Przerwa rehabilitacyjna urzędnika może trwać nawet cały rok, i to ze 100-proc. wynagrodzeniem

Przy świadczeniu rehabilitacyjnym przerwa w pracy może trwać nawet rok, przepisy jednak pozwalają przenieść niektóre osoby na niższe stanowisko. Niekiedy długotrwała choroba może być też przyczyną zwolnienia z pracy.

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy. Można o tym mówić wówczas, jeśli zgodnie z obecnym stanem wiedzy dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Pensja przez 12 miesięcy

Świadczenie takie przysługuje przez czas niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, lecz nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Problem jednak polega na tym, że urzędnicy długo nieobecni w pracy muszą się liczyć ze zmianą stanowiska. Pracodawcy mają bowiem prawo do przeniesienia niektórych takich osób na inne stanowisko odpowiadające ich stanowi zdrowia.

Możliwość taka wynika z art. 10 ust. 5 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. z 2001 r., nr 86, poz. 953 z późn. zm.). Zgodnie z nim w razie trwałej utraty zdolności do pracy na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej przez lekarza orzecznika ZUS, urzędnika państwowego mianowanego można za jego zgodą przenieść na inne, także niższe stanowisko. Zgoda taka musi mieć charakter konkretny i nie można jej utożsamiać z ogólnym stwierdzeniem postawienia się do dyspozycji przełożonego.

Przy czym taka osoba, już po zmianach, przez trzy miesiące zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

Jeżeli urzędnik państwowy zostaje poddany rehabilitacji zawodowej lub przysposobieniu do innej pracy, zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia przez 12 miesięcy. W tej grupie zawodowej obowiązują inne zasady niż w systemie powszechnym. Świadczenie wypłacane pracownikom z systemu powszechnego wynosi tylko 90 proc. wynagrodzenia lub przychodu, które stanowiło podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za pierwsze 90 dni pobierania świadczenia.

Z kolei, jeśli niezdolność do pracy przypada na okres ciąży (świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego) oraz gdy niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową (świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia wypadkowego), to wówczas jego w wysokości wynosi 100 proc. W pozostałych przypadkach jest to 75 proc. Tak więc osoba zatrudniona w zakładzie przemysłowym otrzymuje 25 proc. mniej niż pracownik urzędu.

Zwolnienie z pracy

Długotrwała choroba może być powodem zwolnienia z pracy. Rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym może nastąpić w drodze wypowiedzenia w razie stwierdzenia trwałej utraty zdolności fizycznej lub psychicznej do pracy na zajmowanym stanowisku. Musi ona zostać potwierdzona przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską w przypadku odwołania się od pierwszej decyzji. Takie zwolnienie nastąpi wówczas, kiedy nie ma możliwości zatrudnienia urzędnika państwowego mianowanego na innym stanowisku, odpowiednim do jego stanu zdrowia i kwalifikacji zawodowych. Zwolnienie jest także możliwe, kiedy urzędnik państwowy mianowany odmawia przejścia do takiej pracy. Orzecznictwo nie pozostawia wątpliwości, że regulacja ustawy o pracownikach urzędów państwowych ma charakter szczególny i autonomiczny.

W efekcie tego możliwość skorzystania z przepisów kodeksu pracy jest możliwe tylko w sytuacji braku regulacji w danym zakresie. A ustawa o pracownikach urzędów państwowych reguluje wyczerpująco kwestie związane z nawiązaniem, rozwiązaniem i zmianą stosunku pracy, odsyłając tylko w odniesieniu do określonych sytuacji (ochrona szczególna w zakresie wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy - art. 16) do regulacji kodeksowej. To jednak niesie za sobą pewne niebezpieczeństwa także dla pracodawcy. Szczególnie wówczas, gdy pracownik może się ubiegać o stwierdzenie u niego choroby zawodowej. Okazuje się, że samo orzeczenie stwierdzające u pracownika chorobę zawodową nie jest wystarczającą podstawą do przeniesienia mianowanego urzędnika państwowego na inne stanowisko na podstawie art. 10 ust. 5 o pracownikach urzędów państwowych (orzeczenie sądu apelacyjnego w Lublinie z 26 kwietnia 2001 - sygn. Akt II SA/Lu 1662/00). W takim bowiem przypadku urząd powinien poczekać na rozpoczęcie przez pracownika postępowania przed lekarzem lub komisją ZUS.

Można jednak wskazać nowe stanowisko pracy, o ile już jest orzeczenie ZUS o trwałej utracie zdolności do pracy na wcześniej zajmowanym stanowisku.

Lekarz oceni

Podstawą do ubiegania się o świadczenie rehabilitacyjne jest wniosek (druk ZUS Np-7). Do niego musi być dołączone zaświadczenie o stanie zdrowia (druk ZUS N-9) wypełnione przez lekarza leczącego, wywiad zawodowy, protokół wypadkowy (o ile to niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy ubezpieczonego będącego pracownikiem) lub decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej wydana przez inspektora sanitarnego - w razie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową. O potrzebie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego orzeka lekarz orzecznik ZUS. Jeżeli świadczenie jest wypłacanie przez ZUS, do jego wypłaty niezbędne jest dodatkowo zaświadczenie płatnika składek wystawione na druku ZUS Z-3. Zaświadczenie płatnika składek nie jest wymagane, jeżeli było złożone do ustalenia prawa do zasiłku chorobowego i nie uległy zmianie okoliczności mające wpływ na prawo, wysokość i podstawę wymiaru świadczenia.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl