Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy okres pracy w gospodarstwie rolnym uwzględnia się przyznając emeryturę częściową

● W jakiej sytuacji babcia otrzyma zasiłek opiekuńczy

● Kto jest płatnikiem świadczeń chorobowych po ustaniu zatrudnienia

● Spółka z o.o. z powodu problemów finansowych zaprzestała opłacania składek ZUS. Następnie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Organ rentowy wydał jednak decyzję o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości składkowe, twierdząc, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło za późno. Czy prezes może uniknąć odpowiedzialności z uwagi na to, że nie zgłosił wcześniej wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ był chory i przebywał na zwolnieniu lekarskim?

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Nie uniknie on odpowiedzialności, chyba że była to długotrwała i obłożna choroba. Członkowie zarządu spółki z o.o. za niezapłacone przez nią składki odpowiadają osobiście. W zasadzie nie zwalnia ich z tego niezdolność do pracy w czasie, kiedy trzeba było zgłosić wniosek o upadłość.

Omawiana odpowiedzialność wynika z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który odsyła do art. 116 ordynacji podatkowej. Zgodnie z nim za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

- niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Wątpliwości budzi, czy korzystanie przez członka zarządu ze zwolnienia lekarskiego jest okolicznością wyłączającą jego winę za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Jak wynika z orzecznictwa SN, nie można przyjąć, że nie ponosi winy za niezgłoszenie takiego wniosku o upadłość członek jednoosobowego zarządu spółki, który nie wykonywał faktycznie swoich obowiązków z powodu choroby (wyrok z 2 października 2008 r., sygn. akt I UK 39/08, OSNP 2010/7-8/97). SN uznał, że choroba, ciąża, urlop macierzyński czy urlop wychowawczy jedynego członka zarządu nie wykluczają same w sobie przypisania danej osobie winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego jej ogłoszeniu. Przyjął, że wina w takim przypadku powinna być oceniana według podwyższonej staranności. Jeżeli prezes zarządu jest chory, a nie jest to choroba wykluczająca podjęcie przez niego odpowiednich decyzji gospodarczych, to należy od niego oczekiwać, że podejmie działania służące zapewnieniu prawidłowego prowadzenia jej spraw w trakcie choroby.

Podobnie wypowiadał się WSA w Łodzi w wyroku z 21 września 2010 r. (sygn. akt I SA/Łd 199/10), stwierdzając, że pobyt w szpitalu i rekonwalescencja nie mają znaczenia dla możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości spółki. Prezes jej zarządu musi tak zorganizować swoją pracę, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie firmy także w okresie swojej nieobecności spowodowanej chorobą. W tym czasie powinien działać przez pełnomocnika lub też inną wyznaczoną osobę. Trzeba więc uznać, że jedynie długotrwała, obłożna choroba mogłaby zwalniać członka zarządu od odpowiedzialności za niezapłacone składki (wyrok NSA z 19 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 1340/11).

Podstawa prawna

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.).

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

● 12 stycznia 2014 r. ukończyłem 65 lat. Zatrudniony jestem od 1 stycznia 2006 r. (umowa o pracę). Od 16 roku życia pracowałem w gospodarstwie rolnym rodziców. Trwało to do 31 grudnia 1972 r. Od 1 stycznia 1975 r. do 22 maja 1995 r. podlegałem ubezpieczeniom z umowy o pracę. Następnie do 31 marca 1999 r. pobierałem rentę z tytułu niezdolności do pracy. Od 1 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2004 r. prowadziłem pozarolniczą działalność. Od 3 lat otrzymuję rentę z tytułu wypadku w pracy w pełnej wysokości. Czy mam prawo do emerytury z tytułu przepracowania tylu lat pracy, a jeśli tak, to jak jest ona obliczana?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Spełnione zostaną warunki do przyznania prawa do emerytury częściowej, o ile ZUS uwzględni okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W celu przyznania świadczenia niezbędne jest złożenie wniosku.

Emerytura częściowa przysługuje mężczyźnie urodzonemu po 31 grudnia 1948 r., który nie ma ukończonego wieku emerytalnego wymienionego w art. 24 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna). Ustalany jest on w zależności od daty urodzenia. Osoba ta musi mieć ukończone 65 lat oraz udowodniony co najmniej 40-letni okres składkowy i nieskładkowy. Ustalając go, przyjmuje się okresy składkowe, nieskładkowe (w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 składkowych), a także czas prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. W przypadku utraty prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy uwzględnia się czas jej pobierania, jeżeli ten jest krótszy od wymaganego do przyznania emerytury. W przypadku, gdy okresy składkowe i nieskładkowe pokrywają się, przyjmuje się ten korzystniejszy. Jeżeli czas pobierania renty pokrywa się z okresami składkowymi, nieskładkowymi czy też pracy w gospodarstwie rolnym, to nie uwzględnia się okresów pobierania renty.

Dla przyznania emerytury częściowej, a także jej wypłaty nie ma znaczenia kontynuowanie zatrudnienia w ramach stosunku pracy zawartego z pracodawcą, u którego ubezpieczony był zatrudniony przed nabyciem prawa do emerytury.

Emerytura jest obliczana na nowych zasadach i wynosi 50 proc. ustalonej na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej wraz z ewentualnym zwiększeniem rolnym. Oznacza to, że w celu jej ustalenia określa się w pierwszej kolejności podstawę obliczenia świadczenia. Uwzględnia się w niej kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego (za okresy przypadające do 31 grudnia 1998 r.) oraz kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne, zewidencjonowane na koncie ubezpieczonego z uwzględnieniem waloryzacji za okresy przypadające po 31 grudnia 1998 r. aż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury częściowej. Tak obliczoną kwotę dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia ustalone dla danej osoby według tablic trwania życia i dopiero od tego ustala się 50 proc.

Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury częściowej i jednocześnie do renty z wypadku przy pracy, ma prawo do wypłaty jednego z tych świadczeń w pełnej wysokości i drugiego w połowie. Pamiętać jednak trzeba, że osiąganie przychodu przez taką osobę wyklucza łączne pobieranie obu świadczeń, bez względu na jego wysokość.

Spełnione są warunki do emerytury częściowej, ponieważ posiada pan wymagany 40-letni staż, na który składają się zatrudnienie na podstawie umowy o pracę oraz okres pozarolniczej działalności, a także okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Emerytura częściowa może zostać przyznana na wniosek zgłoszony do ZUS. Warunkiem jej wypłaty w zbiegu z rentą wypadkową byłoby rozwiązanie stosunku pracy. Jeżeli w dalszym ciągu będzie pan kontynuował zatrudnienie, ZUS przyzna emeryturę częściową i będzie wypłacał albo tę emeryturę, albo rentę z tytułu wypadku przy pracy. W zależności od tego, które świadczenie będzie bardziej korzystne.

Podstawa prawna

Art. 6-8, art. 10, art. 10a, art. 26, art. 26b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.),

Art. 26 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

● Nasza pracownica opiekuje się wnuczką, która ma 4 tygodnie. Mama dziecka korzysta z urlopu i zasiłku macierzyńskiego, a teraz przebywa w szpitalu. Czy babci przysługuje z tego tytułu zasiłek opiekuńczy, a jeżeli tak, to jakich dokumentów do jego wypłaty powinniśmy zażądać?

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Tak, w opisanej sytuacji pracownica ma prawo do zasiłku opiekuńczego. Jeżeli ubezpieczona matka dziecka przebywa w szpitalu z powodu choroby w pierwszych 8 tygodniach korzystania z zasiłku macierzyńskiego, opiekę nad dzieckiem może sprawować ojciec dziecka. Zasiłek opiekuńczy w tym przypadku przysługuje w wymiarze do 8 tygodni (56 dni). Jest to wymiar dodatkowy, poza określonym okresem wypłaty zasiłku opiekuńczego (tj. 60 dni w roku kalendarzowym).

