Najważniejsze zmiany dotyczące ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego oraz emerytur i rent

Okres opłacania składek za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne (art. 6 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.)

Za osobę pobierającą świadczenia pielęgnacyjne wójt burmistrz lub prezydent miasta opłacał składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę, jednak nie dłużej niż przez 20 lat.

Zmiana spowodowana nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach z FUS wydłużającą wiek emerytalny. Obecnie za osobę pobierającą świadczenia pielęgnacyjne wójt burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego). Do zasady tej jest zastrzeżenie - okres składkowy i nieskładkowy wynosi:

20 lat - do 31 grudnia 2013 r.;

21 lat - od 1 stycznia 2014 r.;

22 lata - od 1 stycznia 2016 r.;

23 lata - od 1 stycznia 2018 r.;

24 lata - od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.

Prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi (art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)

W przepisie wymienione były enumeratywnie osoby, które mogły przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych i samodzielnie opłacać za siebie składki. Prawo to przysługiwało: 1) małżonkom pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy ONZ i w innych misjach specjalnych za granicą, w instytutach, ośrodkach informacji i kultury za granicą; 2) osobom, które z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (m.in. z umowy o pracę, zlecenia); 3) obywatelom polskim wykonującym pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatelom polskim wykonującym pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium RP, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa; 4) studentom oraz uczestnikom studiów doktoranckich, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu; 5) alumnom seminariów duchownych, nowicjuszom, postulantom i juniorystom do ukończenia 25 roku życia; 6) wnioskodawcom odbywającym na podstawie nieodpłatnych umów cywilnoprawnych staż adaptacyjny w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności - w rozumieniu przepisów o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich UE; 7) posłom do Parlamentu Europejskiego wybranym w RP.

Od 1 stycznia 2013 r. każda osoba która nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, może przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń i samodzielnie opłacać za siebie składki.

Gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia przy ubezpieczeniach dobrowolnych (art. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)

Art. 10 przed nowelizacją wprowadzał możliwość kontynuowania ubezpieczeń. W myśl tego przepisu osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi oraz osoby, o których mowa w powyższym wierszu w pkt 3, mogły po ustaniu tych ubezpieczeń kontynuować je dobrowolnie. Gdy okres tego ubezpieczenia przekraczał 10 lat, nie obowiązywała gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia, w wypadku gdy stan własnego konta ubezpieczonego go nie zapewniał.

Zmiana jest konsekwencją rozszerzenia katalogu osób mogących przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (patrz wiersz powyżej). W związku z tym, że w znowelizowanym art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazano, że opłacać składki na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe może każda osoba, nie ma potrzeby, aby w dalszym ciągu była możliwość kontynuowania ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Art. 10 po nowelizacji brzmi: jeżeli okres dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przekracza 10 lat, nie obowiązuje gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia, w wypadku gdy stan własnego konta ubezpieczonego nie będzie go zapewniał.

Zamieszczanie interpretacji indywidualnych ZUS w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 83d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)

Interpretacje indywidualne (w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek)wraz z wnioskiem o ich wydanie, ZUS będzie niezwłocznie zamieszczał w Biuletynie Informacji Publicznej.

Wymienione zmiany wynikają z:

Ustawy z 11 maja 2012 r. zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637).

Ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. z 2012 r., poz. 1342).

Katalog uprawnionych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.)

Do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych miały m.in. prawo osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18. roku życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu.

Po zmianie przepisu w przypadku osób, które nie ukończyły 18 lat, a mają obywatelstwo polskie, nie ma znaczenia miejsce zamieszkania.

Dokumentowanie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 2-9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Świadczeniobiorca przedstawiał w przychodni RMUA lub inny dokument potwierdzający fakt podlegania ubezpieczeniom.

Świadczeniobiorca przedstawia dokument tożsamości (dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, albo legitymację szkolną - w przypadku osoby, która nie ukończyła 18. roku życia). Placówka medyczna sama potwierdza prawo do świadczeń. W przypadku niepotwierdzenia prawa do świadczeń w powyższy sposób pacjent może przedstawić inny dokument potwierdzający uprawnienia, np. kartę ubezpieczenia zdrowotnego, formularz ZUS RMUA wydany przez płatnika (nie dotyczy osób na urlopie bezpłatnym powyżej 30 dni), aktualne zaświadczenie wystawione przez płatnika, legitymację ubezpieczeniową z aktualnym wpisem i pieczątką płatnika. Dla członka rodziny osoby ubezpieczonej może to być kserokopia zgłoszenia (druki: ZUS RMUA + druk ZUS ZCNA), aktualne zaświadczenie wydane przez płatnika, legitymacja rodzinna z wpisanymi danymi członków rodziny wraz z aktualną datą i pieczątką zakładu pracy.

