W Anglii podatek od emerytury może wynieść nawet 50 proc.

Brytyjski rynek pracy w ostatnich latach był bardzo atrakcyjny dla wielu Polaków. Obecnie Polacy tworzą trzecią grupę narodowościową w Wielkiej Brytanii.

- Wykonywanie pracy przez polskich obywateli w Wielkiej Brytanii oraz perspektywa uzyskania w przyszłości świadczeń emerytalnych z systemu brytyjskiego powodują, że warto przyjrzeć się temu systemowi - stwierdza Ekaterina Gubich, konsultant w PricewaterhouseCoopers.

Główną zasadą obowiązującą w UE w zakresie systemów ubezpieczeń jest koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich. Ta zasada obejmuje przypadki, gdy osoba pracowała w różnych państwach Unii (w naszym przypadku w Polsce i w Wielkiej Brytanii) czy też zmieniła miejsce zamieszkania w ramach Unii.

Ekaterina Gubich podkreśla, że każdy kraj UE ma swój osobny system ubezpieczeń społecznych i samodzielnie określa warunki nabywania uprawnień do świadczeń z tego systemu, jednak obowiązujące w obrębie Unii rozporządzenia dotyczące koordynacji systemów ubezpieczeń społecznych państw członkowskich oraz podpisane między poszczególnymi państwami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ustalają pewne wspólne zasady dotyczące tej sfery.

- Generalnie każdy polski pracownik wykonujący pracę w Wielkiej Brytanii powinien podlegać brytyjskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych. Jednak możliwe jest zastosowanie przepisu szczególnego, na mocy którego osoba taka będzie mogła pozostać w polskim systemie ubezpieczeń. To by oznaczało, że pracownik będzie zwolniony z opłacania składek ubezpieczeniowych do brytyjskiego systemu. Niezbędne będzie wówczas uzyskanie odpowiedniego dokumentu (certyfikatu E 101) potwierdzającego opłacenie przez pracownika składek na ubezpieczenie społeczne w swoim systemie macierzystym - dodaje Ekaterina Gubich.

Wskazuje też, że rozporządzenia unijne również wprowadzają zasadę, według której okresy przepracowane w którymkolwiek z krajów UE będą zsumowane i ich wspólny wymiar posłuży do ustalenia liczby przepracowanych lat uprawniających do uzyskania emerytury.

W ramach obowiązkowego publicznego systemu emerytalnego (I filar) pracodawcy z pensji pracowników pobierają i odprowadzają składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (National Insurance Contributions - NIC). Składki na ubezpieczenie emerytalne wchodzą w skład NIC. Są finansowane przez pracownika i pracodawcę. Ekaterina Gubich podkreśla, że wysokość składek zależy od wysokości dochodu pracownika. Od dochodów niższych niż 110 funtów tygodniowo nie płaci się składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Dla dochodów tygodniowych w przedziale 110-770 funtów składka na ubezpieczenia wynosi 11 proc. dla pracownika i 12,8 proc. dla pracodawcy. Dla dochodów powyżej 770 funtów tygodniowo składka wynosi 1 proc. dla pracownika i 12,8 proc. dla pracodawcy.

- Osoby samozatrudnione muszą samodzielnie odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (NIC). W ich przypadku składki na ubezpieczenia społeczne określone są ryczałtowo, niezależnie od wysokości osiąganych dochodów - dodaje ekspert PricewaterhouseCoopers.

Brytyjska emerytura państwowa składa się z dwóch części: z podstawowej emerytury państwowej (Basic State Pension) i z dodatkowej emerytury państwowej (State Second Pension).

- Podstawowa emerytura państwowa ma stałą wysokość (obecnie 95,25 funtów tygodniowo), podczas gdy dodatkowa emerytura państwowa zależy od wysokości dochodów. Jednak w ciągu kolejnych 20-30 lat dodatkowa emerytura zostanie przekształcona w stałą emeryturę - mówi Anna Stenbeck, starszy konsultant z PricewaterhouseCoopers Wielka Brytania.

Nabycie prawa do wypłaty świadczeń emerytalnych z podstawowej emerytury państwowej zależy od spełnienia dwóch warunków: posiadania określonej liczby lat kwalifikujących (44 lata dla mężczyzn oraz 39 lat dla kobiet) oraz osiągnięcia określonego wieku emerytalnego.