Uprawnienie to występuje także w przypadku, gdy opiekę nad dzieckiem zamiast ojca sprawuje inny członek najbliższej rodziny. Niewątpliwie babcię dziecka zalicza się do członków najbliższej rodziny. Jeżeli podlega ona ubezpieczeniu chorobowemu, to przysługuje jej zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad wnuczką.

Dokumentami niezbędnymi do wypłaty tego świadczenia są:

wzaświadczenie wystawione przez szpital o okresie pobytu matki dziecka w szpitalu,

woświadczenie babci dziecka o pobieraniu przez matkę dziecka zasiłku macierzyńskiego w okresie do 8 tygodni po porodzie,

woświadczenie na druku ZUS Z-15.

Jeżeli pobyt matki dziecka w szpitalu wykracza poza okres pierwszych 8 tygodni korzystania przez nią z zasiłku macierzyńskiego, to może ona przerwać urlop macierzyński. Z dalszej jego części może wtedy korzystać ubezpieczony ojciec dziecka. Trzeba podkreślić, że z tego prawa poza ojcem dziecka nie może skorzystać inny członek rodziny. Np. w sytuacji, gdy pracownica korzystająca z urlopu macierzyńskiego od 2 grudnia 2013 r. przebywa w szpitalu od 13 stycznia 2014 r. do 7 lutego 2014 r., to w okresie od 13 do 26 stycznia 2014 r. (tj. przypadającym w pierwszych 8 tygodniach po porodzie) opiekę nad dzieckiem sprawować może ubezpieczona babcia dziecka, która otrzyma zasiłek opiekuńczy, a od 27 stycznia do 7 lutego 2014 r. o urlop macierzyński wystąpić może ojciec dziecka i otrzyma on wtedy zasiłek macierzyński.

Podstawa prawna

Art. 32a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Par. 24 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2013 r. poz. 444).

● Przez ostatnie 4 lata pracowałem w międzynarodowej korporacji. Dwa miesiące przed ustaniem zatrudnienia stałem się niezdolny do pracy z powodu choroby. Otrzymałem wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, a następnie zasiłek chorobowy, którego płatnikiem był pracodawca. Po ustaniu stosunku pracy nadal trwa moja niezdolność do pracy. Czy dostanę zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia? Kto będzie jego płatnikiem? Czy podstawę wymiaru zasiłku będzie stanowiła wtedy kwota ostatnio otrzymywanego wynagrodzenia, tj. 9000 zł brutto?

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Z uwagi na to, że niezdolność do pracy powstała jeszcze w okresie zatrudnienia, zasiłek chorobowy przysługiwał będzie za okres po ustaniu zatrudnienia z tytułu niezdolności do pracy powstałej jeszcze w jego trakcie. Płatnikiem tego świadczenia będzie właściwy miejscowo oddział ZUS. Będzie ono przysługiwało przez czas trwania niezdolności do pracy, jednak nie dłużej niż przez 182 dni (licząc od dnia powstania niezdolności do pracy). W celu uzyskania zasiłku za okres po ustaniu zatrudnienia trzeba złożyć w ZUS oświadczenie na druku ZUS Z-10.

Warunkiem uzyskania zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia jest nieprowadzenie po ustaniu zatrudnienia działalności zarobkowej będącej podstawą do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającej prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.

Podstawę wymiaru zasiłku dla pracownika w okresie zatrudnienia stanowi wynagrodzenie za okres 12 miesięcy poprzedzających niezdolność do pracy. Inaczej wygląda to w przypadku zasiłku chorobowego przysługującego za okres po ustaniu zatrudnienia. Do wyliczenia kwoty należnego za ten okres świadczenia także bierze się pod uwagę wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy przed powstaniem niezdolności do pracy. Jednakże podstawa jego wymiaru ulega ograniczeniu. Zgodnie z art. 43 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie może być wyższa niż kwota wynosząca 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Wobec tego, w omawianym przypadku zasiłek chorobowy zostanie ograniczony do kwoty przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w 2013 r.

Podstawa prawna

Art. 8, art. 13, art. 36, art. 43 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Par. 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2012 r. poz. 444 z późn. zm.).