Gdy pacjent powyższego dokumentu nie posiada, może złożyć oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń zdrowotnych (wzory oświadczeń zostały określone w rozporządzeniu ministra zdrowia z 11 grudnia 2012 r.; Dz.U. z 2012 r., poz. 1421).

Dokumentowanie prawa do świadczeń w stanach nagłych (art. 50 ust. 11-22 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

W stanach nagłych lub w przypadku gdy ze względu na stan pacjenta nie jest możliwe złożenie oświadczenia (o którym mowa w poprzednim wierszu tabeli), świadczenie zdrowotne zostanie udzielone. Osoba, której udzielono świadczenia, powinna w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia udzielania świadczenia potwierdzić swoje uprawnienia w sposób przedstawiony w poprzednim wierszu tabeli, a gdy świadczenie to zostało udzielone w szpitalu - w terminie 7 dni od jego zakończenia pod rygorem obciążenia tej osoby kosztami. Gdy przedstawienie dokumentów lub złożenie oświadczenia nastąpi po upływie tych terminów (odpowiednio 14 i 7 dni) jednak w okresie nie dłuższym niż 1 rok, licząc od dnia upływu tych terminów, pacjent nie zostanie obciążany kosztami udzielonych świadczeń. Roszczenia powyższe przedawniają się z upływem 5 lat od dnia upływu wspomnianych terminów. Gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostanie udzielone pomimo braku prawa do świadczeń z uwagi na posługiwanie się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo złożenie oświadczenia o prawie do świadczeń, osoba której udzielono świadczenie będzie zobowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia. W takiej sytuacji koszty, jakie poniósł NFZ, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor oddziału NFZ wyda wówczas decyzję ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Decyzja nie zostanie wydawana, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia, upłynęło 5 lat. Należności te ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Kosztów udzielonych świadczeń nie ponosi osoba, która w chwili składania oświadczenia działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń.

Ponoszenie kosztów świadczeń udzielonych osobie nieuprawnionej (art. 50 ust. 16 i ust. 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Nieuprawniony świadczeniobiorca ponosił koszty świadczeń. W tym zakresie nie była jednak wydawana decyzja. Nie było też przepisów w kwestii możliwości umorzenia należności.

Koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobie nieuprawnionej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor oddziału NFZ wydaje decyzję administracyjną ustalajacą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Dyrektor oddział NFZ może umorzyć w całości albo w części spłatę należności ustalonej w decyzji, odroczyć jej spłatę, lub rozłożyć ją na raty, stosując odpowiednio zasady określone w art.56-58 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Obciążenie płatnika kosztami udzielonych świadczeń, jeśli nie odprowadził za ubezpieczonego składki (art. 50 ust. 5 i ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przed nowelizacją)

NFZ obciążał płatnika poniesionymi kosztami udzielonych ubezpieczonemu świadczeń opieki zdrowotnej, jeśli nie odprowadził on przez okres dłuższy niż miesiąc składki na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonego. Opłacenie zaległych składek wraz z odsetkami za zwłokę nie zwalniało z obowiązku pokrycia kosztów udzielonego świadczenia opieki zdrowotnej.

Od 1 stycznia 2013 r. płatnicy, którzy nie opłacili składek, nie ponoszą kosztów świadczeń udzielonych ich ubezpieczonym.

Zgłoszenie członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego (art. 67 ust. 3, art. 68 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Przepis nie określał wprost, w jakim terminie powinno być dokonane zgłoszenie członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego. Prawo do świadczeń przysługiwało po zgłoszeniu.

Zgłoszenie członka rodziny ma nastąpić w terminie 7 dni od daty zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia.

Zasady dokonywania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (art. 67 ust. 3a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Przepisy nie określały wprost, że osoba, która może być zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez więcej niż jednego ubezpieczonego, powinna być zgłoszona jako członek rodziny tylko raz, ale taka była ich interpretacja.

Obecnie z przepisów wynika, że do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wystarczy jedno zgłoszenie przez jedną osobę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z tym że wnuki mogą zostać zgłoszone tylko w przypadku gdy nie mogą być zgłoszone jako członkowie rodziny przez rodziców.

