Na wnioski o abolicję składek zostały niecałe dwa miesiące

W styczniu 2013 r. weszła w życie ustawa z 31 grudnia 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551; dalej: ustawa abolicyjna). Z możliwości umorzenia składek na jej podstawie mogą skorzystać zarówno osoby, które przed 1 września 2012 r. zakończyły prowadzenie działalności, jak i osoby, które taką działalność w dalszym ciągu prowadzą. Osoba, która chce skorzystać z możliwości, jakie daje ta ustawa, powinna złożyć wniosek w tej sprawie w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że ostatnim dniem na złożenie wniosku jest 15 stycznia 2015 r. Termin ten ulega przedłużeniu tylko wtedy, gdy decyzja o podleganiu ubezpieczeniom społecznym lub decyzja o wysokości zadłużenia z tytułu składek, jak również decyzja o odpowiedzialności za zobowiązania wydana została przez ZUS po dniu wejścia w życie ustawy. Wówczas wniosek o umorzenie może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji, chyba że termin ustalony na zasadach ogólnych, czyli 24 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy, jest dłuższy.

Na podstawie przepisów omawianej ustawy osoba, która w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i posiada zadłużenie z tytułu składek za ten okres, może złożyć wniosek o umorzenie należności.

Taki wniosek może złożyć, jeżeli składki za ten okres nie zostały opłacone. W przypadku, gdy osoba wnioskująca o umorzenie ma zadłużenie dotyczące wyłącznie składek na ubezpieczenie zdrowotne albo Fundusz Pracy, a jednocześnie nie ma zadłużenia dotyczącego składek na ubezpieczenia społeczne za te okresy, ZUS nie umorzy jej tych należności na podstawie ustawy abolicyjnej.

O umorzeniu należności ZUS rozstrzyga, wydając decyzję. Od decyzji określającej warunki umorzenia stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu w terminie miesiąca od dnia jej otrzymania. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem ZUS.

W decyzji wskazane są warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby należności zostały umorzone. Powołana ustawa ma szczególny charakter w stosunku do przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.), co oznacza, że przy umarzaniu składek na podstawie ustawy abolicyjnej nie są stosowane zasady zawarte w ustawie systemowej.

Poniżej przedstawiamy w punktach, kto i jak może wnieść wniosek o umorzenie należności z tytułu składek.

1. KTO

Z wnioskiem mogą wystąpić osoby podlegające w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, tj.:

wosoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych,

wtwórcy lub artyści,

wosoby prowadzące działalność w zakresie wolnego zawodu,

wwspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

W przypadku wspólników spółek prawa handlowego wniosek o umorzenie składa płatnik składek (a więc może to być również spółka, jeżeli była płatnikiem składek za wspólników lub indywidualnie wspólnik - gdy był płatnikiem składek za siebie. Przez pewien okres ZUS dopuszczał bowiem możliwość rozliczania składek za wspólników przez spółkę).

Z wnioskiem o umorzenie może również wystąpić spadkobierca lub osoba trzecia, jeżeli w zakresie tych zobowiązań ZUS wydał decyzję o ich odpowiedzialności.

2. JAKIE SKŁADKI

Umorzone mogą zostać:

wnieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, a także należne od tych składek odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe i koszty egzekucyjne,

wnieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (a także odsetki, za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe i koszty egzekucyjne), ale tylko za taki okres, za jaki zostały umorzone składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe,

wnależności z tytułu składek na ubezpieczenia, które do dnia wejścia w życie ustawy zostały rozłożone na raty i nie zostały opłacone do dnia złożenia wniosku o umorzenie.

Warunkiem, który musi być spełniony, jest brak na dzień wydania decyzji o umorzeniu należności zadłużenia z tytułu składek za okres od 1 stycznia 1999 r. niepodlegającego umorzeniu. Chodzi o:

wnależności z tytułu składek za osoby zgłaszane przez osobę prowadzącą działalność do ubezpieczeń (pracowników, zleceniobiorców, osoby współpracujące, nakładców itp.) za okres od 1 stycznia 1999 r. do dnia wydania decyzji o umorzeniu,

wnależności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., o które prowadzący działalność nie wnioskuje o umorzenie,

wnależności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FP, FGŚP należnych za okres od 1 marca 2009 r. do dnia wydania decyzji o umorzeniu należności.

Podany wyżej warunek jest uważany za spełniony, gdy należności niepodlegające umorzeniu zostaną uregulowane w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia należności. Płatnik, który nie jest w stanie spłacić należności jednorazowo, może wystąpić do ZUS z wnioskiem o rozłożenie należności na raty.

