Starszy pracownik to korzyść dla firmy

Pracownicy, którzy ukończyli 50 lat, są tańsi niż pozostali. Firmy nie płacą za nich składek do Funduszu Pracy (FP), Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP), a wynagrodzenie chorobowe tylko przez 14 dni w ciągu roku. Starsi pracownicy mogą także zdobyć nowe kwalifikacje za pieniądze z Funduszu Pracy. Ma to zachęcić pracodawców do zatrudniania takich osób. To niezwykle ważne, bo w Polsce pracuje zaledwie co trzecia osoba między 55, a 64 rokiem życia.

Bez składki na Fundusz Pracy

Od 1 lipca 2009 r. firmy nie płacą składek do FP i FGŚP za nowo zatrudnionych pracowników, którzy ukończyli 50 lat. Z przywileju tego mogą korzystać przez rok od podpisania umowy o pracę z pracownikiem. Okres 12 miesięcy zwolnienia z opłacania składek do FP i FGŚP należy liczyć od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym została zawarta umowa o pracę. Jeśli więc pracodawca podpisze umowę z pracownikiem we wrześniu, to nie zapłaci składek od października 2009 r. do września 2010 r. włącznie.

Zwolnienie z obowiązku opłacania składek w odniesieniu do tych osób przysługuje pracodawcy, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

●  nawiązanie stosunku pracy nastąpi 1 lipca 2009 r. i później,

●  w dniu nawiązania stosunku pracy zatrudniana osoba miała ukończone 50 lat albo ukończy ten wiek później (jeżeli była zatrudniona po 30 czerwca tego roku),

●  zatrudniona osoba pozostawała w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy przez co najmniej 30 dni; okres ten liczy się wstecz od dnia poprzedzającego dzień nawiązania stosunku pracy.

Ulga w formie zwolnienia z opłacania składek do FP i FGŚP przysługuje też pracodawcom za zatrudnionych przez nich pracowników, którzy 1 lipca 2009 r. mieli ukończone 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni) lub którzy po 30 czerwca 2009 r. osiągnęli ten wiek w okresie trwania zatrudnienia. Zwolnienie z obowiązku opłacania składek do FP i FGŚP za osoby, które ukończyły (ukończą) po 30 czerwca 2009 r. ten podwyższony wiek (55 lat lub 60 lat) w trakcie danego miesiąca w czasie trwania zatrudnienia, przysługuje od następnego miesiąca. Oznacza to, że jeśli zatrudniony ukończył 55 lub 60 lat w sierpniu 2009 r., to firma nie będzie płaciła za niego składki od września 2009 r.

Jakie składki

Składka do Funduszu Pracy jest obowiązkowa, gdy obowiązkowe są ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia w ciągu miesiąca wynosi:

●  co najmniej minimalne wynagrodzenie (w 2009 roku wynosi ono 1276 zł),

●  80 proc. minimalnego wynagrodzenia (1020,80 zł) w przypadku pracowników w pierwszym roku pracy,

●  50 proc. minimalnego wynagrodzenia (638 zł) w przypadku osób wykonujących pracę podczas odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.

Składka do FP wynosi 2,45 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (najczęściej jest to pensja brutto). Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki do FP nie stosuje się jednak ograniczenia do kwoty odpowiadającej 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy (w 2009 roku wynosi ona 95 790 zł). Oznacza to, że pracodawca zapłaci składkę od wynagrodzenia pracownika, nawet jeśli przekroczyło ono 95 790 zł.

Składka do FGŚP wynosi 0,1 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Nie stosuje się jednak ograniczenia do 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia

To, ile firma zaoszczędzi dzięki stosowaniu ulgi w opłacaniu składek, zależy od liczby zatrudnianych przez nią starszych pracowników. Oczywiście im jest ich więcej, tym wyższe oszczędności.

ZUS kontroluje

Pracodawca korzystający ze zwolnienia nie będzie obciążony dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi wobec ZUS. Firma nie musi przesyłać do oddziału czy inspektoratu zakładu jakiegoś specjalnego druku w związku z nieopłacaniem składek za starszych pracowników. Pracodawca będzie rozliczał tak jak dotychczas składki, składając do ZUS druk ZUS DRA.

Krócej za chorobowe

Od 1 lutego 2009 r. pracodawcy ponoszą niższe koszty z tytułu wypłaty wynagrodzenia za czas choroby za starszych pracowników, którzy są niezdolni do pracy ze względu na stan swojego zdrowia. Finansują z własnych pieniędzy wynagrodzenie chorobowe za 14 dni choroby pracownika, który ukończył 50 lat. Od 15 dnia to ZUS przejmuje na siebie obowiązek finansowania zasiłku chorobowego. Niezdolność do pracy musi powstać po roku kalendarzowym, w którym ukończył on 50 lat. Do końca stycznia 2009 r. firma płaciła do 33 dni choroby pracownika, a ZUS od 34 dnia. Ta zasada dotyczyła wszystkich pracowników niezależnie od ich wieku.