Wygaśniecie prawa do korzystania ze świadczeń przez uczniów i studentów (art. 67 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych dla osób, które ukończyły szkołę średnią lub wyższą, wygasa po upływie 4 miesięcy od dnia zakończenia nauki lub skreślenia z listy studentów.

Obecnie również prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych dla osób, które ukończyły szkołę średnią lub wyższą, wygasa po upływie 4 miesięcy od dnia zakończenia nauki lub skreślenia z listy studentów.

Dodatkowo został wprowadzony wydłużony okres korzystania ze świadczeń dla osób, które ukończyły szkołę ponadgimnazjalną - 6 miesięcy.

Sposób zgłoszenia rolników i domowników do ubezpieczenia zdrowotnego (art. 75 ust. 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Rolników i domowników, którzy nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.) i niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zgłaszał do ubezpieczenia zdrowotnego KRUS.

Od 1 stycznia 2013 r. wymienione obok osoby zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same za pośrednictwem KRUS. Osoby te są zobowiązane złożyć niezwłocznie w KRUS zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego.

Wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego (art. 76a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Obowiązek wyrejestrowania z ubezpieczenia osoby, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń, nie wynikał wprost z przepisów, ale taka była ich interpretacja.

Obecnie z ustawy wynika, że osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, podlega wyrejestrowaniu z tego tytułu wraz z członkami rodziny. Dodatkowo ubezpieczony w terminie 7 dni ma poinformować płatnika o okolicznościach powodujących konieczność wyrejestrowania zgłoszonych przez niego członków rodziny.

Obowiązki informacyjne NFZ (art. 192 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Fundusz na żądanie ubezpieczonego informował go o udzielonych mu świadczeniach opieki zdrowotnej oraz kwocie środków finansowych wydatkowanych na sfinansowanie tych świadczeń.

Fundusz na żądanie świadczeniobiorcy informuje go o:

- posiadanym w danym dniu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej oraz podstawie tego prawa, a w przypadku gdy prawo do świadczeń wynika z objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, także o dacie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz numerach NIP i REGON płatnika ubezpieczenia zdrowotnego - na podstawie informacji przetwarzanych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych;

- o udzielonych mu świadczeniach opieki zdrowotnej oraz kwocie środków finansowych wydatkowanych na sfinansowanie tych świadczeń.

Skutki naruszenia obowiązku zgłoszenia i wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego (art. 193 pkt 1a, art. 193 pkt 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Karze grzywny podlegał tylko ubezpieczony dobrowolnie, który nie zgłosił do Funduszu członków rodziny.

Karze grzywny podlega ubezpieczony, który nie informuje podmiotu właściwego do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o okolicznościach powodujących konieczność zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny. Karze grzywny podlega także płatnik, który nie dokonuje w terminie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego lub wyrejestrownia z ubezpieczenia zdrowotnego.

Zamieszczanie interpretacji indywidualnych NFZ w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 109a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych)

Interpretacje indywidualne w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wraz z wnioskiem o ich wydanie są niezwłocznie zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej.

Wymienione zmiany wynikają z:

Ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. z 2012 r., poz. 1342).

Ustawy z 27 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1016).

Wydłużenie powszechnego wieku emerytalnego wymaganego do uzyskania emerytury przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. (art. 27 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.)

Powszechny wiek emerytalny dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Wszystkie kobiety urodzone przed 1 stycznia 1949 r. oraz wszyscy mężczyźni urodzeni przed 1 stycznia 1948 r. uzyskają emeryturę z tytułu ukończenia wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn (wiek ten ukończyli bowiem do 31 grudnia 2012 r.)

Powszechny wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w 1948 r. podwyższono i wynosi :

- 65 lat i 1 miesiąc dla urodzonych od 1 stycznia do 31 marca,

- 65 lat i 2 miesiące dla urodzonych od 1 kwietnia do 30 czerwca,

- 65 lat i 3 miesiące dla urodzonych od 1 lipca do 30 września,

- 65 lat i 4 miesiące dla urodzonych od 1 października do 31 grudnia.

Wydłużenie powszechnego wieku emerytalnego wymaganego do uzyskania emerytury przez osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. (art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Powszechny wiek emerytalny dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948r. wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Z tytułu ukończenia 60 lat na emeryturę mogą przejść wyłącznie kobiety, które wiek ten osiągnęły do 31 grudnia 2012 r., a więc urodzone najpóźniej 31 grudnia 1952 r.