Żeby przepracowany rok został zaliczony do lat kwalifikujących, pracownik musi odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (NIC) od dochodu w wysokości co najmniej 4940 funtów (limit dla lat 2009-2010). Dla osób samozatrudnionych dochód wynosi 5075 funtów. Ekaterina Gubich wyjaśnia, że jeśli przez jakiś czas osoba ubiegająca się o podstawową emeryturę państwową nie pracowała i nie odprowadzała NIC w związku z opieką nad dziećmi, osobą niepełnosprawną lub ciężko chorą, okres ten zostanie wliczony do lat kwalifikujących. Jeśli emeryt nie przepracował wymaganych 44 (lub 39) lat, może uzyskać obniżoną podstawową emeryturę, jednak musi udokumentować, że posiada co najmniej 25 proc. kwalifikujących lat pracy.

Od 6 kwietnia 2010 r. zmienią się zasady uzyskiwania podstawowej emerytury państwowej. Od tej daty zarówno mężczyźni, jak i kobiety będą uprawnieni do podstawowej emerytury, mając tylko 30 kwalifikujących lat pracy, a osoba mająca mniej niż 30 kwalifikujących lat pracy dostanie podstawową emeryturę państwową proporcjonalną do liczby posiadanych przez nią lat kwalifikacyjnych.

- Mężczyźni mogą przejść na państwową emeryturę po skończeniu 65 lat, a kobiety 60 lat. Jednak w latach 2010-2020 wiek emerytalny kobiet ma być sukcesywnie podnoszony, tak aby od 6 kwietnia 2020 r. zrównał się z wyznaczonym dla mężczyzn (65 lat). W latach 2024-2046 jest przewidywane dalsze stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn, tak by osiągnął pułap 68 lat w 2046 roku - podają eksperci PricewaterhouseCoopers.

Jeśli pracodawca oferuje swoim pracownikom uczestnictwo w dobrowolnym emerytalnym planie pracowniczym, wysokość składek na ubezpieczenia społeczno-zdrowotne odprowadzanych do obowiązkowego systemu publicznego (NIC) może być obniżona zarówno dla pracodawcy, jak i dla pracownika

Dobrowolne prywatne ubezpieczenie emerytalne (II filar) uprawnia do otrzymania emerytury z prywatnego systemu emerytalnego. Jak wskazuje Ekaterina Gubich, jest ono najbardziej popularne wśród osób samozatrudnionych (ponieważ nie uczestniczą w zakładowych ubezpieczeniach emerytalnych), osób niepracujących, ale mogących sobie pozwolić na opłacanie składek na prywatny fundusz emerytalny (ponieważ nie będą one uprawnione do państwowej emerytury i nie mogą uczestniczyć w zakładowych ubezpieczeniach emerytalnych), pracowników, którym pracodawca nie oferuje uczestnictwa w dobrowolnym emerytalnym planie pracowniczym, zatrudnionych, którym nie odpowiadają warunki zakładowego funduszu emerytalnego, oraz pracowników o umiarkowanych dochodach, którzy chcieliby powiększyć swoją przyszłą emeryturę. Obecnie emeryturę prywatną, wypłacaną z II filaru systemu emerytalnego, można zacząć pobierać już w wieku 50 lat. Jednak od 6 kwietnia 2010 r. ten limit zostanie podniesiony do 55 lat.

Dobrowolne zakładowe ubezpieczenie emerytalne (III filar) to fundusz emerytalny ustanowiony przez pracodawcę dla zatrudnionych przez niego pracowników. Warunki wpłacania składek w ramach emerytalnego planu pracowniczego zależą od umowy z pracodawcą, zwykle jednak pracownik wpłaca na fundusz pewien procent zarobków, a pracodawca dokłada drugie tyle i pokrywa koszty administrowania funduszem.

- Obecnie wielu brytyjskich pracodawców jest zobowiązanych co najmniej do udostępnienia zainteresowanym pracownikom możliwości uczestnictwa w dodatkowych ubezpieczeniach emerytalnych. Od 2012 roku będą musieli objąć zakładowym planem emerytalnym wszystkich pracowników - mówi Andrew Hoddinott, aktuariusz z PricewaterhouseCoopers Wielka Brytania.

System emerytalny w Wielkiej Brytanii składa się z trzech filarów: obowiązkowego systemu publicznego, z którego emerytom są wypłacane emerytury państwowe (I filar, state pension), dobrowolnego prywatnego ubezpieczenia emerytalnego, z którego emeryt dostaje indywidualną emeryturę prywatną (II filar, personal pension) i dobrowolnego zakładowego ubezpieczenia emerytalnego, w ramach tzw. emerytalnych planów pracowniczych (III filar, company pension).

ewa.matyszewska@infor.pl