Kontrakt może być jednakowy, ale składki różne

Oskładkowanie przychodów z kontraktu menedżerskiego budzi wątpliwości zarówno menedżerów, jak i spółek zawierających z nimi umowy. Nie zawsze kontrakt menedżerski zawarty przez przedsiębiorcę ze spółką prawa handlowego pozwoli tej ostatniej zwolnić się z obowiązków płatnika ubezpieczeń społecznych. Dla ustalenia obowiązków menedżera i zawierającej z nim umowę spółki istotne są inne aktywności zawodowe menedżera.

Wątpliwości dotyczące obowiązków ubezpieczeniowych, zarówno po stronie spółek prawa handlowego, jak i menedżerów, powstają w sytuacji, gdy kontrakty menedżerskie zawierane są z menedżerami prowadzącymi jednocześnie działalność gospodarczą. Należy wtedy rozróżnić dwie sytuacje:

1. kontrakt menedżerski został zawarty przez przedsiębiorcę, który prowadzi działalność o takim samym profilu i uzyskuje przychód wyłącznie z tytułu kontraktu;

2. kontrakt menedżerski został zawarty przez przedsiębiorcę, który oprócz działalności doradczej i zarządczej oferuje inne usługi (np. doradztwo biznesowe i pozyskiwanie pracowników).

SCENARIUSZ 1

Tylko zarządzający firmą

Świadczenie usług zarządzania przedsiębiorstwem (np. w postaci kontraktu menedżerskiego) przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą jest klasyfikowane zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) jako działalność wykonywana osobiście. Osoby, dla których kontrakt menedżerski jest jedynym źródłem dochodu (nawet jeśli został zawarty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej), są traktowane jako zleceniobiorcy. Na taką kwalifikację prawną wpływa brzmienie przepisów podatkowych, które wyraźnie powyższą działalność zaliczają do działalności wykonywanej osobiście (podlegającej opodatkowaniu jak przychody z umów-zleceń) oraz brzmienie przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisami prawa cywilnego kontrakt menedżerski traktowany jest jak umowa nienazwana, do której stosuje się przepisy dotyczące umów-zleceń.

Z punktu widzenia ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa) menedżer taki będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu dokładnie na takich samych zasadach jak zleceniobiorca. Jeśli więc poza usługami zarządczymi członek zarządu nie wykonuje innych usług jako przedsiębiorca, jedynym tytułem ubezpieczeń będzie dla niego kontrakt. W konsekwencji płatnikiem składek będzie spółka. Powyższy sposób rozumowania potwierdzają liczne interpretacje ZUS (np. decyzja z 17 lipca 2014 r. nr DI/100000/43/735/2014 czy decyzja z 13 sierpnia 2014 r. nr DI/10000/43/961/2014).

W konsekwencji menedżer podlegać będzie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu, a także ubezpieczeniu zdrowotnemu. Natomiast ubezpieczeniu chorobowemu podlegać będzie dobrowolnie.

Spółka, która zatrudni menedżera na podstawie kontraktu, będzie miała obowiązek - jako płatnik - obliczać i przekazywać co miesiąc do ZUS składki na ubezpieczenia społeczne i składkę na ubezpieczenie zdrowotne tej osoby. [przykład 1]

SCENARIUSZ 2

Przedsiębiorca na całego

Inaczej sytuacja będzie się przedstawiała w przypadku menedżera (przedsiębiorcy), dla którego kontrakt menedżerski nie jest jedynym przychodem i stanowi kolejny tytuł do ubezpieczenia.

Jeśli więc:

woprócz usług w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem, wykonywanych na podstawie kontraktu menedżerskiego, menedżer w ramach swojego przedsiębiorstwa wykonuje również inne usługi (np. w obszarze doradztwa personalnego) oraz

wna podstawie przepisów podatkowych uzyskuje zarówno przychody z działalności wykonywanej osobiście, jak i z działalności gospodarczej,

dojdzie do zbiegu tytułów ubezpieczenia (umowy-zlecenia oraz działalności gospodarczej), a obowiązek ubezpieczeniowy należało będzie rozstrzygnąć przy zastosowaniu art. 9 ustawy systemowej.

W takiej sytuacji menedżer podlegać będzie obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z tego tytułu, który powstał wcześniej. Może on również dobrowolnie, na swój wniosek, być objęty ubezpieczeniami społecznymi z drugiego tytułu bądź zmienić tytuł ubezpieczeń.

Pamiętać należy, że wyboru ubezpieczeń społecznych może dokonać osoba, która z tytułu kontraktu menedżerskiego uzyskuje przychód podlegający ubezpieczeniom społecznym w wysokości wynoszącej co najmniej tyle, ile obowiązująca ją najniższa podstawa wymiaru składek z tytułu działalności gospodarczej. Jeśli więc przychód podlegający oskładkowaniu z kontraktu menedżerskiego będzie niższy niż najniższa podstawa z działalności gospodarczej, obowiązek ubezpieczeniowy powstanie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a z kontraktu będzie dobrowolny. [przykład 2]

Niezależnie od powyższych scenariuszy składka na ubezpieczenie zdrowotne będzie obowiązkowa od przychodów z każdego tytułu (z racji wykonywania kontraktu menedżerskiego oraz z prowadzenia działalności gospodarczej przez tę samą osobę).

Ważne

Wątpliwości dotyczące obowiązków ubezpieczeniowych powstają w sytuacji, gdy kontrakty menedżerskie zawierane są z menedżerami prowadzącymi jednocześnie działalność gospodarczą

PRZYKŁAD 1

Jedyny przychód

Jan Kowalski jest przedsiębiorcą, który świadczy usługi zarządcze. W ramach swojego przedsiębiorstwa podpisuje kontrakt menedżerski. Pan Kowalski nie zawarł innych umów z podmiotami na rynku. Kontrakt menedżerski stanowi jego jedyne źródło przychodów. W takim przypadku będzie podlegał ubezpieczeniom jak zleceniobiorca. Płatnikiem składek będzie spółka, z którą został zawarty kontrakt.

PRZYKŁAD 2

Prawo wyboru

Jan Kowalski od pięciu lat prowadzi działalność gospodarczą w ramach czynności doradczych związanych z obszarem HR. Zdecydował się podpisać kontrakt menedżerski ze spółką, dla której w przeszłości świadczył usługi. Z tytułu kontraktu uzyska wyższe dochody niż minimalna podstawa wymiaru składek obowiązująca dla działalności gospodarczej. Tytułem do ubezpieczeń będzie więc działalność gospodarcza, która powstała wcześniej. Pan Kowalski może też sam dokonać wyboru.

Gdyby jednak podstawa wymiaru składek z kontraktu była niższa niż najniższa podstawa wymiaru składek dla przedsiębiorców, niezależnie od daty powstania tytułów pan Kowalski podlegałby ubezpieczeniom społecznym tylko z działalności gospodarczej.

@RY1@i02/2014/181/i02.2014.181.03300030h.801.jpg@RY2@

Mateusz Wąsik ekspert podatkowy w dziale doradztwa podatkowego, w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Mateusz Wąsik

ekspert podatkowy w dziale doradztwa podatkowego, w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Podstawa prawna

Art. 6 i 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 13 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).