Dla pozostałych kobiet wydłużono wiek emerytalny, tak jak dla wszystkich mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Wydłużanie będzie stopniowe (o 1 miesiąc za każdy późniejszy kwartał urodzenia). Docelowo wiek ten wyniesie 67 lat dla obu płci, co nastąpi:

- po 30 września 2040 r. w przypadku kobiet urodzonych po 30 września 1973 r.,

- po 30 września 2020 r. w przypadku mężczyzn urodzonych po 30 września 1953 r.

Wydłużenie powszechnego wieku emerytalnego uprawniającego do emerytury przyznawanej przez ZUS z urzędu (art. 24a i art. 27a ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Wiek, po ukończeniu którego ZUS przyznawał z urzędu emeryturę osobom pobierającym rentę z tytułu niezdolności do pracy, wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

W związku ze stopniowym wydłużaniem wieku emerytalnego, począwszy od 1 stycznia 2013 r. w odpowiednio późniejszym wieku ZUS będzie również przyznawał z urzędu emeryturę osobom pobierającym rentę z tytułu niezdolności do pracy. Osoby, którym ZUS przyznał rentę z tytułu niezdolności do pracy do ukończenia dotychczasowego powszechnego wieku emerytalnego, tj. 60 (65) lat, zachowają te uprawnienia do czasu osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego.

Wydłużenie wieku emerytalnego uprawniającego do uzyskania okresowej emerytury kapitałowej - z II filaru (art. 7, 8 ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych; Dz.U. nr 228, poz. 1507 z późn. zm.)

Wiek, którego ukończenie uprawniało kobiety do uzyskania okresowej emerytury kapitałowej, wynosił 60 lat

Kobiety, które do 31 grudnia 2012 r. nie ukończyły 60 lat, prawo do okresowej emerytury kapitałowej nabędą po osiągnięciu odpowiednio wydłużonego wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Wiek, którego ukończenie uprawnia do uzyskania okresowej emerytury kapitałowej, jest stopniowo wydłużany według takiego samego harmonogramu jak powszechny wiek emerytalny wymagany do przyznania emerytury z FUS.

Wydłużenie wieku emerytalnego uprawniającego do uzyskania dożywotniej emerytury kapitałowej (art. 7 ustawy o emeryturach kapitałowych)

Dożywotnia emerytura kapitałowa miała przysługiwać po ukończeniu 65 lat. Od dnia ukończenia tego wieku miało ustawać prawo do okresowej emerytury kapitałowej.

Wiek, którego ukończenie uprawnia do uzyskania dożywotniej emerytury kapitałowej i skutkuje ustaniem prawa do okresowej emerytury kapitałowej, będzie wydłużany według tego samego harmonogramu co wiek uprawniający mężczyznę do uzyskania emerytury z FUS.

Kobiety, którym ZUS przyznał okresową emeryturę kapitałową do ukończenia dotychczas obowiązującego wieku emerytalnego dla mężczyzn (65 lat), zachowają prawo do tego świadczenia do czasu ukończenia odpowiednio podwyższonego wieku emerytalnego. Po ukończeniu tego wieku będą mogły uzyskać prawo do dożywotniej emerytury kapitałowej

Możliwość uzyskania tzw. emerytury częściowej (art. 26b ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Przepisy nie przewidywały możliwości nabycia prawa do emerytury częściowej.

Możliwość uzyskania emerytury częściowej dotyczy osób, które nie ukończyły powszechnego wieku emerytalnego, odpowiednio wydłużonego. Emerytura taka przysługuje osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które:

- osiągnęły wiek wynoszący co najmniej 62 lata dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz

- posiadają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.

Jako pierwsi emeryturę częściową będą mogli uzyskać mężczyźni urodzeni w I kwartale 1949 r., dla których wydłużony wiek emerytalny wynosi 65 lat i 5 miesięcy.

Emerytura częściowa będzie wynosiła 50 proc. pełnej kwoty emerytury i nie zostanie objęta gwarancją najniższego świadczenia.

Pobieranie emerytury częściowej nie będzie uzależnione od rozwiązania stosunku pracy nawiązanego przed przejściem na to świadczenie ani też od uzyskiwania przychodów z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych lub z tytułu służby.

