpieczeń. Ma także prawo do wydania decyzji o przypisaniu składek w związku z niewykazywaniem w imiennych raportach miesięcznych faktycznej podstawy wymiaru składek danego ubezpieczonego, a co za tym idzie obniżenia wymiaru należności przekazywanych do ZUS. Może również w decyzji ustalić faktyczny okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez danego ubezpieczonego. Te rozstrzygnięcia dla firmy oznaczają konieczność wpłacenia składek do ZUS i OFE.

Ważne

Uczestnik OFE ma w każdej chwili prawo zażądać od swojego funduszu pisemnej informacji, określającej wartość środków zgromadzonych na jego rachunku

Przykłady

1 Przedsiębiorca odprowadza składki emerytalne tylko do pewnej kwoty przychodu

Taka sytuacja nie powinna niepokoić ubezpieczonego. Pracownik ten przekroczył w listopadzie tzw. 30-krotność, która za ubiegły rok wynosiła 100 770 zł. Składka za listopad została naliczona od kwoty 9230 zł (wcześniej za 10 miesięcy została naliczona od kwoty 10 000 zł), a w grudniu nie były już odprowadzane do ZUS składki na emeryturę. Stąd brak składki za ten miesiąc i niższa niż zwykle składka za listopad.

2 ZUS wysyła informację o kwocie składek do ubezpieczonych

Pracownicy otrzymują od pracodawców druki RMUA. Nie są one dowodem na to, że płatnik zapłacił należne i wyszczególnione tam składki. Jest do tylko informacja dla ubezpieczonego, jaka jest podstawa jego składki. Może więc się zdarzyć, że dokumenty wysyłane do ZUS i RMUA będą się różnić. Jednak wszystkie różnice można wyjaśnić. Właśnie po to są wysyłane informacje o składkach, aby ubezpieczony mógł sprawdzić, czy zgadzają się one z tymi przekazanymi przez pracodawcę. Ponadto brak zestawienia z ZUS może świadczyć o tym, że płatnik przekazuje mu druki RMUA, a w rzeczywistości nie zgłosił go do ubezpieczeń. Gdy ubezpieczony poinformuje właściwą jednostkę ZUS o swoich podejrzeniach, organ ten podejmie kontrolę i sprawę wyjaśni. Zatem nie należy ignorować informacji otrzymywanych z OFE, tylko warto skonfrontować ich treść z comiesięcznymi raportami RMUA.

3 Pracownik nie może być karany za nieuczciwość pracodawcy

Pracownik nie musi się obawiać utraty składek zbieranych w ZUS na poczet przyszłej emerytury czy renty. To dlatego, że środki te są należne. Są one księgowane na koncie bez względu na to, czy rzeczywiście tam trafiają. Jeśli firma nie płaci, to obowiązkiem ZUS jest ściągnięcie od niej tej zaległości. Zakład może dochodzić należnych mu pieniędzy z nieruchomości, jak i rzeczy ruchomych pracodawcy, a także zająć mu rachunek bankowy. Zdarza się, że czynności egzekucyjne nie przyniosły żadnego rezultatu. Dla stanu konta ubezpieczonego nie ma to jednak żadnego znaczenia. Niezależnie bowiem od efektywności działań ZUS ubezpieczony nie ponosi ryzyka. Jednak w przypadku nieopłacenia składek zakład nie może należnej ich części przekazać do otwartego funduszu emerytalnego. Gdy składka nie dociera do OFE, nie jest inwestowana. Dla ubezpieczonego może oznaczać to realne straty finansowe w postaci zaniżenia przyszłej emerytury z drugiego filaru.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 40, 40a oraz art. 41 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 190 oraz art. 191 ustawy z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 34, poz. 189 z późn. zm.).

Par. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 kwietnia 2011 r. w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych (Dz.U. nr 90, poz. 520 z późn. zm.).