48 lat wystarczy, by otrzymać rentę rodzinną po urzędniku

Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeżeli osoba zatrudniona zmarła, to jest uznawana za całkowicie niezdolną do pracy i w takiej sytuacji rodzinie przysługuje również prawo do renty. Renta przysługuje także uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci pobierała zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. W takim przypadku przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Ważny wiek

Prawo do takiego świadczenia przysługuje wdowie, jeśli w chwili śmierci męża ukończyła 50 lat lub była niezdolna do pracy. O taką formę wsparcia może się także ubiegać osoba wychowująca co najmniej jedno dziecko, które nie ukończyło 16 lat (jeżeli się uczy - 18 lat) lub sprawująca pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej. Trzeba jednak to w odpowiedni sposób udokumentować.

Koniecznym warunkiem uzyskania renty rodzinnej po zmarłym małżonku jest też pozostawanie z nim w chwili jego śmierci we wspólności małżeńskiej. Ponadto prawo do takiego świadczenia występuje także w sytuacji, kiedy osoba zainteresowana ma prawo do alimentów ze strony zmarłego ustalonych wyrokiem lub ugodą sądową.

Czas na naukę

Co zrobić, gdy osoba starająca się o świadczenie nie ukończyła jeszcze 50 lat? ZUS może przyznać okresową pomoc wypłacaną przez rok od chwili śmierci małżonka. Jeśli taka osoba zdecyduje się jednak uczestniczyć w zorganizowanym szkoleniu mającym na celu uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej, prawo do pobierania renty może być przedłużone do dwóch lat. Szkolenie w takim przypadku może być zorganizowane przez urząd pracy, a sama zainteresowana osoba musi wybrać kierunek nauki. W czasie kształcenia organ rentowy wypłaca rentę rodzinną, która jest traktowana jako przejściowa pomoc w zdobywaniu kwalifikacji do samodzielnej egzystencji. Umożliwia przetrwanie okresu do chwili spełnienia warunków nabycia renty rodzinnej wypłacanej już na stałe. W praktyce więc wdowa, której do ukończenia 50 lat brakuje dwa lata, ma szansę na przetrwanie tego okresu, ucząc się zawodu. Nie ma przy tym znaczenia, czy po przeszkoleniu taka osoba rozpocznie pracę, czy też złoży wniosek o przyznanie renty.

Pomoc dla dziecka...

Do renty rodzinnej po zmarłym urzędniku mają prawo: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione - do ukończenia 16 lat, a po osiągnięciu tego wieku, pod warunkiem nauki w szkole - do ukończenia 25 lat. Bez względu na wiek rentę otrzymają dzieci, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy do ukończenia 16 lat lub w czasie nauki w szkole do ukończenia 25 lat.

Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat w trakcie ostatniego roku studiów w szkole wyższej, to prawo do renty przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Tak jest np. przy studiach medycznych. Warto wiedzieć, że pod pojęciem nauki w szkole należy rozumieć naukę pobieraną w systemie dziennym, wieczorowym, zaocznym oraz eksternistycznym.

Dzieci zmarłych, które pracują zawodowo, takiego świadczenia nie otrzymają.

Takie same możliwości ubiegania się o rentę rodzinną mają wnuki, rodzeństwo i inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości. Muszą jednak się uczyć bez względu na wiek, jeżeli stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Świadczenie to przysługuje tylko wtedy, gdy takie osoby zostały przyjęte na wychowanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego (emeryta lub rencisty). Zasada ta nie ma zastosowania, jeśli śmierć była następstwem wypadku. Wtedy bowiem dzieci mają prawo do renty rodzinnej.

Wnuki przyjęte na wychowanie i utrzymanie mają prawo do renty po dziadkach, gdy nie mają prawa do świadczenia po zmarłych rodzicach, a jeśli ich rodzice żyją, gdy nie mogą im zapewnić utrzymania albo też emeryt lub rencista, lub jego małżonek był opiekunem ustanowionym przez sąd.