Wydłużenie wieku uprawniającego do zgłoszenia wniosku o wcześniejszą emeryturę (art. 29, art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Wiek emerytalny, przez ukończeniem którego należało zgłosić wniosek o wcześniejszą emeryturę (np. pracowniczą czy z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Wniosek o wcześniejszą emeryturę trzeba zgłosić przed ukończeniem odpowiednio podwyższonego wieku emerytalnego uprawniającego wnioskodawcę do uzyskania emerytury powszechnej.

Zniesienie warunku rozwiązania stosunku pracy wymaganego do przyznania emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Nabycie prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez osoby, które na 1 stycznia 1999 r. udowodniły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym odpowiedni (zwykle 15-letni) okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, działalności twórczej lub artystycznej albo zatrudnienia na kolei oraz osiągnęły obniżony wiek emerytalny, uzależnione było od rozwiązania stosunku pracy.

Uzyskanie wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest uzależnione od rozwiązania stosunku pracy. Zniesienie tego warunku obowiązuje w stosunku do emerytur, do których prawo powstało (powstanie) po 31 grudnia 2012 r.

Pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury o kwoty wcześniejszych emerytur oraz emerytur częściowych (art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Gdy osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. uprawniona do wcześniejszej emerytury wnioskowała o emeryturę z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego (przewidzianą w art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), tę drugą emeryturę obliczano na ogólnych zasadach (przewidzianych w art. 25-26 wspomnianej ustawy). Pobieranie wcześniejszej emerytury nie miało wpływu na ustalenie wysokości emerytury przyznawanej po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego.

Gdy osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. uprawniona do wcześniejszej emerytury wnioskuje o emeryturę z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, ta druga emerytura nadal obliczana jest na zasadach przewidzianych w art. 25-26 ustawy emerytalnej. Podstawa obliczenia tej emerytury jest jednak pomniejszana o kwoty:

- pobranych wcześniejszych emerytur, przyznanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed osiągnięciem wieku emerytalnego (zarówno na podstawie ustawy emerytalnej, przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999 r., jak też na zasadach określonych w art. 88 Karty nauczyciela),

- pobranych emerytur częściowych.

Pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury będzie uwzględniało kwoty wcześniejszych świadczeń w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Prawo do obliczenia emerytury przewidzianej w art. 24 ustawy emerytalnej na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2013 r. (tj. bez pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych wcześniejszych emerytur) zachowają kobiety uprawnione do wcześniejszej emerytury, które:

- najpóźniej 31 grudnia 2012 r. ukończyły obowiązujący dotychczas powszechny wiek emerytalny (60 lat) oraz

- najpóźniej 31 grudnia 2012 r. zgłosiły wniosek o emeryturę przewidzianą w art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Ustalanie emerytury w mieszanej wysokości (na podstawie art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) dla osób, które wiek emerytalny ukończą w 2014 roku

Niektórym osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r. ZUS może obliczyć emeryturę częściowo według starych oraz częściowo według nowych zasad, jeśli taki sposób wyliczenia jest korzystniejszy od obliczenia świadczenia całkowicie po nowemu. Do 31 grudnia 2012r. możliwość ta dotyczyła osób, które łącznie spełniły następujące warunki:

- nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego (lub złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w funduszu, za pośrednictwem ZUS do budżetu państwa),

- nie pobrały (choćby za jeden miesiąc) wcześniejszej emerytury obliczonej według starych zasad,

- wiek uprawniający do emerytury (podstawowy lub obniżony) ukończyły lub ukończą w latach 2009-2013.

Emerytura w mieszanej wysokości może być również (patrz: kolumna obok) ustalona dla osób, które wiek emerytalny osiągną w 2014 roku i spełnią pozostałe (wymienione obok) warunki, tj. dla:

- kobiet urodzonych od 1 października 1953 r. do 30 czerwca 1954 r.,

- mężczyzn urodzonych od 1 stycznia 1949 r. do 30 czerwca 1949 r.,

- kobiet i mężczyzn, którzy wiek uprawniający do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej osiągną w 2014 r.

Wysokość emerytury mieszanej dla tej grupy osób, tak jak dla osób, które wiek emerytalny ukończą w 2013 roku, stanowi 20 proc. starej emerytury oraz 80 proc. nowej emerytury.

Podwyższanie stażu składkowego i nieskładkowego gwarantującego kwotę najniższej emerytury (art. 87 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Gdy emerytura przysługująca z FUS łącznie z emeryturą kapitałową była niższa od najniższej emerytury, emeryturę z FUS podwyższano w taki sposób, aby suma tych świadczeń nie była niższa od tej kwoty, jeśli ubezpieczony:

- mężczyzna ukończył 65 lat i miał okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat,

- kobieta ukończyła 60 lat i miała okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat.

