Pracodawca musi opłacać składki na ZUS za swoich pracowników

Firma, dążąc do zmniejszenia kosztów związanych ze składkami na ubezpieczenia społeczne, nierzadko decyduje się na rozwiązania alternatywne w stosunku do zatrudniania pracowników na podstawie stosunku pracy. Jednym ze spotykanych mechanizmów w tym zakresie są trójstronne relacje pomiędzy pracodawcą, pracownikiem a podmiotem trzecim, w ramach których pracodawca zawiera umowy z podmiotem trzecim, który świadczy usługi na jego rzecz, przy wykorzystaniu pracowników pracodawcy, zatrudnionych w podmiocie trzecim na podstawie umów cywilnoprawnych (umowa zlecenie czy umowa o dzieło).

W niedawno wydanej uchwale z 2 września 2009 r. (sygn. akt II UZP 6/09) Sąd Najwyższy odniósł się do sytuacji, w której pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę w jednej ze stoczni dodatkowo świadczył usługi na podstawie umowy o dzieło zawartej z podwykonawcą tej stoczni. Pracownik w czasie wykonywania dzieła korzystał z urlopu wypoczynkowego lub wykonywał je w soboty, niedziele lub po godzinach pracy, nie wykonując w tym czasie czynności z umowy o pracę. Zaistniały w tej sprawie problem prawny dotyczył z jednej strony rozstrzygnięcia samego faktu podlegania obowiązkowi uiszczenia składek ubezpieczeniowych z umowy o dzieło zawartej w takich okolicznościach faktycznych, a z drugiej - określenia podmiotu, na którym ciążyć będą obowiązki płatnika składek z tej umowy.

Co do pierwszej kwestii orzeczenie opiera się na art. 8 ust. 2a in fine ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którą za pracownika jest uznawana nie tylko osoba, wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, ale również osoba, która w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Zdaniem sądu, jeżeli umowa o dzieło została zawarta nie z własnym pracodawcą, ale w ramach takiej umowy wykonywana jest praca na rzecz pracodawcy, z którym osoba wykonująca umowę o dzieło pozostaje w stosunku pracy, to należy odprowadzać od niej składki na ubezpieczenie społeczne na takich samych zasadach jak w przypadku umowy o pracę. Czynnikiem decydującym o tym, na rzecz jakiego podmiotu praca była wykonywana, jest finalny efekt tej pracy, tj. należy w tej sytuacji badać, który podmiot osiąga w ostatecznym rozrachunku korzyść z wykonania umowy.

Omawiana uchwała Sądu Najwyższego, poza interpretacją art. 8 ust. 2a in fine ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozstrzyga dodatkowo kolejne istotne zagadnienie, a mianowicie odpowiada na pytanie, czy w wyżej opisanej sytuacji płatnikiem, tj. podmiotem właściwym do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za osobę świadczącą pracę na podstawie umowy o dzieło jest pracodawca czy też podmiot, z którym została zawarta umowa o dzieło. W ocenie Sądu Najwyższego płatnikiem w takiej sytuacji jest pracodawca, z którym pracownik zawarł umowę o pracę. Obowiązki płatnika powinny bowiem obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym zyskuje na jej rezultacie.

Podsumowując, pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.

Pracodawcy, którzy do tej pory korzystali z usług innych podmiotów świadczących na ich rzecz dodatkowe usługi, zatrudniając do ich wykonywania pracowników tego pracodawcy, muszą wziąć pod uwagę poważne konsekwencję płynące z powyższej uchwały. Zatrudnienie pracownika na podstawie umowy cywilnoprawnej u świadczeniobiorcy pracodawcy będzie skutkować dla pracodawcy koniecznością dopełnienia obowiązków jako płatnika składek i ciężarów z tym związanych, nawet jeżeli taki pracownik świadczy dodatkowe usługi na rzecz podmiotu niepowiązanego organizacyjnie z pracodawcą.

@RY1@i02/2010/029/i02.2010.029.168.002a.001.jpg@RY2@

Teresa Majewska, adwokat Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna Oddział w Krakowie

Teresa Majewska

adwokat Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna Oddział w Krakowie