Wniosek o umorzenie należności może zostać złożony, gdy składki za ten okres nie zostały opłacone. Gdy natomiast składki za ten okres zostały opłacone, to ustawa nie daje możliwości wystąpienia o zwrot opłaconych za powyższy okres składek.

Należy podkreślić, iż umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej nie jest uzależnione od sytuacji finansowej wnioskodawcy. Sytuacja finansowa czy też majątkowa wnioskodawcy nie ma w tym wypadku żadnego znaczenia.

3. JAK WNIEŚĆ ŻĄDANIE

Wniosek o umorzenie należności z tytułu składek można złożyć:

wosobiście, w formie pisemnej, w dowolnej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS,

wprzesłać do ZUS za pośrednictwem poczty.

Nie musi być on składany na specjalnym druku, ale skorzystanie ze wzoru przygotowanego przez ZUS pozwoli na podanie wszystkich niezbędnych danych.

Przy ustaleniu ram czasowych na złożenie wniosku o umorzenie zastosowanie mają przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 57 par. 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, gdy przed jego upływem pismo zostało:

wwysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru,

wnadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego,

wzłożone w polskim urzędzie konsularnym,

wzłożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej,

wzłożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku,

wzłożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.

W przypadku osób, które 1 września 2012 r. i na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności nie prowadzą pozarolniczej działalności, oraz osób, które 1 września 2012 r. prowadziły pozarolniczą działalność, jednak na dzień złożenia wniosku o umorzenie już jej nie prowadzą, wymagane jest złożenie jedynie wniosku o umorzenie należności.

Natomiast osoby, które 1 września 2012 r. nie prowadziły pozarolniczej działalności, jednak prowadzą ją na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności, oraz osoby, które 1 września 2012 r. prowadziły pozarolniczą działalność i prowadzą ją nadal, dodatkowo składają następujące dokumenty:

woświadczenie o pomocy de minimis, którą przedsiębiorca otrzymał w roku, w którym ubiega się o umorzenie należności oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat (może to również być oświadczenie wnioskodawcy) albo oświadczenie, że nie otrzymał pomocy de minimis w tym okresie,

wformularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis lub formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc inną niż de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie.

Formularze dostępne są w placówkach oraz na stronach internetowych ZUS.

4. JAKA PROCEDURA

Wszczęcie postępowania na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej następuje w dniu wpływu do ZUS wniosku. W tym zakresie zastosowanie mają przepisy k.p.a.

Ustawa abolicyjna wskazuje dwa postępowania prowadzone przez ZUS, które kończą się wydaniem merytorycznej decyzji, czyli postępowanie w sprawie określenia warunków umorzenia należności oraz postępowanie w sprawie umorzenia należności.

Zgodnie z art. 35 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W przypadku niedotrzymania tego terminu organ rentowy powinien wyznaczyć, zgodnie z art. 36 k.p.a., nowy termin rozpatrzenia sprawy.

5. CZY MOŻLIWY jest PONOWNY WNIOSEK

Dla osób, które otrzymały lub otrzymają decyzję określającą warunki umorzenia należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej, warunkiem umorzenia należności jest uregulowanie, w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyżej wymienionej decyzji, wszystkich należności niepodlegających umorzeniu lub zawarcie umowy o rozłożeniu na raty lub odroczeniu terminu płatności tych należności. Po otrzymaniu decyzji określającej warunki umorzenia należności wnioskodawca może uzyskać informację o wysokości kwot niepodlegających umorzeniu w ZUS. Osoba zainteresowana uzyskaniem informacji może zwrócić się z zapytaniem na piśmie. Osoba, która otrzymała lub otrzyma decyzję o odmowie umorzenia należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej może ponownie złożyć wniosek o umorzenie tych należności, jednak nie później niż do 15 stycznia 2015 r.

6. CO Z POSTĘPOWANIEM EGZEKUCYJNYM

Jeżeli w stosunku do należności podlegających umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej, jak również niepodlegających umorzeniu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, zostaje ono z mocy ustawy zawieszone od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności do dnia uprawomocnienia decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

W przypadku, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczy przedsiębiorcy niespełniającego warunku zakończenia działalności przed 1 września 2012 r., przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ZUS będzie sprawdzał możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego pod kątem przepisów o pomocy publicznej.

7. JAKIE KONSEKWENCJE

Umorzenie należności z tytułu składek spowoduje, że okres, za jaki składki zostały umorzone, nie zostanie zaliczony do okresu ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty i innych świadczeń, do których prawo uzależnione jest od posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego.

@RY1@i02/2014/225/i02.2014.225.03300050r.802.jpg@RY2@

Andrzej Radzisław radca prawny

Andrzej Radzisław

radca prawny