Okres składkowy i nieskładkowy uprawniający kobiety do emerytury w minimalnej wysokości będzie stopniowo wydłużany z 20 do 25 lat. Długość tego stażu zależy od roku, w którym osoba przechodząca na to świadczenie ukończyła (ukończy) wymagany wiek emerytalny i wynosi:

- 20 lat dla kobiet, które wiek emerytalny (przewidziany w art. 24 ust. 1a) osiągną najpóźniej 31 grudnia 2013 r.,

- 21 lat dla kobiet, które wiek ten osiągną w latach 2014-2015,

- 22 lata dla kobiet, które wiek ten osiągną w latach 2016-2017,

- 23 lata dla kobiet, które wiek ten osiągną w latach 2018-2019,

- 24 lata dla kobiet, które wiek ten osiągną w latach 2020-2021,

- 25 lat dla kobiet, które wiek ten osiągną po 31 grudnia 2021 r.

Wydłużenie okresu pobierania świadczeń (zasiłków) przedemerytalnych, emerytur pomostowych oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych (art. 4 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, Dz.U. nr 120, poz. 1252 z późn. zm; art. 16 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, Dz.U. nr 237, poz. 1656 z późn. zm.; art. 8 ustawy 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, Dz.U. nr 97, poz. 800 z późn. zm.)

Prawo do emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego przysługiwało do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Prawo do wymienionych obok świadczeń przysługuje do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego odpowiednio podwyższonego (patrz: wiersze wyżej).

Osoby mające 1 stycznia 2013 r. ustalone prawo do emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczenia przedemerytalnego (zasiłku przedemerytalnego) zachowają uprawnienia do tych świadczeń do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego - chyba że prawo do świadczenia ustanie przed tym dniem (np. w wyniku nabycia uprawnień do wcześniejszej emerytury).

Wydłużenie okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 13 ust. 3a ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy przez okres co najmniej ostatnich 5 lat poprzedzających dzień badania lekarskiego, której brakuje mniej niż 5 lat do osiągnięcia 60 lat (w przypadku kobiety) albo 65 lat (w przypadku mężczyzny), w przypadku dalszego stwierdzenia niezdolności do pracy orzekano niezdolność do pracy na okres do dnia ukończenia tego wieku.

Orzeczeniem lekarza orzecznika (komisji lekarskiej) ZUS ustala niezdolność do pracy do dnia osiągnięcia odpowiednio podwyższonego wieku emerytalnego.

Osoby uprawnione 1 stycznia 2013 r. do renty z tytułu niezdolności do pracy przyznanej do dnia osiągnięcia dotychczasowego wieku emerytalnego, wynoszącego 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny, zachowują uprawnienia do renty do dnia osiągnięcia podwyższonego wieku emerytalnego (łącznie z tym dniem).

Nowe zasady ustalania tzw. stażu hipotetycznego w celu obliczenia renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 62 ustawy o emeryturach i rentach z FUS)

Staż hipotetyczny obliczano mnożąc po 0,7 proc. podstawy wymiaru renty za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista ukończyłby 60 lat.

W związku ze stopniowym wydłużaniem powszechnego wieku emerytalnego odpowiednio podwyższany będzie również wiek uwzględniany przy ustalaniu stażu hipotetycznego. Nadal będzie to powszechny wiek emerytalny przewidziany dla kobiet, ale dla osób urodzonych po 31 grudnia 1952 r. (zarówno kobiet, jak i mężczyzn) ubiegających się o przyznanie renty, wiek ten będzie odpowiednio dłuższy (w zależności od kwartału, w którym się urodziły).

Staż hipotetyczny będzie więc obliczany za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista ukończyłby określony dla kobiet (w art. 24 ust. 1a ustawy emerytalnej) podwyższony wiek emerytalny.

Staż hipotetyczny będzie ustalany według nowych zasad przy obliczaniu rent z tytułu niezdolności do pracy, do których prawo powstanie po 31 grudnia 2012 r.

Wydłużenie wieku emerytalnego wymaganego do uzyskania emerytury rolniczej

(art. 19 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników; t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.)

Emerytura rolnicza przysługiwała po ukończeniu wieku wynoszącego 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna) oraz pod warunkiem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.

