Korzyść z nabycia udziałów po niższej cenie trzeba oskładkować

Przychód pracownika stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Pojawiają się jednak problemy interpretacyjne, gdy nie można jednoznacznie określić, jaki charakter ma uzyskana przez pracowników korzyść, stanowiąca przychód. Do takiej sytuacji dochodzi np. wtedy, gdy pracodawca zaoferuje swoim pracownikom możliwość zakupu akcji po cenie niższej niż rynkowa. Z problemem zetknął się ZUS, do którego zwrócił się przedsiębiorca z wnioskiem w wydanie interpretacji w sprawie obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od korzyści uzyskanej z tytułu zakupu akcji po cenie niższej niż rynkowa.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera definicji przychodu. Posiłkuje się definicją z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z nią na przychód składają się wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. Są to w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Do podstawy wymiaru nie wlicza się jednak wszystkich świadczeń, które uznawane są za przychód. Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zawiera obszerny katalog wyjątków.

Jednym z wyjątków są korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji. Wynika z tego, że aby wyłączenie z podstawy składek mogło mieć miejsce, muszą być spełnione cztery warunki: 1) zaoferowana przez pracownika korzyść musi stanowić artykuł, przedmiot lub usługę 2) pracownik musi ponieść częściową odpłatność, 3) korzyści ma być zaoferowana po cenie niższej niż detaliczna, 4) korzyść musi wynikać z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu.

W sprawie badanej przez ZUS przede wszystkim należało ustalić, czy akcja mieści się w pojęciu artykułu, przedmiotu albo usługi. Akcja to bowiem świadectwo uczestnictwa w kapitale zakładowym spółki, a nie konkretny przedmiot albo usługa. Nie można jednak w tym przypadku utożsamiać akcji z dokumentem, jak to mogłoby stać się w przypadku nabycia akcji do celów kolekcjonerskich. Akcja stwierdza jedynie istnienie prawa majątkowego, sama może być jednak przedmiotem dalszego obrotu i źródłem dochodu dla pracownika. W tej sytuacji korzyść wynikającą z różnicy między ceną rynkową akcji a ceną, za jaką nabywa ją pracownik, nie może zostać wyłączona z obowiązku odprowadzenia od niej składek na ubezpieczenia.

Stanowisko ZUS ma swoje uzasadnienie w regule, że wszelkie wyjątki są intepretowane wąsko, a zasadą jest oskładkowanie wszelkich przychodów. Akcja nie spełnia definicji określonej w par. 2 ust. 26 rozporządzenia, nie stanowi bowiem ani towaru, ani usługi. Trudno ocenić jednoznacznie prawidłowość interpretacji ZUS, mając np. na uwadze interpretacje podatkowe w podobnych stanach faktycznych, w których organy podatkowe zajęły stanowisko, że korzyść z tytułu nabycia akcji po niższej cenie nie rodzi po stronie płatników konieczności odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy.

@RY1@i02/2014/152/i02.2014.152.03300010a.802.jpg@RY2@

Joanna Śliwińska radca prawny

Joanna Śliwińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 18 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Par. 1 i 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).