Nie można pobierać jednocześnie wynagrodzenia za pracę i świadczeń chorobowych

Prawo pracownika do wynagrodzenia w okresie choroby wynika z art. 92 kodeksu pracy. Nakłada on na pracodawcę obowiązek wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za okres do 33 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym, spowodowanej chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną. Okres ten w stosunku do pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia, wynosi 14 dni.

Pracownik nabywa prawo do 80 proc. wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną. Pensja w wysokości 80 proc. jest najniższym wynagrodzeniem. Oznacza to, że w układach zbiorowych pracy, w regulaminach wynagradzania, a także w indywidualnych umowach o pracę wynagrodzenie to może być ustalone w wyższej wysokości. Tego rodzaju postanowienie nie będzie nieważne jako korzystniejsze od obowiązujących przepisów prawa pracy (art. 18 k.p.).

Do wskazanego wcześniej okresu 33 (14) dni niezdolności pracownika do wykonywania pracy, za które przysługuje wynagrodzenie, wlicza się wszystkie dni choroby pracownika w danym roku kalendarzowym.

Bez znaczenia jest fakt, czy niezdolność dotyczyła tej samej choroby, czy też dwóch różnych. Nie jest także istotna długość przerw między nimi.

Okres niezdolności do pracy podlega także zsumowaniu w sytuacji zmiany pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego. Obowiązkiem byłego pracodawcy jest podanie informacji w świadectwie pracy o dniach, za które przysługiwało wynagrodzenie za czas choroby.

W określonych w kodeksie pracy sytuacjach pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości 100 proc. Tak będzie w przypadku:

● wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży,

● poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

Wynagrodzenie za okres choroby nie przysługuje pracownikowi w sytuacji, gdy w tym czasie przebywa:

● na urlopie bezpłatnym,

● na urlopie wychowawczym,

● jest tymczasowo aresztowany lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Inaczej została uregulowana kwestia zbiegu okresu choroby z okresem urlopu wypoczynkowego. Przepisy k.p. (art. 165) nakazują bowiem pracodawcy przesunięcie terminu rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego, jeżeli jego początek przypadałby na okres niezdolności do pracy. Jeżeli zaś niezdolność do pracy z powodu choroby powstała w trakcie urlopu wypoczynkowego, zawiesza się na czas trwania tej niezdolności bieg urlopu wypoczynkowego. Pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia chorobowego, natomiast część urlopu niewykorzystana z powodu choroby lub odosobnienia ulega przesunięciu na okres późniejszy.

Natomiast gdy pracownik w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową, traci prawo do wynagrodzenia za czas choroby. Wynagrodzenie nie będzie mu przysługiwało, gdy zwolnienie lekarskie zostało sfałszowane.

Za czas niezdolności do pracy trwającej łącznie dłużej niż 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w sytuacji pracownika, który ukończył 50. rok życia, trwającej łącznie dłużej niż 14 dni w roku kalendarzowym - przysługuje zasiłek chorobowy.

Zasiłek przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z innych przyczyn, nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży, to nie dłużej niż przez 270 dni.

W myśl podstawowej zasady zasiłek (a także wynagrodzenie za czas choroby) może być wypłacany tylko po upływie 30 dni nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Jest to tzw. okres wyczekiwania. Do okresu wyczekiwania zalicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli:

● przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub

● była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym, albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

Od zasady, że świadczenia chorobowe przysługują po tzw. okresie wyczekiwania są wyjątki. W myśl ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego prawo do zasiłku przysługuje m.in.:

● absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych,

● jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,

● ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.

Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru. Natomiast za okres pobytu w szpitalu zasiłek wynosi 70 proc. podstawy wymiaru. Gdy jednak niezdolność do pracy lub niemożność wykonywania pracy przypada w okresie ciąży, powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów albo wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy zasiłek (także za okres pobytu w szpitalu) wynosi 100 proc.

● Osoba pracująca zawodowo podczas zwolnienia lekarskiego musi się liczyć z koniecznością zwrotu zasiłku do ZUS.

● Zakładowi pracy, który wypłacił pracownikowi wynagrodzenie w okresie jego niezdolności do pracy na podstawie art. 92 par. 1 k.p., przysługuje roszczenie zwrotne w stosunku do osoby odpowiedzialnej za tę niezdolność.

● Zasady, że pracownik nie może pobierać jednocześnie wynagrodzenia za pracę i świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, nie można przenosić na sytuację, w której pracownik nabywa prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów odrębnych.

Krzysztof Chyba

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 2 i 3, art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Par. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania (Dz.U. Nr 60, poz. 282).