Kobiety urodzone do 31 grudnia 1952 r. oraz mężczyźni urodzeni do 31 grudnia 1947 r., które wymagany wiek (odpowiednio 60 lub 65 lat) ukończą najpóźniej w grudniu 2012 r. uzyskają prawo do emerytury rolniczej z tytułu osiągnięcia tego wieku.

Dla pozostałych osób nowe przepisy przewidują stopniowe wydłużanie wieku emerytalnego na analogicznych zasadach jak w przypadku osób nabywających prawo do emerytury z ZUS. Dla urodzonych w każdym kolejnym kwartale wiek ten będzie więc wydłużany o jeden miesiąc. Docelowo wiek emerytalny ma wynosić dla wszystkich rolników 67 lat.

Docelowe zniesienie możliwości uzyskania wcześniejszej emerytury rolniczej oraz wprowadzenie możliwości uzyskania przez rolników emerytury częściowej (art. 19 i 19a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników)

Wcześniejsza emerytura rolnicza przysługiwała osobom, które:

- ukończyły wiek 55 lat (kobieta) i 60 lat (mężczyzna) oraz

- podlegały ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat,

- zaprzestały prowadzenia działalności rolniczej,

- bez względu na to, kiedy spełniły (spełnią) wymienione wyżej warunki.

Wcześniejsza emerytura rolnicza może być przyznana tym osobom, które do 31 grudnia 2017 r. spełnią wszystkie warunki wymagane do uzyskania tego świadczenia (wymienione obok).

Rolnicy mogą również nabyć prawo do emerytury częściowej na analogicznych zasadach jak ubezpieczeni w ZUS, tj. po ukończeniu wieku 62 lat (kobieta) i 65 lat (mężczyzna), jeśli podlegali ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym co najmniej 35 lat (w przypadku kobiet) oraz 40 lat (w przypadku mężczyzn).

Zmiana zasad ustalania części uzupełniającej wcześniejszej emerytury rolniczej częściowej (art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników)

Przy obliczaniu wcześniejszej emerytury rolniczej część uzupełniająca była zmniejszana o 25 proc. emerytury podstawowej. Tak ustaloną część uzupełniającą zwiększano o 5 proc. emerytury podstawowej po upływie każdego roku dzielącego uprawnionego od wieku emerytalnego.

W związku z wydłużeniem wieku emerytalnego i pozostawieniem rolnikom możliwości korzystania z wcześniejszych emerytur do 31 grudnia 2017 r. ulega zwiększeniu różnica pomiędzy wiekiem emerytalnym a wiekiem uprawniającym do ubiegania się o wcześniejszą emeryturę. Dlatego też tzw. część uzupełniającą wcześniejszej emerytury rolniczej zmniejsza się o 5 proc. emerytury podstawowej za każdy pełny rok dzielący uprawnionego od wieku emerytalnego. Ustaloną w ten sposób część uzupełniającą emerytury rolniczej (tak jak dotychczas) zwiększa się 5 proc. emerytury podstawowej po upływie każdego roku dzielącego uprawnionego od wieku emerytalnego.

Wydłużenie wieku przejścia w stan spoczynku przez sędziów i prokuratorów (art. 69 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. nr 98, poz. 1070 z późn. zm.; art. 62a ustawy z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 270, poz.1599 z późn. zm.)

Sędzia przechodził w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia, chyba że nie później niż na 6 miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczył ministrowi sprawiedliwości wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawił zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego (nie dłużej jednak niż do ukończenia 70. roku życia). Podobna regulacja obowiązywała dla prokuratorów.

Wiek, w którym sędzia lub prokurator przechodzi w stan spoczynku, zostanie docelowo wydłużony do 67 lat dla kobiet i mężczyzn. Proces podwyższania tego wieku obejmie kobiety urodzone po 31 grudnia 1967 r. oraz mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1947 r. Urodzeni w kolejnych kwartałach będę mieli podwyższony wiek przejścia w stan spoczynku (o jeden miesiąc za każdy późniejszy kwartał, w którym się urodzili).

Docelowe zniesienie możliwości wcześniejszego przejścia w stan spoczynku przez sędziów i prokuratorów (art. 69 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych; art. 62a ustawy o prokuraturze)

Sędzia lub prokurator mógł przejść w stan spoczynku, na swój wniosek, po ukończeniu 55 lat przez kobietę (jeśli przepracowała na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 25 lat) oraz 60 lat przez mężczyznę (jeśli przepracował na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 30 lat), bez względu na to, kiedy spełnił (spełni) wymienione warunki.

Możliwość wcześniejszego przejścia w stan spoczynku mają wyłącznie ci sędziowie i prokuratorzy, którzy wymagane warunki spełnią do 31 grudnia 2017 r.

Zmiana zasad przechodzenia na emeryturę wojskową i na emeryturę policyjną (art. 18a-18d ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin; t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 z późn. zm.; art. 18a-18d ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin; t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 67 z późn. zm.)

Emerytura wojskowa dla byłego żołnierza zawodowego lub emerytura policyjna (dla byłego funkcjonariusza służb mundurowych) przysługiwała, jeśli w dniu zwolnienia ze służby posiadał on co najmniej 15 lat tej służby.

Uzyskanie tego świadczenia nie było więc uzależnione od osiągnięcia określonego wieku emerytalnego.

Możliwość nabycia uprawnień emerytalnych po 15 latach służby i bez względu na osiągnięty wiek mają tylko ci żołnierze i funkcjonariusze, którzy zostali powołani (przyjęci) do służby najpóźniej 31 grudnia 2012 r. oraz:

- żołnierze pełniący służbę kandydacką 1 stycznia 2013 r., w przypadku powołania do zawodowej służby wojskowej bezpośrednio po ukończeniu służby kandydackiej,

- żołnierze powołani do zawodowej służby wojskowej po 31 grudnia 2012 r., jeżeli przed tym powołaniem pełnili służbę w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub Służbie Więziennej, do której zostali powołani przed 1 stycznia 2013 r.,

- funkcjonariusze przyjęci do służby po 31 grudnia 2012 r., jeżeli przed tym przyjęciem pełnili służbę w wymienionych poprzednim punkcie jednostkach, do której zostali przyjęci przed 1 stycznia 2013 r.,

- funkcjonariusze przyjęci do służby po 31 grudnia 2012 r., jeżeli przed tym przyjęciem pełnili zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką, do której zostali powołani przed 1 stycznia 2013 r.

Żołnierze zawodowi i funkcjonariusze, którzy zostali powołani lub przyjęci do służby po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r., przejdą na emeryturę wojskową lub policyjną po zwolnieniu ze służby, jeśli w dniu tego zwolnienia ukończą 55 lat i udowodnią co najmniej 25 lat służby.

Prawo do emerytury wojskowej lub policyjnej były żołnierz lub funkcjonariusz będzie mógł nabyć również wtedy, gdy wymagany wiek 55 lat ukończy już po zwolnieniu ze służby, jeśli zwolnienie to nastąpi z przyczyn określonych w ustawie, których zaistnienie jest niezależne od żołnierza lub funkcjonariusza (np. stwierdzenia niezdolności do służby przez komisję lekarską).

Zmiana zasad ustalania wysokości emerytury wojskowej lub policyjnej (art. 18e wymienionych wyżej ustawY z 18 lutego 1994 r.)

Wysokość emerytury wojskowej albo policyjnej wynosi 40 proc. podstawy jej wymiaru i wzrasta o 2,6 proc. tej podstawy za każdy dalszy rok służby (powyżej 15 lat).

Emerytura wojskowa lub policyjna nie może być wyższa niż 75 proc. podstawy jej wymiaru (bez uwzględnienia dodatków, zasiłków i świadczeń pieniężnych).

Emerytura wojskowa albo policyjna dla powołanych albo przyjętych do służby po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. wynosi 60 proc. podstawy jej wymiaru za 25 lat służby i wzrasta o 3 proc. za każdy dalszy rok tej służby, maksymalnie do 75 proc. podstawy wymiaru (bez uwzględnienia dodatków, zasiłków i świadczeń pieniężnych).

Zmiana zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury wojskowej lub policyjnej

Podstawę wymiaru emerytury stanowi uposażenie należne żołnierzowi lub funkcjonariuszowi w ostatnim miesiącu pełnienia służby.

Podstawę wymiaru emerytury wojskowej lub policyjnej dla powołanych albo przyjętych do służby po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. ustala się z uwzględnieniem średniego uposażenia należnego żołnierzowi lub funkcjonariuszowi przez 10 kolejnych lat kalendarzowych (wybranych przez żołnierza lub funkcjonariusza, a w razie braku wyboru z jego strony - z 10 kolejnych lat kalendarzowych poprzedzających rok zwolnienia ze służby).

Wymienione zmiany wynikają z:

Ustawy z 11 maja 2012 r. zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 637).

Ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 664).