Szkolenia z Funduszu Pracy

Pracownicy, którzy ukończyli 45 lat, mogą za pieniądze z Funduszu Pracy zdobyć dodatkowe kwalifikacje. To ważne dla ich pracodawców, bo za środki z FP mogą zyskać lepiej wykwalifikowanych pracowników.

Od 1 lutego 2009 r. starosta może zapłacić za szkolenia i studia podyplomowe pracowników, którzy ukończyli 45 lat, a także za przejazdy, zakwaterowanie i wyżywienie związane z udziałem w szkoleniach. Warunkiem ubiegania się przez nich o wsparcie finansowe na szkolenia jest zarejestrowanie się w urzędzie pracy jako poszukujący pracy. Nowe rozwiązania zwiększają 45-latkom szanse na wzrost kwalifikacji, a w konsekwencji także ich zatrudnienia, szczególnie w czasie kryzysu. W trudnych czasach pracownikom lepiej wyszkolonym, z większymi kompetencjami będzie łatwiej zachować miejsca pracy.

Jeśli starosta wyrazi zgodę na szkolenie zaproponowane przez pracownika, będzie mógł zapłacić za nie trzy średnie płace. Jeśli to urząd pracy skieruje pracownika na szkolenie, wtedy poniesie pełne jego koszty. Szkolenie finansowane przez starostę z Funduszu Pracy odbywa się w formie kursu realizowanego według planu nauczania obejmującego przeciętnie nie mniej niż 30 godzin zegarowych w tygodniu. Szkolenie może trwać do sześciu miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku osób bez kwalifikacji zawodowych szkolenie może trwać do 12 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie nie dłużej niż 24 miesiące.

Starosta musi sfinansować koszty zakwaterowania i wyżywienia pracownika, który ukończył 45 lat, skierowanego na szkolenie poza miejscem zamieszkania, jeżeli taki zapis znajdzie się w umowie zawartej przez niego z instytucją szkoleniową.

Przykład 1

Jakie oszczędności dla firmy

Pracodawca płaci co miesiąc składki do FP i FGŚP od pensji 20 starszych pracowników, których zatrudnia. Odpowiednio 2,45 proc. i 0,1 proc. Jeśli przyjmiemy, że na przykład duża firma zatrudnia 1 tys. osób, każda z nich zarabia 3 tys. zł, jej fundusz płac wynosi 3 mln zł. Jeśli ta firma zatrudnia 20 starszych osób, to na uldze zyska co miesiąc 60 zł z tytułu składek do FGŚP i 1470 zł do FP [(20 osób x 3 tys. zł) x 2,46 proc.)]. Jeśli firma ma fundusz płac wynoszący 12 tys. zł, zatrudniając czterech pracowników, a od dwóch nie płaci składek, to co miesiąc zapłaci o 147 zł mniej do Funduszu Pracy i 6 zł mniej do FGŚP.

Przykład 2

Kontrolerzy ZUS sprawdzają firmę

Pracodawca rozlicza składki, składając do ZUS druk ZUS DRA. Wykazuje w nim kwotę zapłaconych składek za swoich pracowników, ale nie tych starszych. ZUS z tego druku nie dowie się, od których konkretnie pracowników firma nie zapłaciła składek do FP i FGŚP. Mogą to sprawdzić inspektorzy ZUS w trakcie kontroli przeprowadzonej w firmie. ZUS ma dane PESEL, stąd inspektorzy łatwo ustalą wiek pracownika. Ponadto jego data urodzin jest wskazana także w dokumentach zgłoszeniowych do ubezpieczeń społecznych. Inspektorzy będą domagali się także od pracodawców zaświadczenia z urzędu pracy o okresie zarejestrowania jako bezrobotny osoby, od której firma nie płaci składek. O takie zaświadczenie w urzędzie pracy może ubiegać się tylko były bezrobotny. Urząd pracy nie wyda go na wniosek pracodawcy. Zabraniają mu tego przepisy o ochronie danych osobowych. Były bezrobotny, który osobiście stawi się do urzędu, otrzyma od ręki zaświadczenie o okresie zarejestrowania jako bezrobotny.

Przykład 3

Firma zaoszczędzi na chorobowym

Pracodawca zatrudniał w grudniu 2008 r. 10 starszych pracowników, z których każdy do tego czasu ukończył 50 lat. Po 1 lutego 2009 r. każdy z nich chorował przez miesiąc. Średnia ich pensja wynosiła 3 tys. zł brutto. Pracodawca zapłaci każdemu z nich wynagrodzenie chorobowe za 14 dni choroby wynoszące 1120 zł. Czyli wszystkim swoim pracownikom zapłaci 6720 zł. Zapłaciłby znacznie więcej, gdyby rozliczał tych samych pracowników według starych przepisów obowiązujących do końca stycznia 2009 r. Wynagrodzenie chorobowe, jakie musiałby uiścić, wyniosłoby 14 400 zł.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 104, 104b ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Art. 9b i 29 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Art. 36 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).