Coraz mniej szans na emeryturę pomostową. Dotyczy to także zatrudnionych w Najwyższej Izbie Kontroli

Pracownicy urzędów nie kryją oburzenia. Kiedy rozpoczynali karierę zawodową, przełożeni przekonywali ich o tym, że niezbyt wysokie uposażenie w przyszłości zostanie im zrekompensowane możliwością wcześniejszego przejścia na emeryturę. Najbardziej rozgoryczone są te osoby, które z powodu późniejszej daty urodzenia muszą pracować do czasu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego. W tej grupie są urzędnicy, którzy jeszcze nie zostali objęci ochroną przedemerytalną. Problem polega na tym, że rząd likwidując przepisy umożliwiające wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej, nie wprowadził w ich miejsce innych rozwiązań. Chodziło bowiem o to, aby ograniczyć do minimum liczbę osób mogących długo pobierać świadczenia emerytalne.

Ostatni rocznik

Tylko do końca tego roku ostatni mężczyźni zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych mogą skorzystać z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. Z takiej możliwości mogą więc skorzystać mężczyźni urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. A w praktyce tylko osoby urodzone w 1948 roku zatrudnione jako pracownicy na stanowiskach urzędniczych.

Konkretnie o takie świadczenia mogą się ubiegać urzędnicy korpusu służby cywilnej zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, urzędach ministrów i przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów oraz urzędach centralnych organów administracji rządowej. Takie same uprawnienia mają osoby pracujące w urzędach wojewódzkich oraz innych urzędach stanowiących aparat pomocniczy terenowych organów administracji rządowej podległych ministrom lub centralnym organom administracji rządowej. O takie świadczenia mają prawo się starać osoby pracujące w Rządowym Centrum Studiów Strategicznych, komendach, inspektoratach i innych jednostkach organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży wojewódzkich oraz kierowników powiatowych służb, inspekcji i straży oraz w Biurze Nasiennictwa Leśnego. Wykaz stanowisk urzędniczych został zawarty w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 9 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz.U. nr 211, poz. 1630 z późn. zm.). Możliwość uzyskania świadczenia nie obejmuje jednak wszystkich osób tworzących korpus służby cywilnej. Zgodnie z przepisami wspomnianej ustawy członkami korpusu służby cywilnej są:

wpracownicy służby cywilnej (tj. osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę),

wurzędnicy służby cywilnej (tj. osoby zatrudnione na podstawie mianowania).

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227 poz. 1505 z późn. zm.) przyznaje wcześniejsze uprawnienia emerytalne tylko pierwszej grupie urzędników.

Pracownicy służby cywilnej urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. mogą przejść na wcześniejszą emeryturę, na podstawie art. 98 tej ustawy, jeśli:

wich stosunek pracy został rozwiązany z powodu likwidacji urzędu,

wosiągnęli wiek emerytalny: 55 lat - kobiety lub 60 lat - mężczyźni do dnia rozwiązania stosunku pracy z powodu likwidacji urzędu,

wudowodnili wymagany okres składkowy i nieskładkowy - co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn.

Prawo do wcześniejszej emerytury mogą uzyskać również pracownicy urzędu, w którym działa korpus służby cywilnej, niezatrudnieni jednak na stanowiskach urzędniczych objętych ustawą z 21 listopada 2008 r. Wcześniejsza emerytura przysługuje tym osobom na podstawie art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 269).

Tylko dla wybranych

Około 750 tys. osób straciło możliwość wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, kiedy 1 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656). Wiele osób zakładało, że ustawodawca będzie respektować prawa nabyte. Wśród tych osób są m.in. urzędnicy Najwyższej Izby Kontroli. Osoby te miały możliwość wcześniejszego zakończenia pracy, bowiem była ona traktowana jako wykonywana w szczególnych warunkach. Podstawą było rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Ustawa wprowadziła dla osób wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nowy rodzaj świadczenia, jakim jest emerytura pomostowa, nie dotyczy ona osób, które urodziły się przed 1 stycznia 1949 r. (przechodzą na emeryturę na zasadach obowiązujących przed wejściem w życie reformy emerytalnej).

Prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi urodzonemu po 31 grudnia 1948 r. po osiągnięciu wieku co najmniej 55 lat przez kobietę i co najmniej 60 lat przez mężczyznę (są jeszcze dodatkowe warunki). Ale urzędnicy i pracownicy biurowi nie mają możliwości skorzystania z tego świadczenia, prace w administracji nie zostały bowiem zaliczone do tych, które uprawniają do wcześniejszego odejścia z pracy. Tym samym żaden z urzędników, o ile urząd nadal funkcjonuje, nie może już liczyć na odejście na emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

Co po likwidacji

Zdarza się, że konieczna jest likwidacja istniejącego urzędu. W takiej sytuacji, mimo starań, nie zawsze jest możliwe znalezienie nowego miejsca pracy dla osób zwalnianych. W pierwszej kolejności z pracy odchodzą osoby mające już uprawnienia emerytalne. Może się jednak zdarzyć tak, że z pracy muszą odejść także osoby w wieku przedemerytalnym. Prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 56 lat, jeżeli jest kobietą, oraz 61 lat, jeżeli jest mężczyzną i posiada okres uprawniający do uzyskania emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Świadczenie przedemerytalne przysługuje jednak nie od razu, ale po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.), jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:

wnadal jest zarejestrowana jako bezrobotna,

ww okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych,

wzłoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

To się nie opłaca

Dla wielu osób świadczenie przedemerytalne to jest już ostateczność, kiedy nie udało się znaleźć pracy, a ZUS odmawia przyznania emerytury. A dzieje się tak, ponieważ kwota tego świadczenia wynosi tylko 938,25 zł miesięcznie.

Powodem niechęci do tego rodzaju świadczeń jest także fakt dyskryminowania tej grupy osób, jeśli rozpoczną dorabianie. Świadczenie przedemerytalne ulega zmniejszeniu, jeżeli kwota przychodu przekracza miesięcznie 25 proc. przeciętnego wynagrodzenia w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji, ogłoszonego przez prezesa GUS do celów emerytalnych. By świadczenie w ogóle było wypłacane, nie może przekroczyć 70 proc. tego wynagrodzenia.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl