Chałupnicy bez przywilejów

Od 1 marca 2009 r. ten, kto wykonuje pracę nakładczą i jednocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, zapłaci składki emerytalne i rentowe od podstawy równej co najmniej najniższej podstawie wymiaru składek dla prowadzących firmę.

Podstawę wymiaru należności na ubezpieczenia społeczne chałupników w 2009 roku stanowi kwota zadeklarowana, nie niższa jednak niż 1915,80 zł (60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy).

Oznacza to, że chałupnicy zapłacą składki emerytalne i rentowe liczone co najmniej od 1915,80 zł., czyli 373,96 zł emerytalnej i 114,95 zł rentowej. Mogą oni dobrowolnie, na wniosek przez siebie złożony do ZUS, zostać objęci ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi również z tytułu wykonywania pracy nakładczej. Wtedy będą płacili składki zarówno od biznesu, jak i od pracy nakładczej. Przepis, na podstawie którego chałupnicy będą musieli uiszczać wyższe składki, zacznie obowiązywać od 1 marca 2009 r. Jest to nowy ust. 2b art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.).

Wejście w życie nowego przepisu spowoduje ujednolicenie zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, niezależnie od dodatkowo zawartej umowy. Obecnie osoba prowadząca działalność gospodarczą i wykonująca jednocześnie umowę o pracę nakładczą ma prawo wyboru, z którego tytułu chce podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Przedsiębiorcy najczęściej wybierają pracę nakładczą jako tytuł ubezpieczeniowy. Płacą wówczas od niższej podstawy niż osoby prowadzące działalność gospodarczą. Chałupnik nie może jednak sam dowolnie ustalić tej podstawy.

Zgodnie z par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. z 1976 r. nr 3, poz. 19 ze zm.) osoba taka musi zarobić za wykonaną usługę co najmniej połowę najniższego wynagrodzenia. Zapis o wynagrodzeniu w co najmniej takiej kwocie musi zostać zawarty w umowie o pracę nakładczą. Jeżeli stanowi ona dla wykonawcy wyłączne lub główne źródło utrzymania, jej ilość powinna być tak ustalona, by chałupnik uzyskiwał wynagrodzenie nie mniejszego od najniższego wynagrodzenie. Umowa o pracę nakładczą powinna być zawarta na piśmie. Określa rodzaj pracy, termin jej rozpoczęcia i zasady wynagradzania. Może być zawarta na okres próbny, na czas określony, na czas wykonania określonej pracy lub na czas nieokreślony. Okres próbny nie może przekraczać trzech miesięcy.

Z szacunków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wynika, że wyższe składki od 1 marca 2009 r. zapłaci 18 tys. chałupników. Do ZUS wpłynie dodatkowo z tego tytułu 82,4 mln zł.