Prawo do renty rodzinnej mają dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, ale z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. Jeżeli one spełniają takie warunki, jak dzieci własne, i zostały przyjęte na wychowanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego (emeryta lub rencisty), też mają prawo do renty rodzinnej, a ponadto dzieci nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach, a gdy rodzice żyją - jeżeli nie mogą zapewnić im utrzymania albo ubezpieczony (emeryt lub rencista) lub jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd.

...i dla rodziców

Prawo do renty po zmarłym urzędniku mają także rodzice zmarłego. Taka sytuacja występuje, jeśli osoba, która odeszła, bezpośrednio przed śmiercią przyczyniała się do ich utrzymania, a ponadto spełniają warunki takie jak np. wdowa (dotyczące wieku, niezdolności do pracy lub wychowywania dzieci).

Zbieg uprawnień

Zdarzają się sytuacje, że niepełnosprawne dziecko po śmierci jednego ze swoich rodziców złożyło wniosek o rentę rodzinną. Warto wiedzieć, że ustawodawca nie wyklucza możliwości jednoczesnego pobierania renty socjalnej i rodzinnej. Świadczenie socjalne nie jest jednak wypłacane, jeżeli wysokość tego drugiego świadczenia przekracza 200 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Jeżeli renta rodzinna nie wykracza poza dopuszczalny próg, ZUS zmniejsza kwotę renty socjalnej, tak aby łączna wysokość obu świadczeń nie była wyższa niż dwukrotność najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Po zmniejszeniu renta socjalna musi jednak wynosić co najmniej 10 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

W wakacje

Renta rodzinna wypłacana jest przez cały rok szkolny i okres wakacji. Zaraz po wakacjach bądź jeszcze w trakcie ich trwania uczniowie szkół ponadpodstawowych powinni przedłożyć w ZUS wniosek o dalszą wypłatę świadczenia wraz z zaświadczeniem o kontynuowaniu nauki. Zaświadczenia takie powinna wydać placówka, w której nauka jest kontynuowana. Zasada ta dotyczy również osób, które ukończyły naukę w szkole ponadgimnazjalnej i dostały się na studia. Niestety, duża część uczelni wyższych wydaje zaświadczenia o podjęciu nauki dopiero po zakończeniu wakacji akademickich, czyli w październiku. Nie oznacza to jednak, że początkujący student nie dostanie wypłaty renty rodzinnej we wrześniu. Aby ustrzec się takiej sytuacji, najpóźniej we wrześniu musi on złożyć w ZUS wniosek o kontynuowanie wypłaty świadczenia wraz z własnym oświadczeniem o kontynuowaniu nauki i zaświadczeniem o przyjęciu na uczelnię wyższą. Zaświadczenie o podjęciu nauki może wówczas donieść później.

Jedna łączna renta

Wysokość świadczenia zależy od liczby uprawnionych.

Renta rodzinna wynosi:

wdla jednej osoby uprawnionej - 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,

wdla dwóch osób uprawnionych - 90 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,

wdla trzech i więcej osób uprawnionych - 95 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

Wysokość renty rodzinnej zależy także od wysokości zarobków zmarłego. ZUS na podstawie posiadanej dokumentacji dotyczącej ubezpieczonego lub przedłożonej wraz z wnioskiem o rentę rodzinną jest zobowiązany zbadać uprawnienia do wszystkich świadczeń emerytalno-rentowych, jakie przysługiwałyby zmarłemu w dacie śmierci, oraz określić ich wysokości i ustalić rentę rodzinną po świadczeniu przysługującym w najkorzystniejszej wysokości. Wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna, która w razie konieczności dzielona jest w równych częściach między uprawnionych. Jeżeli do renty rodzinnej uprawniona jest sierota zupełna, przysługuje jej dodatek dla sierot zupełnych.

WAŻNE

Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) prawo do renty rodzinnej, jeżeli dziecko ukończyło 16 lat, przysługuje do czasu ukończenia nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25. roku życia

831,15 zł tyle od 1 marca 2013 r. wynosi najniższa renta rodzinna

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl