Jakiekolwiek źródło przychodu i zasiłek chorobowy przepada

Trybunał Konstytucyjny 17 czerwca 2014 r., rozpatrzył pytanie prawne zadane przez sądy rejonowe. Uznał, że art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa), na podstawie którego prawo do zasiłku chorobowego nie przysługuje osobie, która zachorowała po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ma ona ustalone prawo do emerytury lub renty, jest zgodny z konstytucją.

Stanowisko trybunału

Zadając pytanie prawne do TK, wskazano, że brak prawa do zasiłku dla osób mających ustalone prawo do emerytury lub renty narusza zasadę równości wobec prawa. Niezdolność do pracy, która ma miejsce w okresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu powoduje, że ubezpieczony, który jest rencistą lub emerytem, ma prawo do zasiłku chorobowego na takich samych zasadach, jak osoby, które nie pobierają takiego świadczenia. Natomiast pozbawianie tej grupy osób prawa do świadczenia po ustaniu tytułu do ubezpieczeń powoduje zdaniem sądów powszechnych nieuzasadnione różnicowanie sytuacji prawnej tej grupy. Przy takim samym opłacaniu składki chorobowej powinny bowiem przysługiwać takie same świadczenia.

Taka argumentacja nie przekonała jednak trybunału. W wydanym wyroku TK wskazał, że przyznanie zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia ma na celu dostarczenie środków utrzymania byłemu pracownikowi, który z powodu ustania pracy zarobkowej traci dotychczasowe dochody, a któremu choroba przeszkodziła w znalezieniu i podjęciu nowej pracy, a tym samym uzyskaniu nowego źródła dochodu. Przepis ten ma więc charakter wyjątkowy i stanowi rozszerzenie ochrony ubezpieczeniowej ze względu na cele społeczne. Cel ten nie występuje natomiast w razie pobierania przez byłego pracownika emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Z tego powodu TK uznał, że ustawodawca mógł wyłączyć z grona osób uprawnionych do zasiłku emerytów lub rencistów.

Mimo że wyrok TK dotyczył tylko emerytów i rencistów, to ze względu na przedstawioną w uzasadnieniu argumentację również inne osoby wymienione w art. 13 ustawy pozbawione przez ustawodawcę prawa do zasiłku po ustaniu tytułu do ubezpieczeń nie mogą liczyć, aby w przyszłości TK uznał, że pozbawienie ich prawa do tego świadczenia narusza ustawę zasadniczą.

Przyczyny wyłączające

Wspólną cechą przyczyn wyłączających prawo do zasiłku jest posiadanie innych źródeł dochodów z ubezpieczenia społecznego (emerytura lub renta z tytułu niezdolności do pracy), z Funduszu Pracy (zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek lub świadczenie przedemerytalne) bądź z własnej kontynuowanej lub podjętej działalności zarobkowej (dochód z tej działalności lub zasiłek chorobowy z tytułu kontynuowanej równolegle lub nowej aktywności zawodowej).

Co mówi ustawa

Przypomnieć trzeba, że ustawa zasiłkowa określa, w jakich przypadkach zasiłek przysługuje także po ustaniu tytułu, z którego dana osoba podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, np. po rozwiązaniu umowy o pracę.

Zasiłek chorobowy przysługuje, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

wnie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,

wnie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego - w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Pracownik, który był zatrudniony na podstawie więcej niż jednej umowy o pracę, a jedna z umów o pracę zakończyła się, nie traci uprawnień do zasiłku chorobowego za okres choroby przypadający po ustaniu zatrudnienia. Zarówno gdy niezdolność do pracy powstała w czasie zatrudnienia, jak i po jego ustaniu. W takim przypadku nie stosuje się art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy i nie ogranicza się podstawy wymiaru zasiłku chorobowego do 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Kiedy uprawnienie nie przysługuje

Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy:

ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy (zasada ta nie ma zastosowania do osoby pobierającej rentę socjalną, jak również renty wypłacanej na podstawie przepisów prawa cywilnego, np. renty wyrównawczej);

kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby;

nie nabyła prawa do zasiłku w czasie trwania ubezpieczenia,

jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego;

podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

@RY1@i02/2014/127/i02.2014.127.03300010b.802.jpg@RY2@

Andrzej Radzisław radca prawny

Andrzej Radzisław

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 12, 13 i 46 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).