Nowy tytuł do ubezpieczeń to nowe świadczenie

Dla pracownika podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. W przypadku innych grup ubezpieczonych, niebędących pracownikami, podstawę wymiaru stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Jeżeli jednak ubezpieczony nie podlegał przez cały ten czas dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, to do wyliczenia podstawy wymiaru przyjmuje się pełne miesiące podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, czyli okres krótszy niż 12 miesięcy. Analogicznie, jeżeli umowa o pracę lub działalność gospodarcza zostanie rozpoczęta w okresie krótszym niż 12 miesięcy - do podstawy zasiłku chorobowego dla pracownika wejdą pełne przepracowane miesiące, a dla prowadzącego działalność czy zleceniobiorcy - pełne miesiące podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Przy zmianie tytułu do ubezpieczeń podstawa wymiaru zasiłku wyliczana jest od podstawy składek wyłącznie z tytułu, w trakcie którego powstała niezdolność do pracy.

Składkę chorobową mają obowiązek pobierać i odprowadzać płatnicy zatrudniający pracowników. Obowiązkowe składki opłacają także członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby odbywające służbę zastępczą. Jest ona dobrowolna dla przedsiębiorców i osób z nimi współpracujących, osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, wykonujących pracę nakładczą, duchownych czy osadzonych wykonujących pracę odpłatnie. Inny jest też czas, po którym można ubiegać się o świadczenie z tytułu choroby. Dla ubezpieczonych obowiązkowo to 30 dni, a dla ubezpieczonych dobrowolnie - 90 dni.

Składki na ubezpieczenie chorobowe można nie opłacać w ogóle, wyłącznie jeśli jest ona dobrowolna. Prowadzący działalność powinni jednak rozważyć opłacalność nieuiszczania składki chorobowej, albowiem w przypadku zachorowania nie będą mogli ubiegać się o wypłatę zasiłku chorobowego ani nie będą mieli też prawa do pomniejszenia miesięcznej podstawy wymiaru składek.

Przy zmianie tytułu ubezpieczenia nie będzie okresu wyczekiwania, jeżeli między jednym a drugim tytułem przerwa nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej. Jednak podstawę wymiaru zasiłku ustala się na nowo. Wobec czego zleceniobiorca, któremu zmienia się podstawę zatrudnienia na umowę o pracę, w przypadku choroby będzie miał wyliczaną podstawę zasiłku wyłącznie z tytułu umowy o pracę, nawet jeśli między jedną a drugą umową nie ma dnia przerwy. Podobnie jeśli ubezpieczony rezygnuje z pracy na etacie na rzecz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek. W razie zachorowania i pod warunkiem opłacania dobrowolnie i terminowo składki na ubezpieczenie chorobowe otrzyma zasiłek liczony z tylu pełnych miesięcy, od ilu prowadzi działalność.

Może też być zaskoczony wysokością zasiłku, gdyż ten zależy od podstawy, od jakiej opłaca się składki.

Jeśli więc ze stosunku pracy jego wynagrodzenie wynosiło 6000 zł, to zasiłki były obliczane od tej kwoty. Dla przedsiębiorców zaś kwota minimalna to w 2014 r. - 2247,60 zł i jest to podstawa do obliczenia zasiłku. Przy preferencyjnych składkach ZUS dla prowadzących działalność po raz pierwszy ta kwota to 504 zł. Zatem zasiłek będzie znacznie niższy.

Jednak może być to opłacalne rozwiązanie w odwrotnej sytuacji, tzn. gdy z umowy o pracę dana osoba ma np. minimalne wynagrodzenie, a zakładając działalność gospodarczą, opłaca składki od zadeklarowanej wyższej podstawy, np. 4000 zł. Wówczas zasiłek będzie wyższy niż ten z etatu.

Należy także wziąć pod uwagę, że przychód do obliczenia zasiłków pomniejsza się o część obowiązkowych składek (13,71 proc.), a ZUS ma na wypłatę zasiłków 30 dni od otrzymania kompletnej dokumentacji w tej sprawie.

@RY1@i02/2014/225/i02.2014.225.03300010a.802.jpg@RY2@

Marta Nowakowicz-Jankowiak ekspert ds. kadr i płac

Marta Nowakowicz-Jankowiak

ekspert ds. kadr i płac

Podstawa prawna

Art. 36 i następne ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Art. 6, art. 13, art. 18 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).