Decyzja inspektora sanitarnego nie wiąże sądu

Pracowałem w zakładzie chemicznym przerobu siarki. W czasie tego zatrudnienia zachorowałem na przewlekłe uszkodzenie śluzówki dróg oddechowych. Otrzymałem decyzję odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej. Czy mimo to mogę wystąpić do ZUS z wnioskiem o przyznanie mi renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową?

Jeżeli wskutek choroby zawodowej pracownik stał się niezdolny do pracy, to może domagać się wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy wynikającej z tej choroby. Prawo do tego świadczenia nie zależy od decyzji inspektora sanitarnego stwierdzającej u poszkodowanego chorobę zawodową. Decyzja ta ma bowiem tylko charakter deklaratoryjny. Nie tworzy więc ona żadnego uprawnienia. Stwierdza jedynie istnienie u poszkodowanego określonego w wykazie chorób zawodowych schorzenia albo jego brak.

Złożenie wniosku

Z uwagi, że decyzja inspektora nie wiąże sądu w postępowaniu o wypłatę renty poszkodowany w przedstawionym na wstępie stanie faktycznym powinien wystąpić do ZUS o przyznanie tego świadczenia. Jeśli ZUS odmówi stwierdzenia nabycia uprawnień, można wnieść odwołanie. Wówczas istnienie choroby zawodowej lub jej brak ocena sąd, który dopuszcza z reguły dowód z opinii lekarzy biegłych sądowych.

Powyższe potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 16 czerwca 1994 r. (II PZP 4/94, OSNP 1994/11/170) oraz z 29 czerwca 1995 r. (II PZP 2/95, OSNP 1996/4/57). Zatem mimo, że inspektor w decyzji nie stwierdził choroby zawodowej, możliwe jest wykazanie, iż niezdolność do pracy powstała wskutek tej choroby i uzyskanie z tego powodu renty. Możliwe jest nie tylko dowodzenie tej okoliczności w postępowaniu przed ZUS, ale także w postępowaniu odwoławczym przed sądem ubezpieczeń społecznych.

Znaczne ułatwienia

Przepisy przewidują preferencyjne warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy powstałej wskutek choroby zawodowej. Przy ustalaniu prawa do tego świadczenia stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl tej ustawy renta przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

wjest niezdolny do pracy,

wma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

wniezdolność do pracy powstała w wymienionych w ustawie okresach albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Jednakże w myśl art. 17 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych renta przysługuje niezależnie od długości okresu ubezpieczenia wypadkowego oraz bez względu na datę powstania niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową. Stanowi to znaczne ułatwienie dla osób dochodzących wypłaty tego świadczenia. Aby je uzyskać, muszą wykazywać tylko, że wskutek choroby zawodowej stały się niezdolne do pracy.

Niezdolną do pracy w myśl ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Za całkowicie niezdolną do pracy uważa się osobę, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a za częściowo niezdolną do pracy - osobę, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Tryb postępowania

O niezdolności do pracy orzeka lekarz orzecznik ZUS, a w przypadku złożenia sprzeciwu (przez zainteresowanego) albo zarzutu wadliwości orzeczenia (przez prezesa ZUS) komisja lekarska ZUS.

Lekarz orzecznik ZUS ustala, czy istnieje niezdolność do pracy, a jeżeli ją stwierdzi, określa jej stopień, datę powstania i czas trwania. Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia przede wszystkim:

wstopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji,

wmożliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne zainteresowanej osoby.

Ważne

Za chorobę zawodową uważa się wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy (art. 235 ¹ k.p.)

@RY1@i02/2012/208/i02.2012.208.03300030j.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 17 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Art. 57 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).